Lista wszystkich obiektów. Kliknij na jeden z nich, aby przejść do karty obiektu. Tematy umożliwiają selekcję eksponatów według kategorii pojęciowych. Po prawej stronie możesz zmienić ustawienie widoku listy.

Poniższe zestawienie ukazuje powiązanie między eksponatami w sposób niestandardowy. Punkty oznaczają eksponaty, a łączące je linie to powiązania między nimi według wybranych kategorii.

Wpisz daty krańcowe do okienek, aby wybrać interesujący Cię okres na osi czasu.

Wyświetlenia: 4467
(Głosy: 2)
Średnia ocena to 5.0 gwiazdek z 5.
Wydruk metryczki
Wydruk opisu

Odznaka Obserwatora (Nawigatora) należy do mundurowych odznak specjalności lotniczych, noszonych przez pilotów i innych członków personelu latającego. Popularna „gapa” to jeden z najbardziej znanych symboli polskiego lotnictwa wojskowego. Odznakę nosili polscy lotnicy okresu międzywojennego i Polskich Sił Powietrznych z II wojny światowej.

Więcej

Odznaka Obserwatora (Nawigatora) należy do mundurowych odznak specjalności lotniczych, noszonych przez pilotów i innych członków personelu latającego. Popularna „gapa” to jeden z najbardziej znanych symboli polskiego lotnictwa wojskowego. Odznakę nosili polscy lotnicy okresu międzywojennego i Polskich Sił Powietrznych z II wojny światowej. W okresie PRL wzór odznaki został zachowany i jest noszony przez polskich lotników do dziś.
Muzealny egzemplarz to specjalny egzemplarz Odznaki Obserwatora wykonany w złocie, nadany jednemu z najlepszych absolwentów Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie — słynnej „Szkoły Orląt”. Odznaka jest symbolem wysokiego poziomu kształcenia lotników wojskowych w II RP. Dzięki znakomitemu wyszkoleniu polscy lotnicy należeli do najlepszych na świecie, czego dowiedli podczas II wojny światowej.
Świeżo upieczonym lotnikiem, który otrzymał ten specjalny egzemplarz odznaki obserwatora, był Aleksander Kremieniecki. W 1932 roku ukończył kurs pilotażu, w 1933 r. został awansowany na porucznika, a w 1934 został pilotem doświadczalnym. Por. pil. A. Kremieniecki zginął w 1935 r. podczas oblotu prototypu samolotu PZL.23 Karaś.
Odznaka przedstawia orła w locie na wprost, trzymającego w dziobie wieniec laurowy; ze szponów tryskają trzy złote błyskawice (iskry, strzały). Na skrzydłach znajdują się uszka, do których mógł być przyczepiony łańcuszek ze szpilką, umożliwiającą zawieszenie odznaki. Z tyłu odznaki znajduje się tzw. słupek, czyli gwintowany pręt, który wraz z nakrętką służy do przykręcenia odznaki do munduru.
Na nakrętce znajduje się grawerunek wykonawcy: „J. Knedler | Warszawa N. Świat 45” Warszawski grawer Jan Knedler należał do najbardziej cenionych wykonawców odznak wojskowych.
Na rewersie odznaki widnieje odbity stemplem numer odznaki: 738 oraz ręcznie grawerowany napis: „Czwartemu absolwentowi Szk. Pchor. Lot. w r. 1930 | Szef Deptu [Departamentu] Aeronautyki”. Poniżej umieszczono próbę i pieczęć wykonawcy „J. Knedler”.
Odznaka wykonana jest ze złota; typowa odznaka, którą otrzymywał absolwent Szkoły Podchorążych Lotnictwa po złożeniu egzaminów z teorii i praktyki obserwatora lotniczego, była wykonana w brązie.
Tym, co odróżniało Odznakę Obserwatora od innych odznak specjalności lotniczych, był motyw błyskawic (iskier). W czasach powstania odznaki do zadań obserwatorów należała obsługa nadajników iskrowych – dawnego rodzaju nadajnika radiowego.
Jest to jedna z dwóch odznak tego typu zachowanych w polskich muzeach.

Opracowanie: Dawid Karamon (Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie), © wszystkie prawa zastrzeżone

Mniej

Rodin i Matejko — o inspiracjach projektantów sztuki użytkowej i odznace nawigatora

Historia odznaki nawigatora rozpoczęła się w 1918 roku, w odrodzonej Rzeczypospolitej. Odzyskanie przez Polskę niepodległości wiązało się z koniecznością opracowania symboli, wzorów druków urzędowych, odznak. To zadanie spoczęło na artystach, projektantach sztuki użytkowej. Podobnie było w...

Więcej

Historia odznaki nawigatora rozpoczęła się w 1918 roku, w odrodzonej Rzeczypospolitej. Odzyskanie przez Polskę niepodległości wiązało się z koniecznością opracowania symboli, wzorów druków urzędowych, odznak. To zadanie spoczęło na artystach, projektantach sztuki użytkowej.
Podobnie było w przypadku odznaki lotniczej. Początkowo polscy lotnicy nosili odznaki lotnicze państw zaborczych. Zadanie opracowania nowego, wspólnego wzoru odznaki otrzymał rzeźbiarz i medalier Władysław Gruberski (1873−1932), profesor warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych.
Gruberski był cenionym artystą swojej epoki, autorem wielu plakiet pamiątkowych, medali i rzeźb. Studiował na krakowskiej ASP. Podczas pobytu w Paryżu znalazł się pod wpływem wielkiego francuskiego rzeźbiarza doby impresjonizmu i symbolizmu, Augusta Rodina. 
Bezpośrednią inspiracją dla Gruberskiego przy tworzeniu odznaki było ponoć malowidło w auli Politechniki Lwowskiej, wykonane według szkicu Jana Matejki, przedstawiające m.in. orła z wieńcem laurowym w dziobie.
Odznakę zatwierdzono 19 lutego 1919 roku rozkazem numer 24/19, podpisanym przez pułkownika Jana Wroczyńskiego, kierownika Ministerstwa Spraw Wojskowych. Z czasem pojawiło się wiele odmian i klas, dla różnych specjalności lotniczych; wszystkie łączy motyw orła projektu Gruberskiego.
Co ciekawe, projektowanie nie było jedyną pasją profesora — był on także… olimpijczykiem. W latach 1912–1948 igrzyskom olimpijskim towarzyszył Olimpijski Konkurs Sztuki i Literatury, w którym rywalizowali literaci, architekci i plastycy. Władysław Gruberski był członkiem reprezentacji polskich artystów na igrzyskach IX Olimpiady w Amsterdamie w 1928 roku.

Opracowanie: Dawid Karamon (Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie), Redakcja WMM, © wszystkie prawa zastrzeżone

Zobacz, który z artystów reprezentowanych w WMM inspirował się twórczością Augusta Rodina.

Mniej

Odznaka Obserwatora (Nawigatora)

Zdjęcia


Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: