Lista wszystkich obiektów. Kliknij na jeden z nich, aby przejść do karty obiektu. Tematy umożliwiają selekcję eksponatów według kategorii pojęciowych. Po prawej stronie możesz zmienić ustawienie widoku listy.

Poniższe zestawienie ukazuje powiązanie między eksponatami w sposób niestandardowy. Punkty oznaczają eksponaty, a łączące je linie to powiązania między nimi według wybranych kategorii.

Wpisz daty krańcowe do okienek, aby wybrać interesujący Cię okres na osi czasu.

Wyświetlenia: 1634
(Głosy: 3)
Średnia ocena to 5.0 gwiazdek z 5.
Wydruk metryczki
Wydruk opisu

Jednym ze sprzętów kultowych wyznania mojżeszowego jest naczynie na pachnidła, zwane balsaminką (hebr. bassamimpsumin-byksy), używane w czasie szabatu. Balsaminka reprezentuje najczęściej występujący typ wieżyczkowy, ma kształt wielokondygnacyjnej synagogi. 

Więcej

Jednym ze sprzętów kultowych wyznania mojżeszowego jest naczynie na pachnidła, zwane balsaminką (hebr. bassamim, psumin-byksy), używane w czasie szabatu.
Prezentowana balsaminka powstała prawdopodobnie na terenie Polski. Wykonano ją techniką misternego filigranu, charakterystyczną dla wcześniejszych balsaminek pochodzących z polskich warsztatów złotniczych. Niestety nie posiada puncy, która pozwoliłaby na jej precyzyjną identyfikację.
Balsaminka reprezentuje typ wieżyczkowy. Ma kształt synagogi wielokondygnacyjnej umieszczonej na podstawie na planie kwadratu ustawionej na czterech nóżkach. Trzon czworoboczny, w połowie jego wysokości kulisty nodus. Część górna w formie dwukondygnacyjnej wieżyczki. Pierwsza kondygnacja ujęta w narożach czterema skręconymi słupkami zakończonymi kulami, na jednej ze ścianek mieszczą się niewielkie drzwiczki otwierane na klucz, gdyż wewnątrz naczynia mieści się pojemnik. W górnej kondygnacji wieżyczki znajduje się element charakterystyczny dla wyrobów wykonanych na ziemiach polskich — cztery podzielone arkadowe okienka, jak w polskich kościołach romańskich (biforium).

Opracowanie: Muzeum w Chrzanowie im. Ireny i Mieczysława Mazarakich, Redakcja WMM, © wszystkie prawa zastrzeżone

Mniej

Do czego służą balsaminki?

Skąd wziął się zwyczaj wdychania wonnych ziół na zakończenie szabatu i co symbolizuje? To pozostałość po czasach, kiedy Żydzi składali ofiary w Świątyni Jerozolimskiej. Po jej ostatecznym zburzeniu przez Rzymian (70 r. n.e.), porzucili kult ofiarny. W czasach diaspory zastąpili go modlitwą...

Więcej

Skąd wziął się zwyczaj wdychania wonnych ziół na zakończenie szabatu i co symbolizuje?
To pozostałość po czasach, kiedy Żydzi składali ofiary w Świątyni Jerozolimskiej. Po jej ostatecznym zburzeniu przez Rzymian (70 r. n.e.), porzucili kult ofiarny. W czasach diaspory zastąpili go modlitwą i obrzędami nawiązującymi do pewnych jego elementów. Wdychanie wonności podczas Hawdali, czyli uroczystości symbolicznego oddzielenia czasu świętego (a więc szabatu, w skróconej formie również świąt) od czasu powszedniego, nieświątecznego, jest pamiątką po składanej w Świątyni (obok ofiar pokarmowych — ze zwierząt) ofierze kadzidlanej. Kadzidło mogło być spalane tylko w Świątyni i tylko przez kapłanów.
Dzisiejsze wdychanie wonności może się odbywać zarówno w synagodze, jak i w domu. Prowadzący ceremonię Hawdali bierze prawą dłonią balsaminkę i wypowiada nad nią błogosławieństwo:

Baruch Ata Haszem, Eloheinu, melech haolam, bore minei wesamim.
(„Błogosławiony jesteś Ty, Haszem, nasz Bóg, Król Świata, Stwórca różnorodnych zapachów”)

Następnie wącha aromaty i podaje innym do powąchania.
Według tradycji, przyjemny zapach wonności ma łagodzić smutny moment utraty dodatkowej duszy, która towarzyszy Żydowi podczas szabatu i opuszcza go wraz z jego zakończeniem. Ponadto ma też wzmacniać wdychającego przed trudami nadchodzących dni powszednich.

Opracowanie: Kinga Kołodziejska (Redakcja WMM),
Licencja Creative Commons

 Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Zobacz:
Balsaminka wieżyczkowa
Balsaminka w kształcie ryby
Puszka na wonności z Austro-Węgier
Balsaminka wieżyczkowa z Wiednia

Mniej

Różne formy balsaminek

Balsaminki − zwane też kadzielniczkami, perfumerkami, puszkami na wonności − przybierają najróżniejsze formy, najczęściej tzw. wieżyczkowe, jak te znajdujące się w zbiorach Muzeum Historycznego Miasta Krakowa i Muzeum im. Ireny i Mieczysława Mazarakich w Chrzanowie, prezentowane na naszym portalu...

Więcej

Balsaminki − zwane też kadzielniczkami, perfumerkami, puszkami na wonności − przybierają najróżniejsze formy, najczęściej tzw. wieżyczkowe, jak te znajdujące się w zbiorach Muzeum Historycznego Miasta Krakowa i Muzeum im. Ireny i Mieczysława Mazarakich w Chrzanowie, prezentowane na naszym portalu.
To najbardziej popularna postać naczynia na wonności, rozpowszechniona już w średniowieczu. Często jej wygląd wzorowano na lokalnej architekturze. Symbolicznym nawiązaniem jest natomiast Wieża Warowna, będąca biblijnym symbolem Boga. Balsaminki wykonywano najczęściej ze srebra, niekiedy z innych metali, czasem zdobiono emalią i szlachetnymi kamieniami. Rozpowszechnioną techniką zdobienia był też misterny filigran, widoczny także na dwóch naszych eksponatach.

Opracowanie: Redakcja WMM,
Licencja Creative Commons

 Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Zobacz:
Balsaminka wieżyczkowa
Balsaminka wieżyczkowa z Wiednia

Balsaminka w kształcie ryby
Puszka na wonności z Austro-Węgier


 

 

Mniej

Balsaminka wieżyczkowa

Zdjęcia

Powiązania

Interpretacje

Gra

Zobacz też


Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: