Lista wszystkich obiektów. Kliknij na jeden z nich, aby przejść do karty obiektu. Tematy umożliwiają selekcję eksponatów według kategorii pojęciowych. Po prawej stronie możesz zmienić ustawienie widoku listy.

Poniższe zestawienie ukazuje powiązanie między eksponatami w sposób niestandardowy. Punkty oznaczają eksponaty, a łączące je linie to powiązania między nimi według wybranych kategorii.

Wpisz daty krańcowe do okienek, aby wybrać interesujący Cię okres na osi czasu.

Wyświetlenia: 2054
(Głosy: 2)
Średnia ocena to 5.0 gwiazdek z 5.
Wydruk metryczki
Wydruk opisu

Dawniej zamężnym kobietom nie wypadało pokazywać się publicznie z odkrytymi głowami. Na co dzień nosiły małe chustki perkalowe lub kwieciste tybetowe, natomiast podczas świąt i różnych uroczystości z chusty tiulowej  upinały czepiec. Taki czepiec upinano po raz...

Więcej

Dawniej zamężnym kobietom nie wypadało pokazywać się publicznie z odkrytymi głowami. Na co dzień nosiły małe chustki perkalowe lub kwieciste tybetowe, natomiast podczas świąt i różnych uroczystości z chusty tiulowej  upinały czepiec. Taki czepiec upinano po raz pierwszy pannie młodej podczas obrzędu oczepin. Oczepiny były ważnym punktem każdego wesela, młodą panią przyjmowano do grona mężatek. Starościna (lub drużbina) wraz z innymi kobietami ustawiała na środku izby stołek lub dzieżę, na której sadzano panią młodą. Kobiety ściągały jej wianek z głowy i upinały czepiec. Obrzędowi towarzyszyły liczne wesołe przyśpiewki, jak ta śpiewana w Kobylance:

Uwijojcie się, gosposie, a zgrabnie,
Bo ocepić pannę młodóm wypadnie.
Uwijomy się jakby w błocie żaby,
Bo nie chcymy z panny młody mieć baby.
Otwórzcie nom komórecke, otwórzcie,
Wypuście nom pannę młodóm, wypuście.
Odbierzymy pannie młody wionecek,
Założymy stary baby cepecek.

Czepiec nosiła potem kobieta, zwłaszcza podczas wesel, jeśli występowała w roli drużbiny lub starościny.
Czepce, zwane czubami lub kotkami, prawie w każdej pogórzańskiej wsi miały odmienne kształty. Bywały niskie, rozpłaszczone lub siodłowe. Upięcie czepca nie było proste, zajmowały się tym miejscowe specjalistki. Chustę upinano w następujący sposób: składano ją po przekątnej, dłuższy bok powstałego trójkąta podwijano i układano na głowie, następnie rogi krzyżowano na karku i ponownie prowadzono na przód głowy, gdzie przeważnie na podkładzie kuli papieru formowano w czepiec, a końce chusty zawiązywano na karku. Czepiec spinano szpilkami, dzięki czemu łatwo można było go zdjąć i w razie potrzeby z powrotem założyć. Często przywiązywany był inną chustką wiązaną pod brodą.
W użyciu były do około 1900 roku.
Eksponowany czepiec haftowany jest ręcznie białą nicią bawełnianą. Brzeg wokół chustki wykończony jest ząbkami dzierganymi, wypełniony haftem łańcuszkowym. Szczególnie bogaty haft łańcuszkowy o ornamencie roślinnym znajduje się w narożniku chusty, tworzą go kwiaty i liście. Chustę spinano tak, aby bogato zdobiony narożnik był dobrze eksponowany.
Opisywaną chustę czepcową haftowała ręcznie pod koniec XIX wieku mieszkanka Woli Łużańskiej i tam ją kupiono.

Opracowanie: Anna Niemczyńska-Szurek (Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów), © wszystkie prawa zastrzeżone

Mniej

Strój pogórzański

Prezentowane w Skansenie Wsi Pogórzańskiej w Szymbarku elementy stroju kobiecego pochodzą z terenu Pogórza, z jego zachodniej części, okolic Gorlic. Od wieków Pogórze słynęło z wyrobu płócien lnianych i sukna, które były przedmiotem handlu. Wyrobem płócien zajmowali się wyspecjalizowani tkacze...

Więcej

Prezentowane w Skansenie Wsi Pogórzańskiej w Szymbarku elementy stroju kobiecego pochodzą z terenu Pogórza, z jego zachodniej części, okolic Gorlic. Od wieków Pogórze słynęło z wyrobu płócien lnianych i sukna, które były przedmiotem handlu. Wyrobem płócien zajmowali się wyspecjalizowani tkacze, zwani knopami. Pierwotnie z tych materiałów sporządzana była odzież zarówno odświętna, jak i codzienna. Pod koniec XIX wieku strój kobiecy zaczął się zmieniać, zaczęto częściej stosować łatwo dostępne materiały fabryczne. Na przełomie XIX i XX wieku strój pogórzański wyszedł z powszechnego użytku, co było spowodowane zmianami warunków życia mieszkańców wsi związanymi z rozwojem przemysłu naftowego oraz emigracją zarobkową.
Przedstawione elementy stroju pogórzańskiego (chusta czepcowa, „budrysówka" i zapaska) są uszyte z materiałów fabrycznych, ręcznie haftowane przez kobiety pogórzańskie.

Opracowanie: Anna Niemczyńska-Szurek (Muzeum — Dwory Karwacjanów i Gładyszów), © wszystkie prawa zastrzeżone

Zobacz:
Zapaska pogórzańska
Chusta czepcowa pogórzańska
Chusta pogórzańska budrysówka

Mniej

Jak zawiązać chustę czepcową?

Misterne wiązania, które eksponują piękne hafty wykrochmalonego materiału... To dzięki nim chusta staje się prawdziwą dekoracją głowy. Czy jednak każdy potrafiłby dzisiaj zawiązać chustę czepcową? Czynność, która, zdawałoby się, dla naszych prababć stanowiła prozę życia, dziś mogłaby sprawić wiele kłopotu.

Więcej

Misterne wiązania, które eksponują piękne hafty wykrochmalonego materiału... To dzięki nim chusta staje się prawdziwą dekoracją głowy. Chusty czepcowe, typowe dla stroju krakowskiego w XIX wieku, nosiły wyłącznie kobiety zamężne. Zakładano je po raz pierwszy pannom młodym w czasie oczepin, noszono natomiast wyłącznie podczas większych uroczystości.
Czy jednak każdy potrafiłby dzisiaj zawiązać chustę czepcową? Czynność, która, zdawałoby się, dla naszych prababć stanowiła prozę życia, dziś mogłaby sprawić wiele kłopotu. Nawet wśród społecznosci wiejskiej wiązanie i pranie chusty czepcowej uważane było za swoistą umiejętność, którą mistrzowsko opanowały wyłącznie niektóre specjaliski.
Dla amatorów tradycji, a także wszystkich, którzy lubią nabywać nowe umiejętności, we współpracy z pracownikami MEK, stworzyliśmy krótką prezentację instruktażową.

Zapraszamy do oglądania i spróbowania swoich sił w tej sztuce!

Opracowanie: Anna Berestecka (Redakcja WMM),
Licencja Creative Commons

 Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Zobacz chusty czepcowe w kolekcji Wirtualnych Muzeów Małopolski:
Chusta czepcowa krakowska (bronowicka)
Chusta czepcowa z Pogórza Gorlickiego
Chusta czepcowa z Raciborowic
Chusta czepcowa krakowska
Chusta czepcowa pogórzańska

Mniej

Chusta czepcowa pogórzańska

Zdjęcia

Powiązania

Gra


Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: