Lista wszystkich obiektów. Kliknij na jeden z nich, aby przejść do karty obiektu. Tematy umożliwiają selekcję eksponatów według kategorii pojęciowych. Po prawej stronie możesz zmienić ustawienie widoku listy.

Poniższe zestawienie ukazuje powiązanie między eksponatami w sposób niestandardowy. Punkty oznaczają eksponaty, a łączące je linie to powiązania między nimi według wybranych kategorii.

Wpisz daty krańcowe do okienek, aby wybrać interesujący Cię okres na osi czasu.

Wyświetlenia: 1558
(Głosy: 2)
Średnia ocena to 5.0 gwiazdek z 5.
Wydruk metryczki
Wydruk opisu

Obiekt ten stanowi odmianę opaski Armii Krajowej. Została ona wykonana dla żołnierzy zgrupowania Armii Krajowej „Żelbet”, wyrosłego z szeregu inicjatyw konspiracyjnych tworzonych po klęsce wrześniowej, wśród których należy wymienić przede wszystkim Tajną Organizację Wojskową Garnizonu...

Więcej

Obiekt ten stanowi odmianę opaski Armii Krajowej. Została ona wykonana dla żołnierzy zgrupowania Armii Krajowej „Żelbet”, wyrosłego z szeregu inicjatyw konspiracyjnych tworzonych po klęsce wrześniowej, wśród których należy wymienić przede wszystkim Tajną Organizację Wojskową Garnizonu Krakowskiego działającą na terenie Bronowic, Azorów, Mydlnik, Toń i Zabierzowa. Wiodącą funkcję w organizacji struktur konspiracyjnych na tym terenie wkrótce objął ppor. Dominik Ździebło „Kordian”. Wkrótce organizacja została scalona z ZWZ. Nazwa  „Żelbet” pojawiła się na przełomie 1939 i 1940 roku. Stopniowo struktury „Żelbetu” rosły, obejmując coraz szersze północno-zachodnie obszary Krakowa, gdzieniegdzie wychodząc na Grzegórzki, Dąbie czy do niektórych podkrakowskich wsi oraz na prawobrzeżną część Krakowa — na przykład na Piaski Wielkie. „Żelbet” został poważnie nadszarpnięty przez aresztowania rozpoczęte wiosną 1941 roku, które na dłuższy czas zdezorganizowały pracę jego struktur. Odbudowa doprowadziła jednak do umocnienia i rozbudowy zgrupowania. Stanowiło ono poważną część obwodu AK Kraków-Miasto i pod koniec 1943 roku liczyło trzy bataliony oraz dwa bataliony szkieletowe, o łącznym stanie około 3 tysięcy żołnierzy. W tym czasie działalność „Żelbetu” ograniczała się do dywersji oraz akcji likwidacyjnych konfidentów. Zadania te były wykonywane przez specjalnie wyselekcjonowanych i przygotowanych żołnierzy AK. Istotną część stanowił także wywiad i kontrwywiad, którym kierował Stanisław Kostka Czapkiewicz „Sprężyna”. Znaczenie zgrupowania w tym zakresie potęgował fakt, że na terenie działalności „Żelbetu” istniała dzielnica niemiecka, gdzie ulokowanych było wiele ważnych obiektów administracji i policji, ale także sił zbrojnych okupanta. W drugiej połowie 1944 roku liczebność Niemców na tym terenie szacowano na 32 tysiące. Ustawicznie prowadzona była akcja szkoleniowa — przygotowywano do walki świeżo przyjętą do AK młodzież, która nie miała okazji przed wojną przejść przeszkolenia wojskowego. W 1944 roku żołnierze zgrupowania „Żelbet” osłaniali działalność radiostacji „Wisła”, należącej do podziemnego przedstawicielstwa Rządu RP na Kraj — Krakowskiej Okręgowej Delegatury Rządu RP na Kraj, która nadawała z różnych miejsc położonych w okolicach Piasków Wielkich, Swoszowic i Kosocic oraz tajnej drukarni Konspiracyjnych Wojskowych Zakładów Wydawniczych w Swoszowicach. W okresie Akcji „Burza”, w sierpniu 1944 roku, „Żelbet” wespół z innym krakowskim zgrupowaniem — „Baszta” — utworzył Związek Taktyczny Kraków Zachód 1/17 „Żelbet” — w ten sposób odtwarzał on 20. Pułk Piechoty w 6. Dywizji Piechoty AK. Oprócz scharakteryzowanej wyżej działalności „Żelbet” utworzył oddziały partyzanckie w okolicach Krakowa już w maju 1944 roku. Początkowo działały one na północ od Krakowa, w miechowskim, a od sierpnia w okolicach Myślenic. Tam również następowała koncentracja innych oddziałów partyzanckich, zarówno AK, jak i niektórych organizacji konspiracyjnych współpracujących z AK. Operowały one w tamtym rejonie do końca 1944 roku, staczając szereg bitew i potyczek. Oddziały żołnierzy „Żelbetu” pozostających w Krakowie uczestniczyły natomiast w zajmowaniu miasta przez Armię Czerwoną, w zabezpieczaniu obiektów użyteczności publicznej, chroniły również sam Wawel, wywieszając na nim biało-czerwoną flagę. Po „wyzwoleniu” wielu z „Żelbetowców” doznało represji ze strony władz komunistycznych — wywożono ich do łagrów, męczono w kaźniach ubeckich i sowieckich. Niektórzy z nich uczestniczyli w zbrojnym oporze antykomunistycznym po 1945 roku.

Warto zwrócić uwagę na umieszczoną obok inicjałów WP pieczęć zgrupowania „Żelbet” wraz z datą jego powstania. Opaska ta jest częścią składową zespołu 35 opasek wykonanych na terenie Krakowa, względnie jego okolic — dokładne miejsce i czas nie są niestety znane.

Opracowanie: Muzeum Armii Krajowej im. gen. Emila Fieldorfa „Nila”, © wszystkie prawa zastrzeżone

Mniej

Opaska zgrupowania AK „Żelbet”

Zdjęcia


Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: