Lista wszystkich obiektów. Kliknij na jeden z nich, aby przejść do karty obiektu. Tematy umożliwiają selekcję eksponatów według kategorii pojęciowych. Po prawej stronie możesz zmienić ustawienie widoku listy.

Poniższe zestawienie ukazuje powiązanie między eksponatami w sposób niestandardowy. Punkty oznaczają eksponaty, a łączące je linie to powiązania między nimi według wybranych kategorii.

Wpisz daty krańcowe do okienek, aby wybrać interesujący Cię okres na osi czasu.

Wyświetlenia: 2583
(Głosy: 2)
Średnia ocena to 5.0 gwiazdek z 5.
Wydruk metryczki
Wydruk opisu

Kapelusz do stroju krakowskiego, tzw. celender z czarnego filcu. Kształtem przypomina cylinder o lekko zwężającej się ku górze główce i rondzie o szerokości 5 cm. Kapelusz posiada zdobienia w postaci czarnej taśmy z materiału podszewkowego, imitującej aksamitkę, która jest spięta na przodzie dużą mosiężną klamrą. Na taśmę, przy rondzie kapelusza nałożona jest wąska wstążeczka broszowana we wzory kwiatowe. 

Więcej

Kapelusz do stroju krakowskiego, tzw. celender z czarnego filcu. Kształtem przypomina cylinder o lekko zwężającej się ku górze główce i rondzie o szerokości 5 cm. Kapelusz posiada zdobienia w postaci czarnej taśmy z materiału podszewkowego, imitującej aksamitkę, która jest spięta na przodzie dużą mosiężną klamrą. Na taśmę, przy rondzie kapelusza nałożona jest wąska wstążeczka broszowana we wzory kwiatowe. 
Celender jest jednym z najstarszych i najdłużej używanych, bo jeszcze pod koniec XIX w., męskich nakryć głowy. Cieszył się popularnością w zasadzie przez cały XIX wiek. Kształt kapelusza, jak i jego potoczna nazwa nawiązują do cylindra, modnego nakrycia głowy, noszonego w środowisku bogatych mieszczan i arystokracji przez cały XIX wiek, jak i na początku XX, niemalże w całej Europie i za Oceanem, zarówno przez mężczyzn, jak i kobiety. Kształt wiejskiego celendra ulegał niewielkim zmianom, bywał albo ostrzej albo szerzej zakończony od góry. Zwany był również żelaźniakiem, gdyż zdaniem ludności wiejskiej przypominał kształtem żelazny garnek. Kapelusz o wysokości od 12 do 15 cm, bywał opasany czarną aksamitką, niekiedy wytłaczaną w kwiaty. Aksamitka mogła być zszyta lub spięta wąską i wysoką klamerką mosiężną lub z białego metalu. Gdy aksamitka była zszyta, to szew zasłaniano małym wianuszkiem, tzw. sercem, zrobionym z szychu i blaszek. Jeszcze ozdobniejszy był kapelusz, gdy dołem i górą aksamitki biegł baranek, to jest sznurek, robiony z okręcanego na patyku włosia, barwionego na przemian na biało, zielono, czerwono, niebiesko i żółto. Często do denka kapelusza, z boku doszyty był również chwast z kolorowych nici. Kawalerowie na wsi zdobili kapelusze pawimi piórami, a drużbowie na weselu sztucznymi kwiatami. Kapelusze te wyrabiali kapelusznicy w Myślenicach i przywozili na targi do Krakowa i okolicznych miasteczek.
Prezentowany kapelusz, najprawdopodobniej wyrób warsztatu kapeluszniczego, posiadał pierwotnie zdobienia w postaci amarantowego chwastu oraz pawich piór. Wewnątrz podszyty jest pas skóry, na którego wewnętrznej stronie widnieje pieczątka „293 TEATR STARY”. Nie wiemy, w jaki sposób trafił do teatru: czy był szyty na specjalne zamówienie czy trafił poprzez ogólną zbiórkę publiczną, którą często ogłaszały teatry, poszukując rekwizytów do spektakli? Można jednak założyć z dużym prawdopodobieństwem, że kapelusz był używany podczas spektakli na deskach Teatru Starego, jako element stroju Krakowiaków.
Kapelusz został podarowany w 1982 roku do kolekcji Muzeum Etnograficznego w Krakowie przez Danutę Łaskawską (1923—1993). Kolekcjonerka gromadziła przedmioty z zakresu kultury mieszkańców wsi, głównie z rejonu Bronowic, gdzie przez jakiś czas mieszkała, a następnie przekazała Muzeum część swojej kolekcji, w postaci kilkunastu obiektów, głównie z zakresu stroju. Niestety nieznana nam jest historia kapelusza, zanim trafił do kolekcji muzealnej. Wiemy natomiast, że pani Danuta Łaskawska pracowała pod koniec lat sześćdziesiątych w Pracowni Dekoracji Teatru Starego, którego pieczątka widnieje na prezentowanym kapeluszu. Stąd możemy przypuszczać, że Teatr Stary wymieniając stare rekwizyty sprzedał lub oddał do kolekcji Łaskawskiej, także i ten kapelusz.

Opracowanie: Ewa Rossal (Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie), © wszystkie prawa zastrzeżone

Mniej

Kapelusz filcowy „Celender” do stroju krakowskiego

Zdjęcia

Powiązania

Gra


Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: