Lista wszystkich obiektów. Kliknij na jeden z nich, aby przejść do karty obiektu. Tematy umożliwiają selekcję eksponatów według kategorii pojęciowych. Po prawej stronie możesz zmienić ustawienie widoku listy.

Poniższe zestawienie ukazuje powiązanie między eksponatami w sposób niestandardowy. Punkty oznaczają eksponaty, a łączące je linie to powiązania między nimi według wybranych kategorii.

Wpisz daty krańcowe do okienek, aby wybrać interesujący Cię okres na osi czasu.

Wyświetlenia: 2097
(Głosy: 2)
Średnia ocena to 5.0 gwiazdek z 5.
Wydruk metryczki
Wydruk opisu

Kobiece buty z cholewami do stroju krakowskiego wykonane z czarnej skóry stanowią przykład obuwia typu węgierskiego. Jest to najstarszy  typ butów, który charakteryzował się zszyciem po bokach dwóch kawałków skóry. Buty posiadają usztywnioną w górnej części cholewkę, w dolnej skóra ułożona jest w charakterystyczną harmonijkę (tzw. miechy).

Więcej

Kobiece buty z cholewami do stroju krakowskiego wykonane z czarnej skóry stanowią przykład obuwia typu węgierskiego. Jest to najstarszy typ butów, który charakteryzował się zszyciem po bokach dwóch kawałków skóry. Buty posiadają usztywnioną w górnej części cholewkę, w dolnej skóra ułożona jest w charakterystyczną harmonijkę (tzw. miechy). Przykład prezentowanych butów świadczy o wszechstronności wykwalifikowania rzemieślniczego szewca. Nie tylko wykonanie buta, ale przede wszystkim bogactwo zdobień zachwyca starannością i kunsztem. Buty obszyte są w górnej części cholewek sztuczną skórą w kolorze czerwonym oraz posiadają ozdobne szwy maszynowe, kształtem nawiązujące między innymi do kwiatu tulipana oraz łodyg z listeczkami. U góry cholewy, od środka po bokach naszyte są kawałki skóry zwane uszami, pomocne przy wkładaniu buta. Podeszwa jest skórzana i przybita za pomocą drewnianych kołeczków, a obcas o zwężającym się ku dołowi kształcie podbity jest metalową podkówką.
Buty przez wieki swej historii były obiektem pożądania i zazdrości. Szyte najczęściej ze skóry przez wykwalifikowanych szewców stanowiły jedną z najdroższych części ubioru. Na zakup obuwia mogli pozwolić sobie tylko nieliczni, zamożni mieszkańcy wsi polskiej. W okolicach Krakowa, w dzień powszedni ludność chodziła boso. Butów skórzanych, często bogato zdobionych, używano tylko idąc do kościoła, podczas różnych uroczystości oraz w zimie. Buty, podobnie jak inne części kosztownego stroju, były otaczane szczególną troską i przekazywane kolejnym pokoleniom. Chroniono je przed zniszczeniem poprzez używanie prostych środków do konserwacji: czerniono czernidłem i smarowano tłuszczem, który czynił je odpornymi na wodę i rozciąganie. Czernidło do butów wykonywano z roztartego w słodkim mleku węgla ze spalonej słomy jęczmiennej, mazak zaś — z włosia krowiego. Przede wszystkim jednak starano się ich używać jak najrzadziej. Stąd, jak pisze Seweryn Udziela, „W lecie, idąc do kościoła albo do miasta, wystrojone Krakowianki niosą obuwie w rękach (…). Dopiero przed miastem, przed kościołem siadają przy drodze i wkładają obuwie”. By chronić podeszwę przed ścieraniem, często podbijano buty, najczęściej obcas, metalowymi blaszkami w kształcie podkowy. Niekiedy zabezpieczano cały obcas, okuwając go dookoła metalową blaszką.
W XIX wieku kobiety używały głównie butów z cholewami typu węgierskiego. Damski typ węgierski zbudowany jest z następujących części: cholewy, posiadającej dwa szwy po bokach, przyszwy stanowiącej część przednią buta, w której spoczywa stopa, części tylnej poniżej kostki, zwanej napiętkiem, z kolei na wysokości kostki skóra jest ułożona w harmonijkę zwaną „miechem” Górny brzeg cholewy posiada tak zwane uszy, pomocne przy zakładaniu butów. W okresie międzywojennym możemy zaobserwować coraz większą obecność butów, także na co dzień. Ogólne przemiany wsi, związane z uprzemysłowieniem i częste kontakty miastem wpłynęły także na modę. Coraz częściej można było zobaczyć na wsi trzewiki z wysoką cholewą sznurowane lub zapinane na guziki, a w okresie letnim — półtrzewiki. Buty zazwyczaj nie były bogato zdobione, głównie w postaci przeszyć nicią w kolorze czarnym. Niekiedy spotykało się jako element dekoracyjny czerwony, safianowy pasek wzdłuż górnej części cholewy.
Prezentowana para butów została uszyta w 1938 roku przez szewca Sindę z Mnikowa, nieznanego z imienia. Szewc wykonał buty na wzór tych noszonych na początku XX wieku. Buty nie noszą śladów użytkowania, co może świadczyć o tym, iż zostały uszyte specjalnie na zamówienie Muzeum Etnograficznego w Krakowie. Od szewca Sindy, z 1938 roku, pochodzą także trzy inne pary butów kobiecych typu węgierskiego znajdujące się w kolekcji muzeum. Prawdopodobnie wszystkie buty zostały uszyte na wystawę wsi krakowskiej otworzonej przez Muzeum Etnograficzne w czerwcu 1939 roku w pałacu Włodkowiców przy ulicy Lubicz w Krakowie.

Opracowanie: Ewa Rossal (Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie), © wszystkie prawa zastrzeżone

Mniej

Buty kobiece z cholewami z Mnikowa

Zdjęcia

Powiązania

Gra


Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: