Ośrodek został otworzony w czerwcu 2012 roku w wyremontowanej synagodze chasydzkiej, będącej największą bożnicą tego typu w Polsce. Uratowane od ruiny zabytkowe przestrzenie stały się doskonałym miejscem do przypomnienia o historii żydowskiej społeczności miasteczka, która w 1910 roku stanowiła około 90 procent mieszkańców.
Celem działalności Ośrodka jest poznawanie kultury i religii żydowskiej, ale także odnajdywanie punktów wspólnych pomiędzy chrześcijaństwem a judaizmem. W dawnej Sali Modłów znajduje się główna ekspozycja opowiadająca o bogatej historii dąbrowskich Żydów, a także przybliżająca podstawowe pojęcia judaizmu. Na ścianach można podziwiać odnowione malowidła przedstawiające cykl zodiakalny i widoki dawnej Jerozolimy.
W podświetlonych gablotach tematycznych poza judaikami wyeksponowano też pamiątki związane z II wojną światową. Są to mundury poszczególnych formacji wojskowych, broń biała, pistolety, karabiny, pociski, szrapnele, łuski oraz dokumenty, medale i odznaczenia, sztandary. Ciekawym zabytkiem są części samolotu Halifax, który rozbił się niedaleko Dąbrowy w 1944 roku, lecąc na pomoc walczącej Warszawie. Znajdują się tu również przedmioty opowiadające o najdawniejszych dziejach regionu, a pochodzące z wykopalisk — brązowe zapinki i pierścienie oraz kości mamuta.
W południowo–wschodniej części Sali Modłów prezentowane jest oryginalne wyposażenie Domu Modlitwy, przeniesione ze sztiblu zmarłego w 1995 roku Samuela Hirsza Rotha, zwanego ostatnim strażnikiem Tory w Dąbrowie Tarnowskiej. Na środku znajduje się prostokątna oryginalna bima, na niej rozłożone są różne przedmioty kultu, zarówno synagogalnego, jak i domowego, w tym prezentowana na naszym portalu lampka chanukowa. Na drugim piętrze dawnego babińca wyeksponowano z kolei bogaty księgozbiór Samuela Rotha. Jeśli już tam będziemy, warto spojrzeć jeszcze raz na Salę Modłów, tym razem z tarasu widokowego. Z tej wysokości widać też dokładniej ornamenty umieszczone na ścianach tuż przy suficie.
W Ośrodku znalazły się też zbiory istniejącego od 1983 roku Muzeum Powiśla Dąbrowskiego. W salach ekspozycyjnych znajdujących się na piętrze i w podziemiach budynku można zapoznać się z kulturą materialną wsi Powiśla Dąbrowskiego, jak również z okoliczną sztuką ludową. Na szczególną uwagę zasługują zbiory sztuki zalipiańskiej, wśród których znajduje się obraz wykonany przez najsłynniejszą malarkę zalipiańską, Felicję Curyłową, prezentowany również na naszym portalu.

Opracowanie: Kinga Kołodziejska (Redakcja WMM),
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Fotografia: Marek Antoniusz Święch, arch. MIK (2013),
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

www.oskdabrowa.pl

ul. Berka Joselewicza 6,
33-200 Dąbrowa Tarnowska


tel. 14 657 00 09
faks 14 657 00 10
strona muzeum

Godziny otwarcia

poniedziałek
nieczynne
wtorek  — sobota
9.00 — 17.00
niedziela
po wcześniejszym umówieniu telefonicznym

Ceny biletów

wstęp wolny
Obiekty

Żydowska księga bractwa pogrzebowego Chewra Kadisza

Żydowska księga należąca do bractwa pogrzebowego Chewra Kadisza. To modlitewnik w obrządku aszkenazyjskim (Nusach Aszkenaz). Tytuł hebrajski księgi brzmi: Sidur Safa Berura ha-Szalom.

Fibula łużycka

Zapinka została odkryta przez Lidię Dobrzańską, uczennicę szkoły podstawowej, zamieszkałą w Dąbrowie Tarnowskiej, latem 1955 roku. Dziewczynka, kąpiąc się w Dunajcu pod Żabnem, zauważyła na pobliskiej kępie rzecznej jakiś błyszczący przedmiot. Była to zapinka brązowa oraz brązowe sprężynki — spiralne pierścionki napalcowe.

Talmud Babiloński

Talmud to najważniejsze opracowanie ustnej Tory, czyli tej, która została objawiona Mojżeszowi na górze Synaj. Jest komentarzem, wyjaśnieniem, omówieniem. Przed Talmudem istniała Miszna, której Talmud jest rozwinięciem. Istnieją dwa Talmudy — Talmud Jerozolimski i Talmud Babiloński, którego wydanie z 1831 roku prezentujemy w naszej kolekcji. Redakcję pierwszego ukończono w IV w. n.e. w Palestynie, w akademiach Cezarei, Seforis i Tyberiady. Drugi został ukończony nieco później, na początku VI w. n.e. w Babilonii, w akademiach Sury, Nehardei i Pumbedity. Jest on znacznie obszerniejszy od Talmudu Jerozolimskiego.

Chłopak do butów

Rzecz współcześnie rzadko spotykana — przyrząd do zsuwania z nóg butów, zwłaszcza butów z cholewami. Bardzo popularny szczególnie w czasie, gdy modne były tak zwane oficerki.

Młynek do kawy

Prezentowany młynek ma napęd ręczny — korbkę (wygięty pałąk zakończony drewnianą rączką). Zbiornik do mielenia jest półokrągły, od dołu połączony z kwadratową obudową, w której znajduje się drewniana skrzynka. Młynek jest przykręcany do podłoża za pomocą dwóch śrub. Tył był pomalowany na kolor zielony

Maszynka do wyciskania owoców

Prezentowane urządzenie służyło do wyciskania soku z owoców. Jego działanie polegało na miażdzeniu owoców w drewnianej beczce za pomocą dużego pokrętła umieszczonego nad nią, połączonego ze śrubą umieszczona wewnątrz urządzenia. W ten sposób otrzymywano płyn, który wykorzystywano zapewne nie tylko do celów spożywczych, ale także do sporządzania przeróżnych, często zdrowotnych, mikstur.

Obraz „Bukiet” Felicji Curyłowej

Obraz reprezentuje kulturę zalipiańską, silnie związaną z powiatem dąbrowskim. Eksponat jest tym cenniejszy, że został namalowany przez Felicję Curyłową...

Chanukija ze sztibla Samuela Rotha

Nietypowa chanukija została osadzona na drewnianej podstawie, w której połowie znajduje się utworzona z dwóch desek ścianka, wzmocniona kolejną deska i metalową plakietą od tyłu. Do ścianki, od frontu przymocowano odlewany, żeliwny świecznik.

Heligonka

Heligonka to ludowa odmiana akordeonu. Pierwsze wzmianki o tym instrumencie pochodzą z początku XVIII wieku, natomiast w 1829 roku mistrz organowy i fortepianowy Cyril Demain otrzymał w Wiedniu patent na wyrób heligonek. Wkrótce rozpoczęła się już fabryczna ich...

Buty słomiane „berloce”

Prezentowany eksponat nie przypomina dzisiejszych butów zimowych. Został upleciony ze słomy i powiązany misternie sznurkiem. Kształt prezentowanych berlocy kojarzy się raczej ze słomianymi koszyczkami, które można kupić na ludowych jarmarkach. Jak można było w nich chodzić? Czy nie spadały z nóg?

Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: