Lista wszystkich obiektów. Kliknij na jeden z nich, aby przejść do karty obiektu. Tematy umożliwiają selekcję eksponatów według kategorii pojęciowych. Po prawej stronie możesz zmienić ustawienie widoku listy.

Poniższe zestawienie ukazuje powiązanie między eksponatami w sposób niestandardowy. Punkty oznaczają eksponaty, a łączące je linie to powiązania między nimi według wybranych kategorii.

Wpisz daty krańcowe do okienek, aby wybrać interesujący Cię okres na osi czasu.

Wyświetlenia: 1723
(Głosy: 2)
Średnia ocena to 5.0 gwiazdek z 5.
Wydruk metryczki
Wydruk opisu

Portret Teofila Trzcińskiego (1878—1952), reżysera, dyrektora Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie w latach 1918—1926 i 1929—1932, został wykonany przez  Stanisława Ignacego Witkiewicza (Witkacego) w 1920 roku. To jeden z trzech portretów Trzcińskiego namalowanych w tym czasie przez Witkacego.

Więcej

Portret Teofila Trzcińskiego (1878—1952), reżysera, dyrektora Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie w latach 1918—1926 i 1929—1932, został wykonany przez  Stanisława Ignacego Witkiewicza (Witkacego) w 1920 roku. To jeden z trzech portretów Trzcińskiego namalowanych w tym czasie przez Witkacego. Witkacy (1885—1939) to jeden z największych polskich artystów: malarz, rysownik i fotografik, dramaturg i powieściopisarz, filozof, teoretyk i krytyk sztuk, twórca teorii Czystej Formy.
Prezentowany portret został wykonany pastelami na kartonie w kolorze jasnej terakoty i przedstawia, en face, mężczyznę z bródką w szpic. Został on namalowany w konwencji nierealistycznej (nos, usta, ucho zdeformowane, oczy — jedno zielone, drugie brązowe — rozmieszczone niesymetrycznie). Portret nie obejmuje lewej strony ciała (brak części głowy i lewego ramienia). Po lewej stronie widoczny skrawek seledynowego tła. U dołu na niebieskim tle marynarki sygnatura „Witkacy 1920” i w owalu „T.C”. Portret powstał w okresie przynależności Witkacego do formistów, pierwszej awangardowej grupy artystycznej w Polsce. W tym czasie artysta sformułował także swoją estetyczną teorię Czystej Formy. W myśl jej zasad, w twórczości artystycznej dominuje metafizyczny niepokój, objawiający się odejściem od życiowego prawdopodobieństwa na rzecz deformacji. Stosowanie groteski i karykatury, giętkie linie i barwne plamy pojawiające się na obrazach (także na portrecie Trzcińskiego) miały tworzyć swoisty chaos prowadzący do przeżycia metafizycznego wstrząsu. Pozostałe dwa portrety Trzcińskiego wykonane przez Witkacego są utrzymane w bardziej realistycznej konwencji, jednak także każdy z nich, co nie jest pozbawione znaczenia, posiada symbol „T.C”. Aby go objaśnić, trzeba się przenieść do roku 1924, w którym Witkacy założył słynną Firmę Portretową. Artysta miał w niej wykonywać obrazy tylko i wyłącznie na zamówienie. W regulaminie, który stworzył dla swojej „pracowni”, podzielił tworzone przez siebie portrety na pięć typów, od A do E, gdzie każdy typ definiuje odrębny sposób obrazowania. I tak Typ C (T.C), który wydaje się najbardziej adekwatny do opisywanego portretu Trzcińskiego, przeznaczony był głównie dla przyjaciół i wykonywany za darmo, często na spotkaniach towarzyskich. Nierzadko wizerunki zaliczane do tej kategorii powstawały pod wpływem narkotyków. Przynależność do tej kategorii potwierdza także data powstania portretu. Był to okres raczej bliskiej znajomości i współpracy malarza z dyrektorem krakowskiej sceny. Trzciński bowiem, za namową Tadeusza Boya-Żeleńskiego, zamierzał wystawić w teatrze dramat Tumor Mózgowicz Witkacego. Reżyser znany był z tego, że popierał młodych dramaturgów, także awangardowych, i często wprowadzał ich dzieła na deski sceniczne. Wymagało to od niego dużej odwagi, zwłaszcza że wszystkie tego typu imprezy traktowane były przez Radę Miasta i część konserwatywnych widzów jako kontrowersyjne i często kończyły się skandalem. Także prapremiera dramatu Witkacego poprzedzona była kilkumiesięcznymi bojami toczonymi z cenzurą, policją i urzędem wojewody. Utarczki te sprawiły, że do premiery doszło dopiero 30 czerwca 1921 roku. Także aktorzy nie chcieli wystąpić w tym awangardowym utworze. Artysta Zygmunt Nowakowski kategorycznie odrzucił zaproponowaną mu do odegrania rolę, twierdząc, że nie będzie grał w „głupim nonsensie”. Po premierze, na której co prawda Witkacy otrzymał bukiet lilii i został powitany oklaskami, pojawiły się w prasie krakowskiej w większości krytyczne oceny tego dzieła. Dramatopisarz jednak i tak był zadowolony z rezultatów pracy całego zespołu artystycznego i reżyserii Trzcińskiego. Tak napisał o tym do dyrektora: „jest pan takim geniuszem reżyserii twórczej, że leżę przed Panem na metafizycznym pempku” [podkreśl. oryg.]. Cytowany list również znajduje się w zbiorach Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, w tak zwanym Archiwum Teofila Trzcińskiego. Trzciński nie zraził się negatywnymi recenzjami i rok później pokazał Kurkę wodną, co pozwoliło mu zapisać się w historii teatru jako popularyzatorowi twórczości awangardowej i eksperymentalnej.

Opracowanie: Agnieszka Kowalska (Muzeum Historyczne Miasta Krakowa), © wszystkie prawa zastrzeżone

Mniej

Obraz „Portret Teofila Trzcińskiego” Stanisława Ignacego Witkiewicza

Zdjęcia

Powiązania

Gra

Zobacz też


Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: