Lista wszystkich obiektów. Kliknij na jeden z nich, aby przejść do karty obiektu. Tematy umożliwiają selekcję eksponatów według kategorii pojęciowych. Po prawej stronie możesz zmienić ustawienie widoku listy.

Poniższe zestawienie ukazuje powiązanie między eksponatami w sposób niestandardowy. Punkty oznaczają eksponaty, a łączące je linie to powiązania między nimi według wybranych kategorii.

Wpisz daty krańcowe do okienek, aby wybrać interesujący Cię okres na osi czasu.

Wyświetlenia: 1729
(Głosy: 2)
Średnia ocena to 5.0 gwiazdek z 5.
Wydruk metryczki
Wydruk opisu

Drewniany parowóz został wykonany przez Tadeusza Matusiaka w niemieckim obozie jenieckim w Luckenwalde (stalag III A) w 1944 roku. Urodzony w Kętach w 1907 roku Tadeusz Matusiak, z zawodu malarz pokojowy, już od najmłodszych lat z wielką pasją malował obrazy oraz rzeźbił w drewnie. Był człowiekiem wybitnie uzdolnionym artystycznie.

Więcej

Drewniany parowóz został wykonany przez Tadeusza Matusiaka w niemieckim obozie jenieckim w Luckenwalde (stalag III A) w 1944 roku. Urodzony w Kętach w 1907 roku Tadeusz Matusiak, z zawodu malarz pokojowy, już od najmłodszych lat z wielką pasją malował obrazy oraz rzeźbił w drewnie. Był człowiekiem wybitnie uzdolnionym artystycznie. W 1939 roku uczestniczył w kampanii wrześniowej, biorąc udział między innymi w krwawych walkach pod Rajskiem. Po rozbiciu jego jednostki przez oddziały Wehrmahtu dostał się do niewoli, w której pozostał do końca wojny. Przebywając w obozie jenieckim, w ukryciu przed Niemcami zajmował się rzeźbieniem. Wykonywał z drewna zabawki, które miały być przeznaczone dla trójki jego małych dzieci mieszkających w Kętach. W pewnym momencie niemieccy strażnicy odkryli, czym polski jeniec zajmuje się w obozie, będąc jednak pod wrażeniem jego talentu, zaproponowali, żeby wykonywał zabawki również dla ich dzieci. W zamian za pięć zabawek robionych dla Niemców Tadeusz Matusiak miał prawo jedną wysłać do swojej rodziny żyjącej w Kętach. Wśród przedmiotów wysłanych z obozu Luckenwalde znajdowały się między innymi kolejki, samochody oraz domki. Jedna z zabawek, którą otrzymały dzieci Tadeusza Matusiaka, do dziś zachowała się w dobrym stanie — jest to wykonana z drewna lokomotywa. Parowozem, zanim ostatecznie trafił do kęckiego muzeum, bawiły się trzy pokolenia dzieci. Lokomotywa pokryta jest jasnoniebieską farbą, występują na niej też elementy w kolorach czerwonym i białym. Na samym przodzie namalowano białą farbą rok, w którym powstała zabawka — 1944.

Opracowanie: Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach, © wszystkie prawa zastrzeżone

Mniej

Świat zabawek Jana Oprochy

W XIX i aż do połowy XX wieku Kraków był znaczącym centrum zabawkarstwa ludowego. To tu właśnie murarze z krakowskich przedmieść: Zwierzyńca, Krowodrzy, Czarnej Wsi, Ludwinowa czy Podgórza (do 1915 roku odrębnego miasta), w okresie zimowym, kiedy ustawały prace murarskie, nie tylko dorabiali sobie, budując szopki, sprzedając je, a z kukiełkowymi szopkami kolędując, ale też zajmowali się wyrobem popularnych zabawek, które znajdowały zbyt na dorocznych, wiosennych odpustach.

Więcej

W XIX i aż do połowy XX wieku Kraków był znaczącym centrum zabawkarstwa ludowego. To tu właśnie murarze z krakowskich przedmieść: Zwierzyńca, Krowodrzy, Czarnej Wsi, Ludwinowa czy Podgórza (do 1915 roku odrębnego miasta), w okresie zimowym, kiedy ustawały prace murarskie, nie tylko dorabiali sobie, budując szopki, sprzedając je, a z kukiełkowymi szopkami kolędując, ale też zajmowali się wyrobem popularnych zabawek, które znajdowały zbyt na dorocznych, wiosennych odpustach.
Do niewielu znanych z nazwiska twórców drewnianych krakowskich zabawek zalicza się wykonawca Pochodu Lajkonika — Jan Oprocha, urodzony w 1858 roku, który tworzył jeszcze do II wojny światowej. Wykonywał on nie tylko figurki Żydów, ale też innych postaci typowych dla Krakowa i jego przedmieść, podpatrzonych w przeróżnych sytuacjach. Jego zabawki, które zachowały się w zbiorach Muzeum Etnograficznego w Krakowie, są łatwo rozpoznawalne, gdyż figurki przez niego wykonane odznaczają się charakterystycznym, niepowtarzalnym stylem. Wszystkie są nieco karykaturalne, o zaokrąglonych kształtach i pucułowatych twarzach, co może nie zawsze rozśmieszy, ale przynajmniej wywoła uśmiech na twarzach oglądających je osób. Był on autorem wielu postaci reprezentujących już dziś zapomniane zawody i zajęcia, jak na przykład: olejkarza, wędrownego sprzedawcy butów, hycla na wozie zaprzężonym w konie. W swoich zabawkach przedstawił też zabawne sytuacje, jak: Przewoźnik z damą w łódce, Ojciec pilnujący „majki” czy Pijak z flaszką na huśtawce. Twórca ten utrwalił też jedną z zabaw, popularnych na Rękawce jeszcze do lat 50. XX wieku. Po drążku imitującym słup, na szczycie którego umieszczono buty, pęto kiełbasy i flaszkę, za pociągnięciem sznurka wspina się drewniana figurka chłopca w celu zdobycia upragnionych nagród. Nie można jednak zapominać, że były to zabawki seryjnie produkowane na sprzedaż. Figurki, często powtarzalne, komponowane w różne grupy lub samodzielne, osadzane były na podstawkach, a pod butami lub w miejscu nóg posiadały sprężynki, dzięki czemu poruszały się, chwiały bądź poskakiwały. To zastosowanie sprężynek w konstrukcji drewnianych figurek, nie tylko przedstawiających Żydów, to charakterystyczna cecha zabawek wyrabianych przez krakowskich murarzy, tak jak i malowane na kolor zielony, czasem ozdabiane białymi, żółtymi lub różowymi szlaczkami podstawki, na których były osadzane.
Pracę Jana Oprochy kontynuował do końca lat 70. XX wieku syn noszący to samo imię. Jego figurki są podobne w stylu, ale nie mają już tyle wdzięku co te wykonane przez ojca. W zbiorach krakowskiego Muzeum Etnograficznego znajduje się też orszak Lajkonika wykonany przez Jana Oprochę — syna, ale jako kompozycja na podstawie bez kółek, choć postaci też są osadzone na sprężynkach, a także liczne figurki Żydów, kosynierów, pary krakowiaków oraz już nie żandarm, lecz Milicjant z psem.


Opracowanie: Małgorzata Oleszkiewicz (Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie), © wszystkie prawa zastrzeżone 

Zobacz inne zabawki w kolekcji Wirtualnych Muzeów Małopolski:
Zabawka drewniana „Wózek z konikami”
Zabawka „Parowóz drewniany” autorstwa Tadeusza Matusiaka

Przeczytaj o historii myślenickiego zabawkarstwa.

Więcej informacji na temat krakowskich zabawek znaleźć można w:
Oleszkiewicz Małgorzata, Pyla Grażyna, Czar zabawek krakowskich, Kraków 2007

Mniej

Zabawka „Parowóz drewniany” autorstwa Tadeusza Matusiaka

Zdjęcia

Powiązania

Gra


Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: