Lista wszystkich obiektów. Kliknij na jeden z nich, aby przejść do karty obiektu. Tematy umożliwiają selekcję eksponatów według kategorii pojęciowych. Po prawej stronie możesz zmienić ustawienie widoku listy.

Poniższe zestawienie ukazuje powiązanie między eksponatami w sposób niestandardowy. Punkty oznaczają eksponaty, a łączące je linie to powiązania między nimi według wybranych kategorii.

Wpisz daty krańcowe do okienek, aby wybrać interesujący Cię okres na osi czasu.

Wyświetlenia: 1465
(Głosy: 1)
Średnia ocena to 5.0 gwiazdek z 5.
Wydruk metryczki
Wydruk opisu

Prezentowany eksponat należał do cechu kuśnierzy, który ma w Myślenicach wielowiekową, sięgającą czasów średniowiecza, tradycję. Lada cechowa była to bogato zdobiona skrzynia, w której dekoracji przedstawiano zazwyczaj elementy kojarzone z danym rzemiosłem, a która służyła przechowywaniu cennych przyborów, takich jak wilkomy, dokumenty, tłoki pieczętne etc.

Więcej

Prezentowany eksponat należał do cechu kuśnierzy, który ma w Myślenicach wielowiekową, sięgającą czasów średniowiecza, tradycję. Lada cechowa była to bogato zdobiona skrzynia, w której dekoracji przedstawiano zazwyczaj elementy kojarzone z danym rzemiosłem, a która służyła przechowywaniu cennych przyborów, takich jak wilkomy, dokumenty, tłoki pieczętne etc.
Lada ma kształt prostopadłościanu, jest przykryta wiekiem, wsparta na czterech nogach w kształcie rzeźbionych lwów. Wieko stanowi tzw. wieniec górny, ozdobiony schodkowymi listwami. Dolna krawędź ma listwy wsparte na narożnikach na rzeźbionych lwach. Boki i wieko zdobione są barwną intarsją. Na dłuższym boku widoczne są wiszące skóry tygrysie i pracujący przy stole mężczyzna. Pozostałe boki oraz wieko zdobią owoce, kwiaty oraz jeleń. Na wieku znajdują się dwa kwiaty tulipana i — istotna dla identyfikacji eksponatu — intarsjowana data: „1775”. Krótsze boki mają kute żelazne uchwyty, tylną ściankę przecinają zawiasy wieka. W dnie skrzynki znajdują się skrytki.

Opracowanie: Bożena Kobiałka (Muzeum Niepodległości w Myślenicach), Redakcja WMM, © wszystkie prawa zastrzeżone

Mniej

Historia kuśnierstwa w Myślenicach

Rzemiosło kuśnierskie w Myślenicach, chociaż nie miało tak bogatego naturalnego zaplecza surowcowego jak miejscowości podhalańskie, również sięga swoją historią średniowiecza. W ciągu wieków liczebność kuśnierzy w miasteczku i rozmiar ich produkcji rękodzielniczej podlegały...

Więcej

Rzemiosło kuśnierskie w Myślenicach, chociaż nie miało tak bogatego naturalnego zaplecza surowcowego jak miejscowości podhalańskie, również sięga swoją historią średniowiecza. W ciągu wieków liczebność kuśnierzy w miasteczku i rozmiar ich produkcji rękodzielniczej podlegały wahaniom wynikającym na przykład z klęsk żywiołowych niszczących miasto czy zbyt drobiazgowych i krępujących statutów. W latach 1882—1905 zarejestrowano w księgach cechowych 6 pryncypałów (mistrzów zawodu), a w latach 1919—1939 było ich aż 30. Liczba zarejestrowanych w tym samym okresie uczniów (terminatorów) sięgała 60.
Wśród zachowanych przywilejów nie ma dokumentu dotyczącego kuśnierzy. Można tylko przypuszczać, że ta grupa zawodowa wyodrębniła się i rozwinęła swoją działalność w Myślenicach co najmniej w XV wieku. Przemawia za tym akt oszacowania wójtostwa myślenickiego sporządzony przez Jakuba z Lubomierza w roku 1513, który co prawda nie ujmuje cechu kuśnierskiego, ale wymienia krawców, a wiadomo, że w XVI wieku krawcy myśleniccy tworzyli cech razem z kuśnierzami. O tym, że w XVI wieku istniał już w Myślenicach cech zbiorowy krawców i kuśnierzy, informuje nas ostatecznie zachowany dokument z 1638 roku — nowy statut cechu krawców i kuśnierzy, potwierdzony przez  Stanisława Koniecpolskiego. Rok 1638, jako data potwierdzająca istnienie cechu kuśnierzy myślenickich, widnieje na ich obecnym sztandarze cechowym. W Archiwum Muzeum Niepodległości w Myślenicach znajduje się odpis tego statutu. Objęci wspólnym cechem rękodzielnicy „branży” odzieżowej, czyli krawcy i kuśnierze, nie żyli w przyjaznych stosunkach, a nawet często byli z sobą skonfliktowani. Konsekwencją tych sporów wewnątrzcechowych było oderwanie się kuśnierzy od krawców. W 1740 roku urzędy radziecki i ławniczy nadały osobny statut dla kuśnierzy wzorowany na przywileju kuśnierzy miasta Kęt. Nowy przywilej został w 1748 roku potwierdzony przez króla Augusta III.
Nierzadko kuśnierstwo była profesją rodzinną, którą kultywowały kolejne pokolenia myśleniczan: Ambrożych, Bałów, Domanusów, Janowskich, Kutrzebów, Sroków, Syrków, Szeligów, Tulów, Ulmanów, Zająców.
Cechą charakterystyczną kuśnierstwa myślenickiego w okresie międzywojennym było uzależnienie większości rzemieślników od żydowskich przedsiębiorców, którzy skupiali w swoich rękach handel skórami owczymi. Aby uniezależnić się od nakładców, kuśnierze próbowali różnych sposobów, między innymi zakładając Stowarzyszenie Przemysłowe Kuśnierzy i Spółdzielnię Farbiarsko-Kuśnierską. Lata okupacji niemieckiej zahamowały działalność kuśnierskich zakładów rzemieślniczych. Pracowały one wyłącznie na podstawie zamówień indywidualnych. Pewna część ich produktów trafiała do leśnych oddziałów partyzanckich. Wielu z kuśnierzy było ofiarami okupacji, na przykład Franciszek Syrek, Stanisław Syrek czy Kazimierz Skóra.
W warunkach powojennego, nowego politycznego ustroju rozpoczęły się zmiany, które doprowadziły po kilku latach do podporządkowania rzemiosła interesom uspołecznionej gospodarki narodowej, a w konsekwencji — do upadku prywatnych zakładów rzemieślniczych. W 1945 roku rozpoczął działalność w Myślenicach Powiatowy Związek Cechów Rzemieślniczych. W 1951 roku utworzono Cech Rzemiosł Różnych, do którego należeli wszyscy rzemieślnicy prowadzący warsztaty, w tym również kuśnierze. Nasiliło się wówczas zwalczanie przez państwo prywatnych zakładów kuśnierskich po ukazaniu się rozporządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie reglamentacji skór futerkowych. Myślenicka milicja i Urząd Skarbowy ścigały kuśnierzy podejrzewanych o nielegalne kontynuowanie garbunku. W tej sytuacji, nie widząc żadnych szans na dalszą działalność rzemieślniczą w ramach prywatnych zakładów, większość myślenickich kuśnierzy zdecydowała się na podjęcie pracy w zakładach państwowych i spółdzielczych. W Myślenicach powstała Spółdzielnia „Raba”, która skupiła szewców i kuśnierzy, a także krakowski oddział Spółdzielni „Białoskórnik”. W latach 90. XX wieku zostały one zlikwidowane.
Obecnie rzemiosło kuśnierskie w Myślenicach podtrzymywane jest przez zaledwie kilka prywatnych zakładów, których właściciele kontynuują tradycję rodzinną.

Opracowanie: Bożena Kobiałka (Muzeum Regionalne „Dom Grecki” w Myślenicach), © wszystkie prawa zastrzeżone

Zobacz:
Skrzynka cechu kuśnierzy w Myślenicach

Mniej

Skrzynie cechowe

Skrzynie cechowe były szczególnie cenne — nazywano je inaczej ladami albo matkami i darzono ogromnym szacunkiem. Szczególnie celebrowany był moment podniesienia wieka i otwarcia skrzyni, które odbywało się zawsze w atmosferze powagi i skupienia. Czynności administracyjne i prawne...

Więcej

Skrzynie cechowe były szczególnie cenne — nazywano je inaczej ladami albo matkami i darzono ogromnym szacunkiem.
Szczególnie celebrowany był moment podniesienia wieka i otwarcia skrzyni, które odbywało się zawsze w atmosferze powagi i skupienia. Czynności administracyjne i prawne można było prowadzić tylko wówczas, gdy skrzynia była otwarta.
W skrzyni przechowywano zwykle przywileje, księgi, pieczęcie, wszelkie ważne dokumenty i insygnia cechowe. Nic więc dziwnego, że dostępu do nich broniły zwykle specjalne zabezpieczenia i zamki (ścieżka kryptologiczna).
Skrzynie były często zaopatrzone w tajne skrytki, posiadały półskrzynki, w których znajdowały się przybory pisarskie. Ważnym elementem wyposażenia cechów były pieczęcie, którymi potwierdzano ważne dokumenty. Najstarsze, należące do cechu krawców, miały symbol nożyczek. Do cechowych akcesoriów, oprócz pieczęci i skrzyń, należały także obesłania i statuty.

Opracowanie: Redakcja WMM,
Licencja Creative Commons

 Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Zobacz skrzynie cechowe w kolekcji Wirtualnych Muzeów Małopolski:
Skrzynia cechu kuśnierzy w Kętach
Skrzynia cechu młynarzy i piekarzy w Kętach
Skrzynia cechu szewców w Kętach
Skrzynia cechu krawców i cechów pokrewnych w Kętach
Skrzynia cechu bednarzy wielickich
Lada cechu czerwonych garbarzy, białoskórników i rękawiczników
Lada cechu chirurgów

Mniej

Cechy

Podstawowym celem istnienia cechów było zapewnienie wyłączności na terenie miasta do wykonywania rzemiosła osobom zrzeszonym (rzemieślników, którzy oferowali swoje usługi poza cechami, nazywano partaczami). Rola cechów nie ograniczała się jednak do funkcji administracyjnych...

Więcej

Podstawowym celem istnienia cechów było zapewnienie wyłączności na terenie miasta do wykonywania rzemiosła osobom zrzeszonym (rzemieślników, którzy oferowali swoje usługi poza cechami, nazywano partaczami). Rola cechów nie ograniczała się jednak do funkcji administracyjnych (reprezentowanie przed władzami miasta, dbanie o podnoszenie kwalifikacji, zapewnienie standardów wykonania, dbanie o równe możliwości zbytu przez ograniczenia produkcji i sprzedaży); organizacje pełniły także funkcje religijne i kulturotwórcze.
Cechy były pierwszą instancją sądowniczą rozstrzygającą wszelkie spory pomiędzy rzemieślnikami. W przypadku bójek, hazardu, sporów związanych z długami czy pracą poza cechami (partaczenie) cechy wymierzały karę grzywny, płaconą zwykle w świecach lub wosku.
Organizacje cechowe (choć dziś nazywają się nieco inaczej) funkcjonują nadal (przykładem może być Związek Artystów Scen Polskich).
Dawniej przynależność rzemieślników do cechów była obowiązkowa, dziś stowarzyszenia cechowe zachęcają jedynie do dobrowolnego zrzeszania się, bo dzięki temu „zakład zyskuje prestiż, a rzemieślnik nie czuje się w branży osamotniony”. Co jest szczególnie istotne w sytuacji ginących zawodów.
Mechanizacja wielu zawodów, które wcześniej wykonywane były ręcznie w warsztatach, doprowadziła do zmarginalizowania roli cechów, a także zaniku wielu cechowych rytuałów i celebracji.
Cechy, które funkcjonują do dziś (w strukturach Związku Rzemiosła Polskiego zarejestrowanych jest 479 cechów), pełnią funkcje porozumiewawcze — rozstrzygają spory zaistniałe pomiędzy klientem a rzemieślnikiem, jego członkowie zasiadają w komisjach, przed którymi młodzi adepci sztuki zdają egzaminy mistrzowskie, otrzymując tytuł mistrza lub czeladnika.
Działalność cechów nie ograniczała się tylko do spraw administracyjno-zawodowych. Schadzki cechowe, a także rytuały ingerowały także w sferę ducha cechowych braci. Każdy z członków stowarzyszenia był zobowiązany do uczestniczenia w obrzędach i uroczystościach religijnych (mszach, procesjach Bożego Ciała).
Często udział w uroczystościach stawał się okazją do pokazania innym zasobności i majętności danego stowarzyszenia (eksponowano haftowane złotą nicią proporce).
Szczególnie celebrowano uroczystości żałobne po śmierci któregoś z cechowych braci.
Członkowie cechów fundowali także ołtarze, w których umieszczali cenne precjoza, traktując je jako rodzaj skarbca zabezpieczającego przez kradzieżą.
Wśród wyposażenia cechów znajdowały się narzędzia kar, zwane również dobrymi radami.

Opracowanie: Redakcja WMM,
Licencja Creative Commons

 Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Zobacz obiekty należące do cechów w zbiorach Wirtualnych Muzeów Małopolski:
Skrzynia cechu krawców i cechów pokrewnych z Kęt
Krzyż cechu krawców w Kętach
Pieczęć cechu sukienniczego
Obesłanie cechu wielkiego (zespolonego) w Tarnowie
Wilkom krakowskiego cechu mieczników
Rękopis „Statut cechu szewskiego”

Przeczytaj więcej o skrzyniach cechowych.

Mniej

Skrzynka cechu kuśnierzy w Myślenicach

Zdjęcia


Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: