Lista wszystkich obiektów. Kliknij na jeden z nich, aby przejść do karty obiektu. Tematy umożliwiają selekcję eksponatów według kategorii pojęciowych. Po prawej stronie możesz zmienić ustawienie widoku listy.

Poniższe zestawienie ukazuje powiązanie między eksponatami w sposób niestandardowy. Punkty oznaczają eksponaty, a łączące je linie to powiązania między nimi według wybranych kategorii.

Wpisz daty krańcowe do okienek, aby wybrać interesujący Cię okres na osi czasu.

Wyświetlenia: 3039
(Głosy: 2)
Średnia ocena to 5.0 gwiazdek z 5.
Wydruk metryczki
Wydruk opisu

Oznaka (potocznie zwana „korpusówką”) pułków strzelców podhalańskich została wprowadzona w 1919 roku. Przedstawia swastykę o skróconych zagiętych częściach ramion na tle stylizowanej gałązki jodłowej. Swastyka to prastary indoeuropejski symbol słońca, ognia i pomyślności. Na ziemiach polskich najdłużej utrzymała się na Podhalu, gdzie była zwana „krzyżykiem niespodzianym”.

Więcej

Oznaka (potocznie zwana „korpusówką”) pułków strzelców podhalańskich została wprowadzona w 1919 roku. Przedstawia swastykę o skróconych zagiętych częściach ramion na tle stylizowanej gałązki jodłowej.
Swastyka to prastary indoeuropejski symbol słońca, ognia i pomyślności. Na ziemiach polskich najdłużej utrzymała się na Podhalu, gdzie była zwana „krzyżykiem niespodzianym”. Pomysłodawcą zastosowania jej jako znaku jednostek górskich był generał Andrzej Galica, pochodzący z Białego Dunajca. W pierwszym wzorze swastyka miała dłuższe ramiona, a gałązka była bardziej rozbudowana. Oznaki noszono na patkach kołnierzy mundurów i płaszczy, a nieco większe na kapeluszach, gdzie podtrzymywały pióro.

Opracowanie: Muzeum Armii Krajowej im. gen. Emila Fieldorfa „Nila”, © wszystkie prawa zastrzeżone

Mniej

Kiedy swastyka nie znaczyła „nazizm”

Dziś swastyka kojarzy się jednoznacznie, jej pojawienie się w przestrzeni publicznej wzbudza niepokój i chęć natychmiastowego protestu przeciwko przywoływaniu jej choćby w historycznym kontekście. W Azji kształt krzyża ze zgiętymi w prawo lub w lewo ramionami jest jednak wciąż zarówno symbolem religijnym (tak między innymi oznacza się świątynie buddyjskie), jak i tradycyjnie używanym znakiem przywołującym szczęście i pomyślność.

Więcej
2. Pluton Strzelców Podhalańskich, Sanok, Polska, 1936, fot. Marek Silarski
2. Pluton Strzelców Podhalańskich, Sanok, Polska, 1936, fot. Marek Silarski

Dziś swastyka kojarzy się jednoznacznie, jej pojawienie się w przestrzeni publicznej wzbudza niepokój i chęć natychmiastowego protestu przeciwko przywoływaniu jej choćby w historycznym kontekście.
W Azji kształt krzyża ze zgiętymi w prawo lub w lewo ramionami jest jednak wciąż zarówno symbolem religijnym (tak między innymi oznacza się świątynie buddyjskie), jak i tradycyjnie używanym znakiem przywołującym szczęście i pomyślność. W Indiach plecie się wieńce z kwiatów w kształt swastyki, która pojawia się w różnorakich formach przy okazji świąt religijnych oray rodzinnych uroczystości.
Pierwotnie bowiem swastyka była (a gdzieniegdzie wciąż jest) symbolem solarnym, obrazowała życiodajną energię słońca i była chętnie używana przez różnorodne kulty religijne skupiające swoje obrzędy i wierzenia na zjawiskach astronomicznych i przyrodniczych. Słowo pochodzi z sanskrytu i oznacza „przynoszący szczęście”. Jej kształt bywa więc traktowany po prostu jako amulet.
Na ziemiach polskich swastyka pojawiła się pod nazwą „swarga” jako starosłowiański symbol słońca, ognia i ciepła, który odżywa dziś w obrzędowości ruchów neopogańskich pragnących przywrócić jego pierwotne znaczenie.
W bliższych nam czasach, w wieku XIX, symbolikę swastyki upodobali sobie szczególnie mieszkańcy Podhala, a więc ludzie gór uzależnieni od sił przyrody i wobec niej pokorni, często niezwykle przesądni. To na terenie Podhala właśnie można ją spotkać w różnych elementach zdobniczych jako świadomie użyty znak przynoszący szczęście czy przeganiający złe moce. Górale umieszczali często ten szczególny rodzaj krzyża w miejscach ukrytych, niewidocznych na pierwszy rzut oka, z tyłu lub od spodu przedmiotu, w zakamarkach domostw, co miało chronić ich właścicieli od złego. Stąd nazwa tej podhalańskiej odmiany, która pojawia się również w prezentowanej na naszym portalu oznace Strzelców Podhalańskich — „krzyżyk niespodziany”.
Z powodu swojego hinduskiego rodowodu swastyka, jako tajemniczy znak o magicznej mocy, zainteresowała także artystów Młodej Polski. Mieczysław Karłowicz oznaczał swoje tatrzańskie trasy, malując maleńkie swastyki na skałach. Podobno sygnował nimi także listy do przyjaciół. Kiedy zginął w 1909 roku pod lawiną pod Małym Kościelcem, na kamieniu upamiętniającym jego tragiczną śmierć wyryto tak często przez niego stosowany znak „krzyżyka niespodzianego”. Warto znać genezę tej formy upamiętnienia kompozytora i taternika, zanim zaniepokojeni przywołamy w myślach nazistowską odmianę swastyki.

Opracowanie: Redakcja WMM,
Licencja Creative Commons

 Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Zobacz: Oznaka Strzelców Podhalańskich

Mniej

Oznaka Strzelców Podhalańskich

Zdjęcia

Audio

Oznaka Strzelców Podhalańskich Opowiada: Zdzisław Mach
posłuchaj
Oznaka Strzelców Podhalańskich [audiodeskrypcja] Opowiada: Fundacja na Rzecz Rozwoju Audiodeskrypcji KATARYNKA
posłuchaj

Powiązania

Gra


Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: