Lista wszystkich obiektów. Kliknij na jeden z nich, aby przejść do karty obiektu. Tematy umożliwiają selekcję eksponatów według kategorii pojęciowych. Po prawej stronie możesz zmienić ustawienie widoku listy.

Poniższe zestawienie ukazuje powiązanie między eksponatami w sposób niestandardowy. Punkty oznaczają eksponaty, a łączące je linie to powiązania między nimi według wybranych kategorii.

Wpisz daty krańcowe do okienek, aby wybrać interesujący Cię okres na osi czasu.

Wyświetlenia: 1428
(Głosy: 2)
Średnia ocena to 5.0 gwiazdek z 5.
Wydruk metryczki
Wydruk opisu

Srebrna solniczka w kształcie wydłużonej czarki, udekorowanej przy krawędzi ażurowym pasem roślinnym, jest wysokiej klasy dziełem złotniczym. Powstała we Francji doby przedrewolucyjnej — wykonał ją w Paryżu w latach 1786-1787 złotnik Jean-Baptiste-François Chéret. Precyzyjne określenie autorstwa, czasu i miejsca powstania tego dzieła jest możliwe dzięki znakowaniu, które w przeszłości miało poświadczać występowanie cennego kruszcu, a współcześnie jest źródłem informacji o dziejach obiektu; jego interpretacja wymaga jednak często detektywistycznego śledztwa. 

Więcej

Srebrna solniczka w kształcie wydłużonej czarki, udekorowanej przy krawędzi ażurowym pasem roślinnym, jest wysokiej klasy dziełem złotniczym. Powstała we Francji doby przedrewolucyjnej — wykonał ją w Paryżu w latach 1786–1787 złotnik Jean-Baptiste-François Chéret. Precyzyjne określenie autorstwa, czasu i miejsca powstania tego dzieła jest możliwe dzięki znakowaniu, które w przeszłości miało poświadczać występowanie cennego kruszcu, a współcześnie jest źródłem informacji o dziejach obiektu; jego interpretacja wymaga jednak często detektywistycznego śledztwa. Cecha imienna z inicjałami mistrza „JBC” wybita jest we wnętrzu czarki, a obok niej widoczne są jeszcze dwa znaki: 1) ze splecionymi inicjałami „HC”, probierza Henry’ego Clavela, wybijany w trakcie pracy nad wyrobem; 2) stylizowana litera pod koroną — znak urzędu probierczego w Paryżu za okres od 12 lipca 1786 do 11 lipca 1787 roku. Ponadto na krawędzi podstawy znajduje się jeszcze znak stylizowanej głowy ptaka, wybijany w latach 1786–1789. Przykładał go urząd dzierżawcy królewskiego już po ukończeniu dzieła, po uiszczeniu stosownych opłat, wydając pozwolenie na sprzedaż. Piąty znak to tak zwana cecha kontrybucyjna, austriacka, wybijana w Wiedniu w latach 1806–1807. Wzbogaca ona informacje o dziejach solniczki, bowiem świadczy o jej wędrówce na tereny krajów habsburskich już w kilkanaście lat po powstaniu. Nie można wykluczyć następujących scenariuszy owej wędrówki: 1) zwykła sprzedaż za granicę Francji (eksport); 2) wywiezienie z kraju powstania przez emigrację porewolucyjną — wielu jej przedstawicieli osiadło na przykład w Czechach; 3) zakup przez polskiego klienta do Polski. Ostatnia ewentualność jest o tyle prawdopodobna, że do klientów Chéreta należała na przykład rodzina Branickich.
Artysta ten urodził się w 1728 roku w Paryżu, tytuł mistrza uzyskał w roku 1759, a w 1777 został rajcą miasta. W latach 1787–1790 pełnił ważne funkcje urzędnicze. Ostatnia wzmianka o złotniku pochodzi z 1791 roku. Pozostały po nim dzieła w światowych kolekcjach, od Nowego Jorku po Lizbonę. Solniczka wielicka należy do cenionego okresu w twórczości Chéreta, kiedy perfekcyjnie posługiwał się  gamą form i dekoracji klasycystycznych. Wydłużona czarka, przedzielona pionową ścianką, z dwoma taśmowymi uchami, wsparta na owalnym cokole została wykonana techniką odlewu, repusowania i grawerowania. Złotnik użył również w finezyjny sposób techniki wycinania piłką, uzyskując ażurowy pas z ornamentem roślinnym na brzegu czarki.

Opracowanie: Klementyna Ochniak-Dudek (Muzeum Żup Krakowskich w Wieliczce), © wszystkie prawa zastrzeżone

Mniej

Wielicka kolekcja solniczek

Muzeum Żup Krakowskich nieprzerwanie poszerza swoją kolekcję solniczek z różnych epok i kontynentów, obecnie liczy ona już kilkaset sztuk. Na naszym portalu prezentujemy 6 spośród nich, wyróżniających się misterną dekoracją, a także miejscem i czasem powstania: najstarszą w wielickiej kolekcji...

 

Więcej

Muzeum Żup Krakowskich nieprzerwanie poszerza swoją kolekcję solniczek z różnych epok i kontynentów, obecnie liczy ona już kilkaset sztuk. Na naszym portalu prezentujemy 6 spośród nich, wyróżniających się misterną dekoracją, a także miejscem i czasem powstania:

Okazałe, bogato zdobione naczynia na sól w przeszłości należały do najważniejszych naczyń domowych. Świadczyły o zamożności właścicieli. Miejsce umieszczenia solniczki na stole w czasie paradnych uczt ściśle regulował ceremoniał dworski. O znaczeniu i wysokiej randze tego reprezentacyjnego pojemnika dowodził jego okazały wygląd, pozostający w dysproporcji do niewielkiej ilości soli, jaką zawierał. Solniczki przybierały wciąż nowe kształty: w epoce gotyku – klepsydry, następnie szerokiego zbiorniczka na stopce, cylindrycznej szkatułki czy też pod koniec XVI wieku — dzwonu. Wszystkie cechy rzeźby miała znana solniczka wykonana przez B. Celliniego na zamówienie króla Francji Franciszka I. Obok tak drogocennych modeli torowały sobie drogę solniczki używane na co dzień, które zapanowały na początku XVII wieku.

Opracowanie: Muzeum Żup Krakowskich w Wieliczce, Redakcja WMM, © wszystkie prawa zastrzeżone

Mniej

Złotniczy szyfr

Przedmioty ze stopów metali szlachetnych były zazwyczaj opatrzone wybijanymi puncą (narzędzie złotnicze) znakami, tzw. cechami. Te niewielkie znaki z liczbami i przedstawieniami ujętymi w różnokształtne pola, które przypominają nieraz ubytki, są niezwykle cennym źródłem informacji o dziele. Możliwe jest wyszczególnienie kilku rodzajów znaków, przy rozpoznaniu ich elementów i funkcji. 

Więcej

Przedmioty ze stopów metali szlachetnych były zazwyczaj opatrzone wybijanymi puncą (narzędzie złotnicze) znakami, tzw. cechami. Pojawienie się ich na wyrobach złotniczych, ich liczba i znaczenie związane były z rozporządzeniami wydawanymi przez cechy rzemieślnicze, następnie również przez władze miejskie i państwowe. Te niewielkie znaki z liczbami i przedstawieniami ujętymi w różnokształtne pola, które przypominają nieraz ubytki, są niezwykle cennym źródłem informacji o dziele. Możliwe jest wyszczególnienie kilku rodzajów znaków, przy rozpoznaniu ich elementów i funkcji. Należy jednak pamiętać, że ich forma zmieniała się na przestrzeni dziejów, a także na poszczególnych terytoriach, co stanowi niemałe utrudnienie przez wzgląd na ich ilość.
Pierwszą grupę cech tworzą znaki indywidualne poszczególnych majstrów, jak i warsztatów. Mogły zawierać pełne nazwisko majstra, lecz najczęściej występowały w formach majuskułowych inicjałów. W takim wypadku istniało oczywiście ryzyko powtórzenia monogramów, stąd – aby dokonać rozróżnienia – sytuowano je w różnorakich polach, nieraz o bardzo fantazyjnej formie. Zdarzały się przypadki, w których znakiem warsztatu, czy późniejszej firmy był również gmerk (w kamieniarstwie – sygnatura autora w formie znaku na powierzchni kamienia).
Najczęściej spotykane były jednak znaki próby, które wskazywały na procentową ilość srebra, które jest zawarte w materiale użytym do danego wyrobu złotniczego. Istniało wiele systemów oznaczeń, w zależności od czasów, terytorium i panującej władzy, a regulowały je ścisłe przepisy. Jednak właśnie dzięki temu, właściwie rozpoznając cechę, możliwe jest określenie przybliżonego czasu i miejsca powstania dzieła. Znaki próby zaczęły używać symboli cyfrowych od ok. XIX wieku (jednostką miary były łuty, stąd system łutowy), natomiast wcześniej sam znak miejski świadczył o użyciu w stopie metali obowiązującej ówcześnie ilości srebra.
Znaki miejskie pozwalają łączyć wyroby z konkretnymi ośrodkami. Jako oznaczenie przyjmowały formę herbu miasta (bądź jego fragmentu), czasem również całą nazwę miasta, czy też pierwszą jego literę.
Dla sprawdzenia jakości wyrobów, dzieła znakowano również w probierniach państwowych, stąd ich nazwa. W cechach probierczych wykonywanych wedle danego wzoru znajdowały się informacje o próbie srebra, czasem również data i litera miasta. Na terenach dawnej Rzeczypospolitej pojawiły się końcem XVIII wieku, wprowadzone początkowo w zaborze austriackim.
Ciekawymi przykładami są również cechy kontrybucyjne. Oznaczały wyroby, które w myśl zarządzenia kontrybucji austriackiej (1806) zarekwirowano, a które zostały wykupione i oddane właścicielom. Dlatego też mogły znajdować się nawet na bardzo starych wyrobach. Cechy takie posiadały w polu przede wszystkim literę wskazującą probiernię na danym terytorium.
Wśród wielu jeszcze dodatkowych oznaczeń i rodzajów cech (rozpoznajemy również cechy celne, zapasowe, znaki probierzy, czy też lombardowe, a nawet znaki wskazujące na daty), wyżej wymienione stanowią ich podstawę.
Należy przede wszystkim zdać sobie sprawę, iż znaki złotnicze stanowią bardzo funkcjonalne narzędzie, dzięki któremu możemy, niekiedy nawet z dużą dokładnością, zadatować dzieło, określić miejsce jego powstania, autora lub też prześledzić jego historię. Cechy złotnicze, tak jak każdy szyfr, posiadają swoją kodyfikację, dla której poznania najwłaściwsze są katalogi znaków, wciąż jednak nie w pełni opracowane.

Opracowanie: Paulina Kluz (Redakcja WMM),
Licencja Creative Commons

 Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Bibliografia:
Michał Gradowski, Dawne złotnictwo: technika i terminologia, Warszawa 1980;
Michał Gradowski, Znaki probiercze na zabytkowych srebrach w Polsce, Warszawa 1988;
Michał Gradowski, Znaki na srebrze: znaki miejskie i państwowe używane na terenie Polski w obecnych jej granicach, Warszawa 1994.

Mniej

Solniczka w kształcie podługowatej czarki

Zdjęcia

Powiązania

Gra


Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: