Rzeźba „Husarz siedzący na koniu” Leona Wyczółkowskiego, projektu Jana Matejki

Rzeźba „Husarz siedzący na koniu” Leona Wyczółkowskiego, projektu Jana Matejki


Leon Wyczółkowski wykonał panneau dekoracyjne Rycerz wśród kwiatów przedstawiające husarza siedzącego na koniu i dmącego w róg na tle łąki pełnej kwiatów. Praca ta była wystawiana w warszawskim Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w 1907 roku. Rzeźbiony husarz z Domu Jana Matejki jest identyczny z pierwowzorem wymalowanym na panneau. Siedzący na koniu husarz w zbroi ze złoconymi skrzydłami i prawdziwymi orlimi piórami w lewej ręce trzyma róg, który przykłada do ust, a w prawej szeroką uzdę, którą spina wierzchowca. Koń okryty jest czerwono-złotym, ozdobionym kolorowymi szkłami imitującymi kamienie szlachetne czaprakiem oraz wyposażony w ozdobną złotą uprząż.

Opracowanie: Marta Kłak-Ambrożkiewicz (Muzeum Narodowe w Krakowie), © wszystkie prawa zastrzeżone



Legendarne skrzydła husarskie

Charakterystyczną ozdobą husarskiej zbroi były legendarne skrzydła. Te, które rozbudzały wyobraźnię filmowców, malarzy i wielu z nas. Narosło wokół nich mnóstwo mitów.
Do czego tak naprawdę służyły? Historycy dowiedli, że nie były one używane w boju. Nie chroniły husarza przed ściągnięciem go z konia za pomocą tatarskiego arkana (długiego sznura z pętlą) ani nie służyły do płoszenia koni przeciwnika — kto mógł usłyszeć szum skrzydeł w ferworze walki, szczęku broni? Używanie skrzydeł w walce uniemożliwiłoby słynne husarskie cięcie szablą „znad głowy”. Skrzydła husarskie stosowano najczęściej podczas parad i pogrzebów wielkich osobistości, być może także tuż przed bitwą, jako broń psychologiczną.
Niezależnie od ich prawdziwej funkcji, stały się symbolem wielkich polskich zwycięstw i często przedstawianym motywem w sztuce oraz w znakach i odznakach wojskowych, szczególnie w polskich siłach powietrznych. Od 1936 roku w lotnictwie Rzeczypospolitej Polskiej wprowadzono nowy wzór orła uzupełniony parą skrzydeł husarskich właśnie. Wzór ten można zobaczyć na naszym portalu w kolekcji Muzeum Armii Krajowej: Orzeł czapkowy lotniczy.
 

Opracowanie: Kinga Kołodziejska (Redakcja WMM),
Licencja Creative Commons

 Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.


Warto też zobaczyć pozostałe elementy wyposażenia husarza:
Półzbroję husarską i Szablę husarską z kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie
Półzbroje husarską i Szyszak husarski z kolekcji Zamku Królewskiego na Wawelu