Lista wszystkich obiektów. Kliknij na jeden z nich, aby przejść do karty obiektu. Tematy umożliwiają selekcję eksponatów według kategorii pojęciowych. Po prawej stronie możesz zmienić ustawienie widoku listy.

Poniższe zestawienie ukazuje powiązanie między eksponatami w sposób niestandardowy. Punkty oznaczają eksponaty, a łączące je linie to powiązania między nimi według wybranych kategorii.

Wpisz daty krańcowe do okienek, aby wybrać interesujący Cię okres na osi czasu.

Wyświetlenia: 2098
(Głosy: 3)
Średnia ocena to 4.66666666666667 gwiazdek z 5.
Wydruk metryczki
Wydruk opisu

Balsaminki (inaczej szmekier; hebr. bassamimpsumin-byksy), służące jako pojemniki na wonności, używane były podczas pożegnania szabatu, najczęściej miały formę ozdobnych wieżyczek, niekiedy również owoców i roślin. Nowosądecka balsaminka natomiast ma kształt ryby, której głowę, połączoną z tułowiem za pomocą zawiasu, można otwierać i odchylać.

Więcej

Balsaminki (inaczej szmekier; hebr. bassamim, psumin-byksy), służące jako pojemniki na wonności, używane były podczas pożegnania szabatu, najczęściej miały formę ozdobnych wieżyczek, niekiedy również owoców i roślin. Nowosądecka balsaminka natomiast ma kształt ryby, której głowę, połączoną z tułowiem za pomocą zawiasu, można otwierać i odchylać.  Tułów ryby złożony jest z pięciu zachodzących na siebie członów mających formę zwężających się ku płetwie rzędów półkoliście zakończonych łusek, powierzchnia zaś jest fakturowana, pokryta siecią żłobień. Poszczególne człony tułowia połączone są z sobą w taki sposób, by ciało ryby można było lekko wygiąć. Do tułowia dołączone są płetwy boczne i grzbietowa. Powierzchnia balsaminki jest rytowana, pokryta siecią żłobień i zygzaków oddających fakturę łusek i płetw. W oku ryby wprawione są okrągłe, czerwone kamyczki lub szkiełka. Brak wybitego znaku wytwórni uniemożliwia określenie miejsca powstania eksponatu i utrudnia jego datowanie.
Obiekt zakupiono do zbiorów w 2000 roku, wzbogacił kolekcję judaików. Nietypowy, bardzo interesujący i niezbyt często spotykany kształt eksponatu wyróżnia go na tle innych balsaminek znajdujących się w kolekcji muzealnej. 

Opracowanie: Edyta Ross-Pazdyk (Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu), © wszystkie prawa zastrzeżone

Mniej

Do czego służą balsaminki?

Skąd wziął się zwyczaj wdychania wonnych ziół na zakończenie szabatu i co symbolizuje? To pozostałość po czasach, kiedy Żydzi składali ofiary w Świątyni Jerozolimskiej. Po jej ostatecznym zburzeniu przez Rzymian (70 r. n.e.), porzucili kult ofiarny. W czasach diaspory zastąpili go modlitwą...

Więcej

Skąd wziął się zwyczaj wdychania wonnych ziół na zakończenie szabatu i co symbolizuje?
To pozostałość po czasach, kiedy Żydzi składali ofiary w Świątyni Jerozolimskiej. Po jej ostatecznym zburzeniu przez Rzymian (70 r. n.e.), porzucili kult ofiarny. W czasach diaspory zastąpili go modlitwą i obrzędami nawiązującymi do pewnych jego elementów. Wdychanie wonności podczas Hawdali, czyli uroczystości symbolicznego oddzielenia czasu świętego (a więc szabatu, w skróconej formie również świąt) od czasu powszedniego, nieświątecznego, jest pamiątką po składanej w Świątyni (obok ofiar pokarmowych — ze zwierząt) ofierze kadzidlanej. Kadzidło mogło być spalane tylko w Świątyni i tylko przez kapłanów.
Dzisiejsze wdychanie wonności może się odbywać zarówno w synagodze, jak i w domu. Prowadzący ceremonię Hawdali bierze prawą dłonią balsaminkę i wypowiada nad nią błogosławieństwo:

Baruch Ata Haszem, Eloheinu, melech haolam, bore minei wesamim.
(„Błogosławiony jesteś Ty, Haszem, nasz Bóg, Król Świata, Stwórca różnorodnych zapachów”)

Następnie wącha aromaty i podaje innym do powąchania.
Według tradycji, przyjemny zapach wonności ma łagodzić smutny moment utraty dodatkowej duszy, która towarzyszy Żydowi podczas szabatu i opuszcza go wraz z jego zakończeniem. Ponadto ma też wzmacniać wdychającego przed trudami nadchodzących dni powszednich.

Opracowanie: Kinga Kołodziejska (Redakcja WMM),
Licencja Creative Commons

 Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Zobacz:
Balsaminka wieżyczkowa
Balsaminka w kształcie ryby
Puszka na wonności z Austro-Węgier
Balsaminka wieżyczkowa z Wiednia

Mniej

Balsaminka w kształcie ryby

Zdjęcia

Powiązania

Interpretacje

Gra


Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: