Lista wszystkich obiektów. Kliknij na jeden z nich, aby przejść do karty obiektu. Tematy umożliwiają selekcję eksponatów według kategorii pojęciowych. Po prawej stronie możesz zmienić ustawienie widoku listy.

Poniższe zestawienie ukazuje powiązanie między eksponatami w sposób niestandardowy. Punkty oznaczają eksponaty, a łączące je linie to powiązania między nimi według wybranych kategorii.

Wpisz daty krańcowe do okienek, aby wybrać interesujący Cię okres na osi czasu.

Wyświetlenia: 2035
(Głosy: 2)
Średnia ocena to 5.0 gwiazdek z 5.
Wydruk metryczki
Wydruk opisu

Sztandar ten został wykonany w 1943 roku, a inicjatorem jego powstania był sam inspektor rzeszowskiego Inspektoratu AK mjr/ppłk Łukasz Ciepliński „Pług”. Pieczę nad procesem jego powstawania sprawował natomiast oficer do specjalnych poruczeń dr Gabriel Brzęk „Dewajtis”...

Więcej

Sztandar ten został wykonany w 1943 roku, a inicjatorem jego powstania był sam inspektor rzeszowskiego Inspektoratu AK mjr/ppłk Łukasz Ciepliński „Pług”. Pieczę nad procesem jego powstawania sprawował natomiast oficer do specjalnych poruczeń dr Gabriel Brzęk „Dewajtis”. Zaczątkiem była enuncjacja zawarta w konspiracyjnym piśmie „Na Posterunku” nr 39 z października 1942 roku, która dotyczyła ogłoszenia konkursu na projekt sztandaru inspektoratu. Wygrał go pchor. Zdzisław Andrzej Krygowski. Znamienne jest, że główną nagrodą dla zwycięzcy był… pistolet. Rzecz w tamtych czasach cenniejsza niż same pieniądze. Wykonawcą haftów był Bronisław Pyrz „Daniel” z Błażowej. Jesienią 1943 roku sztandar został poświęcony. W styczniu 1944 roku został przekazany w celu przechowywania przodującej jednostce inspektoratu rzeszowskiego AK — obwodowi Dębica. Wtedy sztandarem opiekował się por. Ludwik Kubik „Lucjan”. On też uratował go przed zagładą. W sierpniu 1944 roku dom, w którym ukrywany był sztandar, znalazł się na linii frontu i został ogarnięty pożarem. Opiekun, z narażeniem własnego życia, wyniósł sztandar z płomieni. W czasach komunistycznych wersja o zniszczeniu sztandaru w pożarze była rozpowszechniana przez przesłuchiwanych przez aparat bezpieczeństwa AK-owców z inspektoratu rzeszowskiego — był on poszukiwany przez Urząd Bezpieczeństwa. Szczęśliwie dotrwał do przychylniejszych dla siebie czasów i został przekazany Muzeum AK. Stanowi jedną z najcenniejszych pamiątek ściśle związanych z historią AK.
Sztandar wyglądem jest zbliżony do wzorów tego typu przedmiotów wykonywanych przed wojną dla Wojska Polskiego, ale w związku z sytuacją, w jakiej znalazła się Polska, symbolika na płatach sztandaru nawiązuje do niej, jak również treści wyrażone na sztandarze bezpośrednio dotyczą struktury organizacyjnej inspektoratu. Na awersie zamieszczono krzyż kawalerski, w środku którego znajduje się orzeł rwący kajdany pętające mu nogi. Na dolnym ramieniu kryptonim inspektoratu — „Rtęć”, natomiast na zewnętrznym poziomym data: 1939, a na wewnętrznym poziomym: 1943 — rok powstania sztandaru. Rewers również z krzyżem kawalerskim, pośrodku którego znajduje się wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej, ze stylizowanym w kształt korony orłem nad głową. W tle wizerunku Matki Boskiej — kościół i domy, które symbolizują Podkarpacie — teren działania inspektoratu. Na górnym ramieniu: Honor, na dolnym: Ojczyzna. Na poziomych RP — Rzeczpospolita. W rogach płata znajdują się herby miast podkarpackich będących jednocześnie siedzibami obwodów AK — struktur organizacyjnych odpowiadających mniej więcej przedwojennym powiatom, które wchodziły w skład inspektoratu rzeszowskiego: w lewym wewnętrznym herb Rzeszowa i kryptonim obwodu rzeszowskiego — „Róża”, w prawym herb Dębicy i kryptonim obwodu dębickiego — „Deser”, w dolnym zewnętrznym herb Kolbuszowej oraz napis „Kefir” — obwód kolbuszowski, w dolnym wewnętrznym herb Brzozowa, bez kryptonimu — stanowiło to wyjątek od reguły, gdyż obwód brzozowski nie istniał. Sam Inspektorat Rejonowy AK Rzeszów stanowił część większej struktury — Podokręgu  AK Rzeszów, wchodzącego z kolei w skład Okręgu Krakowskiego AK. Inspektorat liczył w najwyższej fazie rozwoju 20 tysięcy żołnierzy i należał do najaktywniejszych struktur AK. Podczas Akcji „Burza” odtwarzał on między innymi 24. Dywizję Piechoty, jednak sytuacja militarna na terenie inspektoratu doprowadziła do ustabilizowania się linii frontu w ten sposób, że przecięła jego teren. Obwód Dębica jako pierwszy w inspektoracie rzeszowskim doświadczył represji ze strony nowych komunistycznych władz i aparatu bezpieczeństwa ZSRR — rozpoczął się nowy mroczny okres w życiu wielu AK-owców, którzy ujawnili się podczas Akcji „Burza” — aresztowania, więzienia, egzekucje oraz deportacje w głąb ZSRR. Ciężki ich los dzielił z nimi sztandar Inspektoratu Rzeszowskiego pozostający do momentu odzyskania niepodległości w ukryciu.
Do wykonania sztandaru zużyto austro-węgierskiej taśmy dystynkcyjnej typu huzarskiego.

Opracowanie: Muzeum Armii Krajowej im. gen. Emila Fieldorfa „Nila”, © wszystkie prawa zastrzeżone

Mniej

Sztandar Inspektoratu AK Rzeszów

Zdjęcia

Audio

Sztandar Inspektoratu AK Rzeszów Opowiada: Dorota Strojnowska
posłuchaj
Sztandar Inspektoratu AK Rzeszów [audiodeskrypcja] Opowiada: Fundacja na Rzecz Rozwoju Audiodeskrypcji KATARYNKA
posłuchaj

Powiązania

Interpretacje

Gra


Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: