Lista wszystkich obiektów. Kliknij na jeden z nich, aby przejść do karty obiektu. Tematy umożliwiają selekcję eksponatów według kategorii pojęciowych. Po prawej stronie możesz zmienić ustawienie widoku listy.

Poniższe zestawienie ukazuje powiązanie między eksponatami w sposób niestandardowy. Punkty oznaczają eksponaty, a łączące je linie to powiązania między nimi według wybranych kategorii.

Wpisz daty krańcowe do okienek, aby wybrać interesujący Cię okres na osi czasu.

Wyświetlenia: 2607
(Głosy: 2)
Średnia ocena to 5.0 gwiazdek z 5.
Wydruk metryczki
Wydruk opisu

Prezentowany eksponat to arkebuz myśliwski z zamkiem kołowym po Janie Klemensie Branickim (1689–1771), hetmanie wielkim koronnym. Dawne polowania, stanowiące elitarną rozrywkę najwyższych warstw społeczeństwa, wymagały odpowiedniej oprawy, którą tworzyła między innymi luksusowa broń palna. Broń taką wykonywano najczęściej...

Więcej

Prezentowany eksponat to arkebuz myśliwski z zamkiem kołowym po Janie Klemensie Branickim (1689–1771), hetmanie wielkim koronnym.
Dawne polowania, stanowiące elitarną rozrywkę najwyższych warstw społeczeństwa, wymagały odpowiedniej oprawy, którą tworzyła między innymi luksusowa broń palna. Broń taką wykonywano najczęściej ze szlachetnych materiałów i kunsztownie dekorowano w stylu panującym ówcześnie w sztuce. Stosowano w niej także wszystkie najnowsze rozwiązania techniczne, zwłaszcza te, które z racji stopnia skomplikowania lub ceny nie nadawały się do produkcji masowej. Jednym z kluczowych elementów dawnej broni palnej, który starano się stale udoskonalać, był zamek, czyli mechanizm służący do odpalania ładunku prochowego. Około 1500 roku został wynaleziony zamek zwany kołowym (jego autorstwo przypisuje się Leonardowi da Vinci lub rusznikarzom niemieckim). Był to bardzo precyzyjny, ale i niestety skomplikowany oraz kosztowny mechanizm, dlatego stosowano go przede wszystkim w broni luksusowej. Jednym z rodzajów broni, w których najczęściej go montowano, był arkebuzy — lekkie strzelby z XVI–XVIII wieku, o specyficznie ukształtowanej kolbie, w których wyrobie przodowali zwłaszcza rusznikarze niemieccy. Łoża arkebuzów wykonywano ze szlachetnych gatunków drewna i bogato dekorowano inkrustacją z kości, kolorowych metali lub masy perłowej, a przewodnim motywem ornamentyki były sceny łowieckie. W broni tej stosowano grubościenne lufy gwintowane — trudniejsze do wykonania i obsługi — ale i celniejsze.
Egzemplarz znajdujący się w zbiorach tarnowskiego muzeum wykonany został przez niemieckiego rusznikarza C. Keinera w czeskiej miejscowości leżącej przy granicy z Bawarią, dlatego też funkcjonującej pod nazwą Cheb lub niemiecką Eger. Niestety nie wiemy, na czyje zamówienie wykonano tę piękną broń, a jedynym śladem po pierwotnym właścicielu jest pokaźnych rozmiarów monogram „SE” pod koroną, wkomponowany w dekoracje kolby. Późniejsza historia arkabuza została opisana w dedykacji wygrawerowanej, w XIX lub na początku XX wieku, na kabłąku spustowym:

„Po Janie Klemensie Branickim
Hetmanie W.K. [Wielkim Koronnym]
Od Stefana Potockiego
Księciu Romanowi Sanguszce”.

Niestety oprócz hetmana Jana Klemensa Branickiego (1689–1771) pozostałe osoby wymienione w inskrypcji nie są już tak jednoznaczne do identyfikacji. Zarówno w rodzie Sanguszków, jak i Potockich istniało kilka osób o imionach użytych w inskrypcji, a odróżnić można by je wyłącznie po drugich imionach, których niestety brak.

Opracowanie: Łukasz Sęk (Muzeum Okręgowe w Tarnowie), © wszystkie prawa zastrzeżone

Mniej

Arkebuz myśliwski po Janie Klemensie Branickim, hetmanie wielkim koronnym

Zdjęcia


Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: