Lista wszystkich obiektów. Kliknij na jeden z nich, aby przejść do karty obiektu. Tematy umożliwiają selekcję eksponatów według kategorii pojęciowych. Po prawej stronie możesz zmienić ustawienie widoku listy.

Poniższe zestawienie ukazuje powiązanie między eksponatami w sposób niestandardowy. Punkty oznaczają eksponaty, a łączące je linie to powiązania między nimi według wybranych kategorii.

Wpisz daty krańcowe do okienek, aby wybrać interesujący Cię okres na osi czasu.

Wyświetlenia: 641
(Głosy: 2)
Średnia ocena to 5.0 gwiazdek z 5.
Wydruk metryczki
Wydruk opisu

Okoliczności fundacji nagrobka Władysława I Łokietka nie są znane. Pierwsza wzmianka na temat oprawy artystycznej grobu pochodzi dopiero z Roczników sławnego Królestwa Polskiego Jana Długosza (1415-1480): „pogrzebane jest jego ciało w kościele katedralnym krakowskim obok ołtarza głównego po lewej stronie, w nagrobku z białego kamienia udekorowanego rzeźbami i baldachimem, przed ołtarzem św. Władysława, który za życia jeszcze wznieść kazał i uposażył”. Wzmiankowany ołtarz św. Władysława w rzeczywistości został ufundowany przez syna Łokietka - Kazimierza Wielkiego, zapewne wkrótce po roku 1333. Świadczą o tym słowa w królewskim dokumencie z roku 1367, podwyższającym uposażenie: „ołtarza św. Władysława w obejściu katedry naprzeciw wejścia do zakrystii, przez nas niegdyś wzniesionego i uposażonego”. Długosz w Księdze uposażeń Diecezji Krakowskiej złączył ową zmianę z fundacją, pisząc: „Ołtarz św. Władysława, króla i wyznawcy w kościele katedralnym krakowskim nie ma osobnej kaplicy, ale obok chóru naprzeciw zakrystii, przy ołtarzu króla Władysława Łokietka, pierwszego władcy odrodzonego królestwa, jest położony. Który to ołtarz Kazimierz II, król Polski i wspomnianego Władysława syn jedyny i bezpośredni następca, dla zbawienia i wieczną pamięć duszy wspomnianego ojca swojego Roku Pańskiego 1367 ufundował”.

 

Więcej

Piszący za panowania króla Kazimierza Wielkiego autor tzw. Kroniki katedralnej krakowskiej, której fragment został włączony wtórnie do Kroniki Jana z Czarnkowa wspomniał, że Władysław Łokietek pochowany został „w katedrze krakowskiej po lewej stronie chóru, naprzeciw ołtarza głównego”. Ciało króla złożono pod posadzką w pierwszej od wschodu arkadzie północnego ramienia obejścia, gdzie jego nagrobek był widoczny i dostępny zarówno dla modlących się kanoników (z chóru), jak i dla wiernych (z obejścia). Takie usytuowanie odwołuje się do tradycji francuskiej, której pierwszym przykładem stała się nekropolia rodziny króla Francji Ludwika IX Świętego w nieistniejącym już królewskim opactwie Cystersów w Royaumont. Jeszcze ważniejszym przykładem jest opactwo Westminster w Londynie – wielka nekropolia Plantagenetów, gdzie w czasie kampanii budowlanej rozpoczętej przez króla Anglii Henryka III (zm. 1272) nagrobki zaczęto ustawiać pomiędzy filarami chóru, wokół relikwiarza najważniejszego patrona Anglii – św. Edwarda Wyznawcy.

Okoliczności fundacji nagrobka Władysława I Łokietka nie są znane. Pierwsza wzmianka na temat oprawy artystycznej grobu pochodzi dopiero z Roczników sławnego Królestwa Polskiego Jana Długosza (1415-1480): „pogrzebane jest jego ciało w kościele katedralnym krakowskim obok ołtarza głównego po lewej stronie, w nagrobku z białego kamienia udekorowanego rzeźbami i baldachimem, przed ołtarzem św. Władysława, który za życia jeszcze wznieść kazał i uposażył”. Wzmiankowany ołtarz św. Władysława w rzeczywistości został ufundowany przez syna Łokietka - Kazimierza Wielkiego, zapewne wkrótce po roku 1333. Świadczą o tym słowa w królewskim dokumencie z roku 1367, podwyższającym uposażenie: „ołtarza św. Władysława w obejściu katedry naprzeciw wejścia do zakrystii, przez nas niegdyś wzniesionego i uposażonego”. Długosz w Księdze uposażeń Diecezji Krakowskiej złączył ową zmianę z fundacją, pisząc: „Ołtarz św. Władysława, króla i wyznawcy w kościele katedralnym krakowskim nie ma osobnej kaplicy, ale obok chóru naprzeciw zakrystii, przy ołtarzu króla Władysława Łokietka, pierwszego władcy odrodzonego królestwa, jest położony. Który to ołtarz Kazimierz II, król Polski i wspomnianego Władysława syn jedyny i bezpośredni następca, dla zbawienia i wieczną pamięć duszy wspomnianego ojca swojego Roku Pańskiego 1367 ufundował”. Ołtarz z przylegającym do niego nagrobkiem wzmiankowane były w kolejnych wizytacjach kościoła katedralnego, w tym w Wizytacji Andrzeja Trzebickiego (1670–1672), w której pomnik Łokietka został mylnie rozpoznany jako królowej Jadwigi Andegaweńskiej. Dowiadujemy się stąd, że postać na tumbie z białego kamienia była wówczas już tak zniszczona, że nie dało się odczytać rysów jej twarzy. Po śmierci Trzebickiego (zm. 1679) ołtarz św. Władysława przesunięto do kaplicy św. Katarzyny przy katedrze, a w przestrzeń obejścia wstawiono potężną kamienną przyporę, której zadaniem było podparcie ciężkiego nagrobka biskupa nadwieszonego na filarze międzynawowym. Wtedy też prawdopodobnie „naprawiono” postać króla na tumbie, przekuwając ją zupełnie i intuicyjnie odtwarzając zatarte szczegóły. W roku 1761 nagrobek poddano kolejnej naprawie, co poświadcza wypłata trzech florenów dla kamieniarza: „od przycięcia kamienia u dołu pod królem Łokietkiem i zarobienia felcu u góry”. Podobne prace prowadzono w r. 1838, kiedy to w sierpniu kapituła katedralna zleciła usunięcie ławek przylegających do nagrobka, w wyniku czego odsłonił się zniszczony cokół, który trzeba było naprawić. Według relacji Ambrożego Grabowskiego, gdy tylko wycięto otwór w celu wstawienia taszli nowego kamienia: „otwarła się wąska szpara pod tym pomnikiem [...], i gdy w ten otwór wsuniono stoczek zapalony na drążku obwinięty [...] widzieć się dało obszerny grób wpuszczony w podziemie kościoła katedralnego, a w nim złożone ciało... . Znajduje się on pod monumentem króla Władysława Łokietka w taki sposób jakby skrzynia pod skrzynią [...] Wewnątrz niej spoczywa osoba małej postaci [...] To szczególne że zwłoki te leżą bez trumny w tej skrzyni kamiennej i  nie wiadomo czyje są te śmiertelne ostatki...”. Kilka lat później biskup Ludwik Łętowski zanotował, że przy okazji wymiany kawałka gzymsu zajrzano do wnętrz tumby, gdzie dostrzeżono osobę królewską w kamiennej skrzyni. Z pracami w roku 1838 wiązała się jakaś bardziej gruntowna konserwacją pomnika, która polegała na przekuciu postaci króla przez Pawła Filippiego.

Opracowanie: dr hab. Marek Walczak (Instytut Historii Sztuki UJ), Redakcja WMM,
Licencja Creative Commons

 Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

 

Mniej

Nagrobek króla Władysława I Łokietka

Zdjęcia

Powiązania

Gra


Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: