Muzeum Okręgowe w Tarnowie prezentuje bogatą i zróżnicowaną kulturę Tarnowa i jego okolic. Historia regionu związana jest z wielkim rodem magnackim Sanguszków, drobną szlachtą i społecznością chłopską. Zbiory muzealne prezentowane są w dziewięciu placówkach i oddziałach.
W jednym z nich — Muzeum Etnograficznym — znajduje się pierwsza i jak dotąd jedyna w Polsce wystawa stała poświęcona kulturze i historii Romów. Wśród eksponatów można oglądać, między innymi, stroje cygańskie oraz oryginalne wozy cygańskie. Filią Muzeum Etnograficznego jest Zagroda Felicji Curyłowej w Zalipiu, słynąca z charakterystycznego malarstwa ludowego. Można tu zobaczyć między innymi wnętrze dawnego domu malarki ozdobione przez nią kwiatowymi motywami, wycinankami i malowankami na papierze.

Oddziały:
Gmach Główny / Siedziba — wystawy czasowe i historyczne
Muzeum Etnograficzne — historia i kultura Romów
Ratusz — dzieła sztuki ze zbiorów książąt Sanguszków
Zamek w Dębnie — wyposażenie wnętrz zamkowych
Muzeum Wincentego Witosa w Wierzchosławicach — biografia działacza ludowego w jego domu rodzinnym
Dwór w Dołędze — tradycyjny szlachecki dwór galicyjski
Muzeum Pamiątek po Janie Matejce w Nowym Wiśniczu — rysunki i notatki przechowywane w domu krewnych artysty
Zagroda Felicji Curyłowej w Zalipiu — malarstwo zalipiańskie
Izba Pamięci Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej — działalność partyzancka żołnierzy AK podczas II wojny światowej

Opracowanie: Julia Czapla, Joanna Kotarba,
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Fotografia: Marek Antoniusz Święch, arch. MIK (2014),
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

www.muzeum.tarnow.pl

Zabytek Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego / III edycja 2001

Rynek 3,
33-100 Tarnów


tel. 14 621 21 49
tel. 14 639 08 64
faks 14 639 08 65
strona muzeum

Godziny otwarcia

Siedziba (Rynek 3, Tarnów)
poniedziałek
nieczynne
wtorek
9.00 — 15.00
środa
9.00 — 15.00
czwartek
9.00 — 17.00
piątek
9.00 — 15.00
sobota
nieczynne
niedziela
10.00 — 14.00

Ceny biletów

normalny 8 zł ulgowy 5 zł rodzinny 16 zł karnet normalny 16 zł karnet ulgowy 10 zł niedziela — wstęp wolny na wystawy stałe
Obiekty

Fragment neolitycznej rzeźby postaci

Fragment glinianej nogi zachowanej w postaci bosej, prawej stopy. Widoczne palce zaznaczone krótkimi nacięciami. Po wewnętrznej stronie nad piętą, poniżej linii rytych widocznych jest 6 krótkich, ukośnych kreseczek. Stopa posiada lekkie wygięcie do wewnątrz oraz jest węższa w miejscu pięty, a rozszerza...

Waza na zupę (teryna) z monogramem księcia Eustachego Erazma Sanguszki

Zestawy naczyń kompletowane były początkowo z przedmiotów wykonywanych w różnych miejscach, czasie i stylu. Dopiero w XVII i XVIII wieku zaczęły się pojawiać jednolicie dekorowane zastawy, zwane dziś serwisami. Aż do początku XIX wieku nie istniały także ścisłe reguły określające, jakie naczynia powinny wchodzić w skład takiego kompletu — zestawiano je zatem zgodnie z aktualną modą lub indywidualnymi upodobaniami zamawiającego.

Wazka typu „kantharos”

W tarnowskiej kolekcji Korca liczącej 450 pozycji inwentarzowych na szczególną uwagę zasługuje wazka typu kantharos. Wazki tego typu pełniły funkcje dekoracyjne i produkowano je z okazji rocznic lub innych okoliczności. Doskonała jakość wyrobu, elegancja formy i dekoracji świadczą o wysokim poziomie manufaktury w pierwszym 20-leciu XIX wieku. W polskich zbiorach muzealnych podobna wazka znajduje się w kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie.

Rzeźba „Postać męska” Jana Wnęka

Rzeźba Postać męska została wykonana z drewna, na którym widoczna jest zachowana szczątkowo polichromia. Figurę wykonał ok. 1850 roku — Jana Wnęk (1828–1869) z Odporyszowa, który był cieślą, rzeźbiarzem samoukiem i genialnym konstruktorem (między innymi maszyny latającej).

Dzban Rady Miasta Tarnowa

Wśród przechowywanych w zbiorach Muzeum Okręgowego w Tarnowie pamiątek po dawnych władzach miejskich wyjątkowe miejsce zajmuje zespół trzech identycznych dzbanów cynowych. Naczynia te powstały w Gdańsku w 1639 roku, prawdopodobnie w warsztacie konwisarskim mistrza Assmusa Viriana.

Obraz „Portret Karoliny Radziwiłłowej”

Portret przedstawia Teresę Karolinę Radziwiłłową, córkę hetmana wielkiego koronnego Wacława Rzewuskiego i Anny z Lubomirskich. Od 1764 roku była żoną Karola Stanisława Radziwiłła, wojewody wileńskiego, popularnie zwanego „Panie Kochanku”. Rozwiedziona w 1781 roku, powtórnie wyszła za mąż za Feliksa Chobrzyńskiego.

Obraz „Portret Seweryna Józefa Rzewuskiego” Jacka Olesińskiego

Portret przedstawia Seweryna Józefa Rzewuskiego herbu Krzywda, syna Stanisława Mateusza, hetmana wielkiego koronnego, starszego brata hetmana Wacława Rzewuskiego, i Ludwiki z Kunickich. Seweryn Józef Rzewuski odziedziczył zamek w Olesku; pełnił funkcje rotmistrza chorągwi pancernej, podczaszego koronnego i referendarza wielkiego koronnego. W 1751 roku otrzymał Order Orła Białego.

Obraz „Portret Łukasza Węglińskiego”

Niewielkich rozmiarów kameralny wizerunek należy do najlepszych portretów ukazujących znakomitą charakterystykę postaci polskiego szlachcica. Ogorzała twarz człowieka obdarzonego ogromnym temperamentem, o wyrazistym nosie, błyszczących żywych oczach niepozbawiona jest inteligencji.

Obraz „Portret Kazimierza Boreyki”

Kazimierz Boreyko to kolejna ciekawa postać z barwnego korowodu typów szlacheckich galerii podhoreckiej. Przedstawiony na portrecie szlachcic był synem Jana, starosty pobersztyńskiego, i Katarzyny z Terleckich. W dawnej Rzeczypospolitej piastował liczne urzędy. Był porucznikiem chorągwi...

Obraz „Portret Jana Sobieskiego”

Portret przedstawia Jana Sobieskiego (1629–1696), herbu Janina, syna Jakuba kasztelana krakowskiego i Teofilii z Daniłowiczów. Jest to jeden z nielicznych wizerunków Sobieskiego, hetmana wielkiego koronnego (1668), zanim został wybrany na króla Polski w 1674 roku.

Rękopis „Przywilej Jana Zapolyi dla mieszczan tarnowskich” z pieczęcią

29 września 1528 roku na zamku w Tarnowie Jan król Węgier, Dalmacji, Kroacji, margrabia morawski, łużycki, książę obojga Śląsków w zamian za gościnność udzieloną przez Jana hrabiego na Tarnowie, wojewodę ruskiego nadaje miastu Tarnowowi 500 florenów dochodu rocznego czerpanych z koszyckiej...

Zegar szafkowy typu podłogowego

Jeden z dwóch bliźniaczych zegarów szafkowo-podłogowych zdobiony imitacją zielonej laki dalekowschodniej pochodzi z wyposażenia zamku w Podhorcach pierwotnie należącego do Rzewuskich, następnie zakupionego wraz z wyposażeniem przez rodzinę Sanguszków.

Świecznik chanukowy w stylu modernistycznym

Chanuka to trwające osiem dni żydowskie święto świateł, w sensie historycznym upamiętniające zwycięskie powstanie Machabeuszy przeciwko Grekom, za czasów panowania Antiocha IV Epifanesa, w sensie etycznym zaś stanowiące upamiętnienie ocalenia judaizmu, w II wieku p.n.e. jedynej istniejącej religii monoteistycznej opartej na spójnym systemie wartości moralnych.

Wóz cygański

Wśród barwnej ekspozycji poświęconej historii i kulturze Romów/Cyganów najszybciej zwracają na siebie uwagę eksponowane na dziedzińcu Muzeum Etnograficznego kolorowe wozy. Utrwalone w polskim pejzażu pierwszej połowy XX wieku oraz w polskiej kulturze popularnej dzięki piosence Maryli Rodowicz, stanowią ciekawą pamiątkę tułaczego, prawdziwie „cygańskiego życia”.

Kielich z przedstawieniem Orfeusza

Dekoracja rytowana na czaszy pucharu ukazuje mitologiczną scenę przedstawiającą Orfeusza siedzącego pod drzewem, grającego na lirze, w otoczeniu zwierząt. Po drugiej stronie napis: „Orphus gra zapewnie z drzewem y zwierzami”. Pisownia z błędami pozwala powiązać ten obiekt z saskimi rytownikami z rodziny Heinzów, pracującymi w tym okresie w radziwiłłowskiej hucie szkła w Nalibokach.

Puchar ozdobny — roztruchan

Srebrne naczynia przechowywane i gromadzone w staropolskich dworach oprócz użytkowych pełniły także funkcje reprezentacyjne. Istniała również osobna grupa naczyń o charakterze przede wszystkim dekoracyjnym, których oryginalna, wyszukana forma, doskonałość kompozycji oraz użyte do wytworzenia materiały miały przede wszystkim olśniewać i wzbudzać zachwyt gości.

Kielich z przedstawieniem 12 miesięcy

Jednym z cenniejszych ze względu na rangę artystyczną przedmiotów w tarnowskim muzeum jest kielich z nakrywą, z przedstawieniem 12 miesięcy. Wiązany jest z Saksonią, z Królewską Hutą Szkła w Dreźnie. Posiada budowę typową dla barowych, okazjonalnych kielichów, a dodatkowo jest wzbogacony stożkowatą ozdobną nakrywą.

Rzeźba „Grób Sikorskiego” Juliana Stręka

Rzeźba Grób Sikorskiego wykonana w 1987 roku przez Juliana Stręka z Pustkowa-Rudki koło Dębicy, jednego z niedawno odkrytych, czołowych polskich twórców naiwnych. Jest to wielopostaciowa, wieloelementowa kompozycja pełnoplastyczna z drewna sosnowego, polichromowanego olejno z dominantą...

Rzeźba drewniana „Chrystus Frasobliwy”

Chrystus Frasobliwy — drewniana, polichromowana rzeźba nieznanego autora z drugiej połowy XIX wieku, pochodząca ze wsi Borowa w powiecie tarnowskim z przydrożnej kapliczki skrzynkowej na krzyżu.

Rzeźba „Popiersie Romana Damiana Sanguszki” Antoniego Madeyskiego

W kolekcji tej znajduje się rzeźba przedstawiająca w popiersiu wizerunek Romana Damiana Sanguszki (1832–1917). Roman Damian był najstarszym synem Władysława i Izabeli z Lubomirskich, ordynatem zasławskim — dziedzicem dóbr rodowych na Wołyniu. Zarządzał dobrami sławuckimi i słynną stadniną koni w Chrestówce.