Lista wszystkich obiektów. Kliknij na jeden z nich, aby przejść do karty obiektu. Tematy umożliwiają selekcję eksponatów według kategorii pojęciowych. Po prawej stronie możesz zmienić ustawienie widoku listy.

Poniższe zestawienie ukazuje powiązanie między eksponatami w sposób niestandardowy. Punkty oznaczają eksponaty, a łączące je linie to powiązania między nimi według wybranych kategorii.

Wpisz daty krańcowe do okienek, aby wybrać interesujący Cię okres na osi czasu.

Wyświetlenia: 3459
(Głosy: 2)
Średnia ocena to 5.0 gwiazdek z 5.
Wydruk metryczki
Wydruk opisu

Chusta biała do wiązania w czepiec do stroju krakowskiego, zdobiona haftem płaskim i dziurkowanym. Z dwóch stron chusta wycięta w ażurowe ząbki z dziurkami, pozostałe dwie strony zdobione bardziej bogato. Ponad ażurowymi ząbkami znajduje się fryz złożony z motywów szyszki wykonanych mereżką i dziurkami, ponadto w odstępach szyszek widnieją sześciopłatkowe dziurkowane kwiatki i drobne zahaftowane gałązki z listeczkami.

Więcej

Chusta biała do wiązania w czepiec do stroju krakowskiego, zdobiona haftem płaskim i dziurkowanym. Z dwóch stron chusta wycięta w ażurowe ząbki z dziurkami, pozostałe dwie strony zdobione bardziej bogato. Ponad ażurowymi ząbkami znajduje się fryz złożony z motywów szyszki wykonanych mereżką i dziurkami, ponadto w odstępach szyszek widnieją sześciopłatkowe dziurkowane kwiatki i drobne zahaftowane gałązki z listeczkami. Róg chustki przypadający na tył głowy wypełnia romboidalna ozdoba, kwiat złożony z ażurowego półksiężyca pośrodku otoczonego haftowanymi ząbkami. Ponad nim i po bokach widoczne dziurkowane kwiatki, motywy szyszek i gałązki z drobnymi listeczkami częściowo ażurowe, częściowo wyhaftowane haftem płaskim.
Chusta czepcowa, zwana też powszechnie czepcem, to duża chusta płócienna haftowana (czyli „szyta”) lub perkalowa drukowana, zwykle kwadratowa, o boku o długości około 100—170 cm. Nazwa „czepiec” pochodzi od formy, którą przybierała chusta wiązana na głowie kobiety. Technika wiązania czepców była w zasadzie jednakowa, ale różniła się w szczegółach, zależnie od okolicy. Chustę składano po przekątnej i kilka razy zakładano na siebie, tworząc rodzaj listwy; dłuższe końce ułożonej na głowie chusty krzyżowano w tyle, po czym wiązano nad czołem w ozdobny węzeł. Najbardziej zdobiony haftem róg w ten sposób zwisał luźno z tyłu. Sposoby wiązania, upinania końców, szerokość zakładek i długość opadającego „ogona” były na tyle różne, że na ich podstawie można było się zorientować, z jakiej parafii czy nawet wsi pochodzi nosząca chustę czepcową kobieta. Stąd w społeczności wiejskiej na danym obszarze wyrobiły się specjalistki w praniu i wiązaniu czepców. Czepiec dobrze uprasowany i upięty „przez sześć niedziel stał jak czapka”. Czystą, upiętą chustę czepcową przechowywano w skrzyni i noszono, kilkakrotnie zdejmując i zakładając, a rozkładano tylko do prania.
Chusty czepcowe były przeznaczone dla kobiet zamężnych, które obowiązkowo musiały mieć nakrytą głowę. Mężatki czepiły się na co dzień chustką perkalową, z okazji świąt zaś — białą sztywną płócienną z haftem białym. Zdarzało się jeszcze w XIX wieku, że czepce były noszone przez dziewczęta, jednak od końca XIX wieku panny w czasie pogody zawsze chodziły bez nakrycia głowy, przystrajając długie warkocze kwiatkami oraz kolorowymi ozdobnymi szpilkami. Warkocze obcinano przy czepinach po ślubie, co stało się prócz czepca kolejnym elementem wyróżniającym mężatki powszechnie uznawanym przez Krakowiaków jeszcze w latach 20. XX wieku. Stąd bardzo długo na wieś nie przeniknęła miejska moda na krótkie włosy wśród panien i żadna z wiejskich dziewcząt nie odważyła się ściąć włosów. W stroju obrzędowym czy uroczystym dziewczęta występowały obowiązkowo z odkrytymi głowami, kobiety natomiast jeszcze do początku XX wieku ubierały chusty.

Opracowanie: Ewa Rossal (Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie), © wszystkie prawa zastrzeżone

Mniej

Jak zawiązać chustę czepcową?

Misterne wiązania, które eksponują piękne hafty wykrochmalonego materiału... To dzięki nim chusta staje się prawdziwą dekoracją głowy. Czy jednak każdy potrafiłby dzisiaj zawiązać chustę czepcową? Czynność, która, zdawałoby się, dla naszych prababć stanowiła prozę życia, dziś mogłaby sprawić wiele kłopotu.

Więcej

Misterne wiązania, które eksponują piękne hafty wykrochmalonego materiału... To dzięki nim chusta staje się prawdziwą dekoracją głowy. Chusty czepcowe, typowe dla stroju krakowskiego w XIX wieku, nosiły wyłącznie kobiety zamężne. Zakładano je po raz pierwszy pannom młodym w czasie oczepin, noszono natomiast wyłącznie podczas większych uroczystości.
Czy jednak każdy potrafiłby dzisiaj zawiązać chustę czepcową? Czynność, która, zdawałoby się, dla naszych prababć stanowiła prozę życia, dziś mogłaby sprawić wiele kłopotu. Nawet wśród społecznosci wiejskiej wiązanie i pranie chusty czepcowej uważane było za swoistą umiejętność, którą mistrzowsko opanowały wyłącznie niektóre specjaliski.
Dla amatorów tradycji, a także wszystkich, którzy lubią nabywać nowe umiejętności, we współpracy z pracownikami MEK, stworzyliśmy krótką prezentację instruktażową.

Zapraszamy do oglądania i spróbowania swoich sił w tej sztuce!

Opracowanie: Anna Berestecka (Redakcja WMM),
Licencja Creative Commons

 Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Zobacz chusty czepcowe w kolekcji Wirtualnych Muzeów Małopolski:
Chusta czepcowa krakowska (bronowicka)
Chusta czepcowa z Pogórza Gorlickiego
Chusta czepcowa z Raciborowic
Chusta czepcowa krakowska
Chusta czepcowa pogórzańska

Mniej

Chusta czepcowa krakowska (bronowicka)

Zdjęcia

Powiązania

Gra

Zobacz też


Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: