Smak soli docenia każdy, jednak nie każdy zna historię wydobywania tego cennego minerału. Wizyta w Muzeum Żup Krakowskich — jednym z największych muzeów górniczych Europy — wprowadzi nas w tajniki procesu pozyskiwania soli. Muzeum posiada dwie ekspozycje stałe: podziemną, zlokalizowaną na III poziomie zabytkowej Kopalni Soli w Wieliczce oraz ekspozycję na powierzchni, która znajduje się w średniowiecznym Zamku Żupnym.
Eksponaty zgromadzone w zabytkowych wyrobiskach, na głębokości 135 metrów, tworzą unikatowy górniczy skansen. Można w nim poznać dzieje powstawania i wydobycia soli. Znajduje się tu między innymi jedyna na świecie kolekcja dawnych drewnianych machin wyciągowych — przodków maszyn parowych i elektrycznych.
W sercu Wieliczki, w Zamku Żupnym, przygotowane zostały wystawy poświęcone archeologii oraz historii miasta. Na wystawie Solniczki  małe arcydzieła sztuki prezentowane są misternie wykonane solniczki, np. w kształcie samolotu czy pozłacanych stateczków z żeglarzami.  
W 2013 roku Zamek Żupny w Wieliczce został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.          

Opracowanie: Julia Czapla, Joanna Kotarba,
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Fotografia: Sebastian Woźniak, arch. MIK (2013),
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

www.muzeum.wieliczka.pl

ul. Zamkowa 8,
32-020 Wieliczka


tel. 12 278 32 66
tel. 12 422 19 47
faks 12 278 58 49
strona muzeum

Godziny otwarcia

maj  — wrzesień
poniedziałek
nieczynne
wtorek  — niedziela
9.00 — 20.00
październik  — kwiecień
poniedziałek
nieczynne
wtorek  — niedziela
8.30 — 15.30

Ceny biletów

normalny 8 zł ulgowy 5 zł rodzinny 15 zł sobota — wstęp wolny
Obiekty

Barta górnicza

Górniczy topór paradny (barta) inkrustowany z kościaną stopą. Drzewce ozdobione inkrustacją w formie plakietek z ornamentami roślinnymi i geometrycznymi. Na stopie wyryte godło górnicze (skrzyżowane młotki) i napis 17 DS 01, z drugiej strony — herb elektora saskiego.

Obraz „Anioł Stróż”

Obraz został namalowany farbami olejnymi na desce. Na tle pejzażu o zaniżonym horyzoncie przedstawione są dwie postacie: Anioła Stróża i dziecka, które prowadzi, trzymając je za rękę. Anioł zajmuje całą wysokość obrazu, kroczy w prawo, zwracając się jednocześnie w lewo, w stronę dziecka.

Koral w soli

Pokłady soli wytrąciły się z wody morskiej. Jednak w okresach poprzedzającym lub następującym po tym procesie morze mogło być środowiskiem rozwoju różnych organizmów zwierzęcych. Koral w soli stanowi jednak świadectwo „nadużycia” praw przez przyrodę: ani w chwili...

Kryształy halitu

Agregat kilku poprzerastanych kryształów halitu, przejrzystych i bezbarwnych. We wgłębieniach i nierównościach występują gruzełkowate wykwity anhydrytu.

Kryształy halitu na konewce

Konewka wtórnie okrystalizowana, jest przykładem niezwykle pięknego dzieła natury z dobrze wykształconymi współczesnymi kryształami soli o idealnie równych krawędziach.

Solniczka porcelanowa chińska

Prezentowana solniczka należy do wczesnej ceramiki biało-niebieskiej, czyli dekorowanej błękitem kobaltu. Jest ciekawym przykładem dalekowschodniej porcelany importowanej do Europy, o rzadko występującej formie. Obiekt przebył długą drogę do kolekcji wielickiego muzeum, bowiem powstał w Chinach w okresie Kangxi...

Solniczka w kształcie figurki chłopca na łyżwach pchającego sanki

Srebrna solniczka w kształcie chłopca pchającego sanki to faktycznie miniaturowa rzeźba. Wywołuje podziw dla precyzji XIX-wiecznego twórcy z Frankfurtu, który w mikroskopijnej skali kilkucentymetrowego dzieła potrafił opracować liczne, misterne detale i dekoracje...

Solniczka w kształcie podługowatej czarki

Srebrna solniczka w kształcie wydłużonej czarki, udekorowanej przy krawędzi ażurowym pasem roślinnym, jest wysokiej klasy dziełem złotniczym. Powstała we Francji doby przedrewolucyjnej — wykonał ją w Paryżu w latach 1786-1787 złotnik Jean-Baptiste-François Chéret. Precyzyjne określenie autorstwa, czasu i miejsca powstania tego dzieła jest możliwe dzięki znakowaniu, które w przeszłości miało poświadczać występowanie cennego kruszcu, a współcześnie jest źródłem informacji o dziejach obiektu; jego interpretacja wymaga jednak często detektywistycznego śledztwa.

Stalagmit solny barwny

Stalagmit solny przypominający kształtem choinkę jest rezultatem swobodnego narastania kryształów halitu w stabilnych warunkach temperatury, przepływu powietrza i wilgotności. Specyficzny kształt, jakby nie w pełni wykształconych kryształów ułożonych w tarasowe i schodkowe konstrukcje, zyskuje na...

Stalagmit solny biały

Naturalnym dopełnieniem stalaktytu jest zwykle stalagmit, czyli podobna forma mineralizacji wyrastająca z podłoża. Tak jest w wapiennych jaskiniach krasowych. W przypadku halitu stalagmitem mogą być również rozwijające się samodzielnie pojedyncze skupienia kryształów wznoszące się do...

Stalaktyt solny

Zwykło się utożsamiać stalaktyt z kształtem wydłużonym, wrzecionowatym, zwisającym ze stropu np. jaskini. Okazuje się, że w przypadku halitu wtórne krystalizacje narastające z góry w dół mogą przybierać również formy daleko odbiegające od tego klasycznego wyglądu. Przykładem jest gęsta...

Włosy solne i sól włóknista

Włosy solne są bardzo oryginalną formą spośród tych przyjmowanych przez halit. Włókna, a w istocie kryształki halitu w specyficznych warunkach zrastają się w jednym kierunku. Niekiedy gęstość włókien może sprzyjać ich krystalicznemu zlepianiu się. Włosy przekształcają się wówczas w sól włóknistą...

Wózek kopalniany, tzw. pies węgierski

Drewniany wózek do transportu soli. Pierwsze wózki tego typu wprowadzono w 1785 roku, poruszały się one po drewnianych traktach. Swą nazwę zawdzięczają wydawanemu w czasie jazdy dźwiękowi przypominającemu szczekającego psa.

Sanie do przewozu soli, tzw. szlafy

W pierwszych wiekach istnienia kopalni drobny urobek przenoszono od przodka do podszybia w nieckach i płochach, bałwany solne i beczki toczono za pomocą drągów walackich lub ciągnięto na szlafach (tak zwanych sanicach). Szlafy wymieniane są dopiero w źródłach XVIII-wiecznych...

Lampka górnicza olejowa wykonana w Niemczech

Najwcześniejsze potwierdzenie źródłowe dotyczące użytkowania w kopalni wielickiej kaganków datowane jest dopiero na początek XVI wieku, brak natomiast ścisłych danych co do kształtu i materiału, z którego były wykonane. Najpewniej stosowano kagańce dwojakiego rodzaju: gliniane — do trzymania w ręce lub przystosowane do postawienia na płaskim podłożu, oraz metalowe — z hakiem do przenoszenia i zawieszania, przegubowo łączonym z pojemnikiem na łój. Kształty obydwu typów są podobne − gruszkowate w rzucie pionowym.

Model kieratu węgierskiego

Kierat konny, zwany węgierskim, jest najbardziej udoskonalonym urządzeniem do transportu pionowego. Mógł podnosić ponaddwutonowe ładunki z głęboko­ści przekraczającej 300 m. Stanowił ulepszoną wersję kieratu saskiego, wprowadzoną przez Austriaków po pierwszym rozbiorze Polski...

Model kieratu polskiego

Model maszyny do transportu pionowego. Oryginalny, zachowany w muzeum, kierat polski pochodzi z XVII wieku.

Rzeźba solna „Św. Kinga”

Rzeźba w soli przedstawiająca św. Kingę, patronkę górników solnych. Postać Świętej monumentalna, twarz słabo zarysowana. Święta ubrana w habit w pasie przewiązany różańcem. Rzeźba znajdowała się pierwotnie w ołtarzu św. Krzyża na podszybiu Daniłowicza na poziomie III kopalni soli.

Rzeźba solna „Św. Barbara”

Rzeźba św. Barbary wykonana została w soli zielonej. Postać stoi na sześciennym postumencie. Włosy zaczesane ma na uszy, spięte z tyłu w kok. Na głowie znajduje się korona. Święta ubrana jest w bluzkę wyciętą w szpic zachodzącą na spódnicę. Spódnica składa się z dwóch nałożonych na siebie części:...

Róg Bractwa Kopaczy Wielickich

Róg Bractwa Kopaczy Wielickich to unikatowe dzieło sztuki z epoki renesansu, które symbolizuje dawne bogactwo Żup Krakowskich. To jedyny tego rodzaju zabytek zachowany w Polsce — oryginalny róg tura (gatunku wymarłego na polskich ziemiach w XVII wieku, przodka ras bydła), oprawiony w srebro...

Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: