„(...) i napiszesz je na bramach i na odrzwiach domu twego”

Wedle żydowskiego prawa religijnego, niezwłocznie po wprowadzeniu się do nowego domu czy mieszkania (do wynajętego — najpóźniej w ciągu 29 dni) po prawej stronie drzwi wejściowych (na 2/3 wysokości framugi) powinno się umieścić mezuzę, nachylając ją lekko w lewo ku wnętrzu mieszkania i przybijając trwale gwoździami. Jeszcze dziś można gdzieniegdzie odnaleźć ukośny ślad po jej obecności na odrzwiach domów, które nie tak dawno zamieszkiwali polscy Żydzi.
Jaka jest funkcja tego podłużnego pojemnika, często przepięknie zdobionego, wykonanego zwykle z metalu, ale też z drewna lub szkła?
Otóż wewnątrz mezuzy znajduje się zwitek pergaminu (klaf, zwijany od lewej do prawej strony, aby można go było zacząć czytać już podczas rozwijania) z wypisanymi ręcznie dwoma fragmentami z Księgi Powtórzonego Prawa. Zwyczaj umieszczania jej na framudze drzwi wejściowych wyjaśnia już pierwszy z umieszczonych w mezuzie fragmentów:

„Słuchaj, Izraelu! Haszem Bóg nasz, Haszem jest Jedyny. Będziesz miłował Haszem — Boga twego, z całego serca swego i z całej duszy swojej i z całej siły swojej. Niechaj słowa te, które Ja ci dziś nakazuję, będą w twoim sercu. Będziesz je wpajał twoim dzieciom i będziesz o nich mówił, przebywając w swoim domu, idąc drogą, kładąc się i wstając. I przywiążesz je jako znak do swojej ręki, i będą między twoimi oczyma, i napiszesz je na bramach i na odrzwiach domu twego” (6: 4—9).

Traktowanie mezuzy jako amuletu chroniącego domostwo przed złymi duchami pochodzi z wierzeń ludowych i jest błędne. Nakaz jej umieszczania wiąże się ściśle z przypominaniem o obecności Boga i jego przykazaniach. Pobożny Żyd, przekraczając próg domu, dotyka jej dwoma palcami prawej ręki, które następnie przykłada do ust. Gest ten wyraża miłość i szacunek do Boga oraz całej tradycji religijnej, do której przynależność mezuza podkreśla.
Jej nazwa pochodzi od hebrajskiego słowa מזוזה (odrzwia). Większość mezuzot (liczba mnoga od słowa „mezuza”), również i ta eksponowana na naszym portalu, jest opatrzonych literą szin ש, czyli pierwszą literą słowa Szaddai, stanowiącego jedno z Imion Boga. Hebrajskie El Szaddai oznacza „Bóg Wszechmogący”.

Opracowanie: Kinga Kołodziejska (Redakcja WMM),
Licencja Creative Commons

 Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.