Lista wszystkich obiektów. Kliknij na jeden z nich, aby przejść do karty obiektu. Tematy umożliwiają selekcję eksponatów według kategorii pojęciowych. Po prawej stronie możesz zmienić ustawienie widoku listy.

Poniższe zestawienie ukazuje powiązanie między eksponatami w sposób niestandardowy. Punkty oznaczają eksponaty, a łączące je linie to powiązania między nimi według wybranych kategorii.

Wpisz daty krańcowe do okienek, aby wybrać interesujący Cię okres na osi czasu.

Wyświetlenia: 1410
(Głosy: 2)
Średnia ocena to 5.0 gwiazdek z 5.
Wydruk metryczki
Wydruk opisu

Najwcześniejsze potwierdzenie źródłowe dotyczące użytkowania w kopalni wielickiej kaganków datowane jest dopiero na początek XVI wieku, brak natomiast ścisłych danych co do kształtu i materiału, z którego były wykonane. Najpewniej stosowano kagańce dwojakiego rodzaju: gliniane — do trzymania w ręce lub przystosowane do postawienia na płaskim podłożu, oraz metalowe — z hakiem do przenoszenia i zawieszania, przegubowo łączonym z pojemnikiem na łój. Kształty obydwu typów są podobne − gruszkowate w rzucie pionowym.

Więcej

Najwcześniejsze potwierdzenie źródłowe dotyczące użytkowania w kopalni wielickiej kaganków datowane jest dopiero na początek XVI wieku, brak natomiast ścisłych danych co do kształtu i materiału, z którego były wykonane. Najpewniej stosowano kagańce dwojakiego rodzaju: gliniane — do trzymania w ręce lub przystosowane do postawienia na płaskim podłożu, oraz metalowe — z hakiem do przenoszenia i zawieszania, przegubowo łączonym z pojemnikiem na łój. Kształty obydwu typów są podobne − gruszkowate w rzucie pionowym.
W związku z coraz wyższymi kosztami zakupu łoju, na początku XIX wieku administracja salin przeprowadziła testy nowych materiałów palnych. Po wielu próbach z różnymi paliwami (olej terpentynowy, nafta, olej lniany) zdecydowano się na wprowadzenie w 1817 roku oleju rzepakowego do oświetlenia kopalni.
Kaganki olejowe nie różniły się kształtem od łojowych, natomiast różne były wielkości pojemników na olej: od 80 do 200 ml. Konsystencja oleju wymusiła korektę konstrukcyjną w postaci zakrycia otwartego pojemnika na paliwo odpowiednio uformowaną blachą. Innym wariantem lampki olejowej były kaganki — zwane na Śląsku olejkami  w kształcie niskiego walca z kabłąkiem i hakiem nośnym, mocowanym od góry. W dolnej części znajdował się rodzaj lejka na knot oraz szpila lub szczypce do wyciągania i gaszenia knota.
Lampki górnicze znajdujące się w zbiorach wielickiego muzeum to eksponaty charakterystyczne zarówno dla miejscowych salin (Wieliczka, Bochnia), jak również oryginalne obiekty z polskich oraz zagranicznych ośrodków górniczych.
Prezentowana olejowa lampka górnicza została wykonana w Niemczech, w XIX wieku, z żelaza i mosiądzu. Pojemnik na olej na rzucie ośmioboku, o sfazowanych ściankach bocznych i lekko wypukłych dnie i pokrywie. W pokrywie okrągły wylot dla knota, stanowiący jednocześnie otwór wlewu paliwa. Na pokrywie mosiężny uchwyt w kształcie koguta i mosiężna, nieregularna blaszka z wygrawerowanym godłem górniczym i inskrypcją: „GLÜCK AUF D R CELEST”. Ze ścianek bocznych pojemnika wypuszczone dwa pręty o przekroju prostokątnym. Do nich przytwierdzone (na zawiasach?) pręty uchwytu, u zwieńczenia sklepane w kształt elipsy, gdzie znajduje się nagwintowany otwór. Do niego wkręcony jest kolisty uchwyt na hak nośny. Na prętach uchwytu dwa mosiężne ozdobniki w kształcie podwójnych walców o wklęsłych ściankach bocznych. Do jednego z nich przytwierdzono uchwyt (prostokątna blaszka z otworem) na szczypce do regulacji knota. Hak nośny w kształcie prostego długiego pręta zakończonego zawiesiem w kształcie kilofka górniczego. Pręt przyozdobiony jest dwoma podwójnymi mosiężnymi walcami o wklęsłych ścianach bocznych. Na jego początku mosiężna głowa zwierzęcia (psa?).  W połowie długości pręt uformowany w kształt serca, do którego przytwierdzony jest łańcuszek do zawieszenia szczypców dla regulacji knota (szczypców brak).

Opracowanie: Muzeum Żup Krakowskich w Wieliczce, © wszystkie prawa zastrzeżone

Mniej

Lampka górnicza olejowa wykonana w Niemczech

Zdjęcia

Powiązania

Gra


Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: