Muzeum Okręgowe w Tarnowie prezentuje bogatą i zróżnicowaną kulturę Tarnowa i jego okolic. Historia regionu związana jest z wielkim rodem magnackim Sanguszków, drobną szlachtą i społecznością chłopską. Zbiory muzealne prezentowane są w dziewięciu placówkach i oddziałach.
W jednym z nich — Muzeum Etnograficznym — znajduje się pierwsza i jak dotąd jedyna w Polsce wystawa stała poświęcona kulturze i historii Romów. Wśród eksponatów można oglądać, między innymi, stroje cygańskie oraz oryginalne wozy cygańskie. Filią Muzeum Etnograficznego jest Zagroda Felicji Curyłowej w Zalipiu, słynąca z charakterystycznego malarstwa ludowego. Można tu zobaczyć między innymi wnętrze dawnego domu malarki ozdobione przez nią kwiatowymi motywami, wycinankami i malowankami na papierze.

Oddziały:
Gmach Główny / Siedziba — wystawy czasowe i historyczne
Muzeum Etnograficzne — historia i kultura Romów
Ratusz — dzieła sztuki ze zbiorów książąt Sanguszków
Zamek w Dębnie — wyposażenie wnętrz zamkowych
Muzeum Wincentego Witosa w Wierzchosławicach — biografia działacza ludowego w jego domu rodzinnym
Dwór w Dołędze — tradycyjny szlachecki dwór galicyjski
Muzeum Pamiątek po Janie Matejce w Nowym Wiśniczu — rysunki i notatki przechowywane w domu krewnych artysty
Zagroda Felicji Curyłowej w Zalipiu — malarstwo zalipiańskie
Izba Pamięci Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej — działalność partyzancka żołnierzy AK podczas II wojny światowej

Opracowanie: Julia Czapla, Joanna Kotarba,
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Fotografia: Marek Antoniusz Święch, arch. MIK (2014),
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

www.muzeum.tarnow.pl

Zabytek Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego / III edycja 2001

Rynek 3,
33-100 Tarnów


tel. 14 621 21 49
tel. 14 639 08 64
faks 14 639 08 65
strona muzeum

Godziny otwarcia

Siedziba (Rynek 3, Tarnów)
poniedziałek
nieczynne
wtorek
9.00 — 15.00
środa
9.00 — 15.00
czwartek
9.00 — 17.00
piątek
9.00 — 15.00
sobota
nieczynne
niedziela
10.00 — 14.00

Ceny biletów

normalny 8 zł ulgowy 5 zł rodzinny 16 zł karnet normalny 16 zł karnet ulgowy 10 zł niedziela — wstęp wolny na wystawy stałe

Sekretarzyk w typie „stipo (studiolo, scrigno) a bambocci”, ze stolikiem

Sekretarzyki w typie stipo występowały zasadniczo w dwóch formach: większej — złożonej z dwóch szafek nastawionych jedna na drugą, gdzie dolna część była wyposażona w dwuskrzydłowe drzwiczki oraz przeważnie szuflady pod płytą, natomiast w górnej części zamocowana była ruchoma przednia ścianka opuszczana do poziomu, stanowiąc płytę do pisania. Druga forma sekretarzyków stipo, mniejsza, nieco wcześniejsza, miała postać nastawy na inne meble — przeważnie stoły — i była pozbawiona przedniej ścianki.

Arkebuz myśliwski po Janie Klemensie Branickim, hetmanie wielkim koronnym

Prezentowany eksponat to arkebuz myśliwski z zamkiem kołowym po Janie Klemensie Branickim (1689–1771), hetmanie wielkim koronnym. Dawne polowania, stanowiące elitarną rozrywkę najwyższych warstw społeczeństwa, wymagały odpowiedniej oprawy, którą tworzyła między innymi luksusowa broń palna. Broń taką wykonywano najczęściej...

Kielich (flet) z herbami „Pogoń” i „Szreniawa”

Jest to jeden z najwyższych zachowanych w polskich zbiorach kielichów szklanych, w całości pokryty szlifowanym wzorem tak zwanej karpiej łuski, jedynej i niepowtarzalnej w swoim rodzaju dekoracji, typowej wyłącznie dla wyrobów Huty Kryształowej w Lubaczowie. Rytowana i szlifowana dekoracja kielicha pozwala łączyć jego powstanie z osobą księcia Pawła Karola Sanguszki (1680–1750) herbu „Pogoń” i jego drugą żoną Marią Anną Lubomirską herbu „Szreniawa”.

Puchar „Corda Fidelium”

Tło kulturowe epoki w przypadku tarnowskiej kolekcji znajduje swe odpowiedniki w kulturze sarmackiej, charakteryzującej się potrzebą prezentacji zamożności i bogactwa właściciela. Prym szlachty i magnaterii posiadającej w XVIII wieku olbrzymie latyfundia i przywileje wpływał na rozwój i uprzemysłowienie kraju, a także na potrzebę prezentowania majątku i pozycji społecznej.

Kufel z pokrywą

Złotnictwo europejskie pomiędzy XVI a XVIII wiekiem osiągnęło niespotykany wcześniej poziom artystyczny i techniczny, co było w bardzo dużym stopniu zasługą niemieckich mistrzów, działających przede wszystkim w największym ośrodku złotniczym — Augsburgu.

Obraz „Portret Teresy z Czartoryskich Lubomirskiej” Élizabeth Louise Vigée-Lebrun

Ozdobą pałacu sławuckiego był niewielkich wymiarów pastelowy portret ukazujący pełną wdzięku kilkunastoletnią dziewczynę. Przedstawia Teresę z Czartoryskich, córkę Józefa Klemensa, założyciela manufaktury porcelany w Korcu. Matką dziewczyny była słynąca z urody księżna Dorota z Jabłonowskich.

Rzeźba „Studium portretowe” Henryka Hochmana

Rzeźba wykonana po 1900 roku przez artystę rzeźbiarza Henryka Hochmana, absolwenta krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, ucznia Felicjana Cynka, Konstantego Laszczki. Dalszą naukę Hochman kontynuował w pracowni Auguste’a Rodina w Paryżu.

Obraz „Portret Klementyny z Sanguszków Ostrowskiej” Vincenza Camuccini

Portret Klementyny z książąt Sanguszków hrabiny Ostrowskiej (1786–1841) powstał około 1822 roku. Autorem jest Vincenzo Camuccini, sławny włoski artysta, profesor Akademii Świętego Łukasza w Rzymie. Pochodzi z pałacu książąt Sanguszków w Gumniskach, gdzie wśród bogatych zbiorów dzieł sztuki znajdowała się również kolekcja portretów rodzinnych.

Rękopis „List swobody cesarza Franciszka II dla miasta Tarnowa”

Franciszek II, cesarz rzymski, król Niemiec, Węgier, Czech, Dalmacji, Kroacji, Sławonii, Galicji, Lodomerii i Jeruzalem, arcyksiążę Austrii, książę Burgundii i Lotaryngii, wielki książę Toskanii etc., nadaje przywilej udzielający swobód miastu Tarnowowi i jego mieszkańcom. Zatwierdza posiadłości mieszczan tarnowskich i stan posiadania miasta.

Obesłanie cechu wielkiego (zespolonego) w Tarnowie

Jednymi z charakterystycznych przedmiotów, jakie funkcjonowały w życiu cechowym, były obesłania — znaki służące do uwierzytelnienia przekazywanej wiadomości. Obesłaniem posługiwał się posłaniec, kiedy miał przekazać komunikat od starszyzny cechowej pozostałym członkom korporacji. Informowano o wszelkich ważnych dla cechu sprawach: zebraniach, pogrzebach, uroczystościach i tym podobnych, a obesłanie pełniło funkcję podobną do współczesnej legitymacji.

Obligacja Komitetu Budowy Nowej Synagogi w Tarnowie

Dokument wydany przez Komitet Budowy Nowej Synagogi w Freunds Druckerei in Breslau jesienią 1864 roku. Obligacja opiewa na sumę 50 guldenów austriackich, a wystawiona jest na nazwisko Zeliga Offnera. Dokładnie 44 lata dzieli datę emisji obligacji od momentu otwarcia Synagogi Nowej, które nastąpiło 18 sierpnia 1908 roku. Uroczyste otwarcie okazałej budowli, będącej dumą Żydów tarnowskich, poprzedził okres kilkudziesięcioletniej męki powolnego wznoszenia jej murów.

Dokument z pieczęcią Jana hetmana Tarnowskiego

Wydany w Wiewiórce, wypoczynkowej rezydencji Tarnowskich. Pergamin zapisany w języku łacińskim. Na sznurze barwy oliwkowej zawieszona pieczęć rycerska Jana Tarnowskiego, okrągła, z czerwonego wosku, w misce woskowej naturalnej barwy, z wyobrażeniem herbu Leliwa, który do dzisiaj funkcjonuje jako symbol Tarnowa, z legendą „IOANNIS COMES IN TARNOW”.

Siekierka z tulejką

Zdobiona siekierka z tulejką i uszkiem znaleziona w latach 70. ubiegłego wieku na polu w Gorzycach koło Żabna. Uszko miało walor użytkowy, służyło do przymocowania siekierki do zagiętego pod kątem prostym i wchodzącego w tulejkę trzonka. Na trzonki wybierano kawałki drewna, które w sposób naturalny były wygięte.

Czasza dacka

Naczynie gliniane, barwy popielatej, toczone na kole garncarskim. Naczynie ma formę płytkiego pucharu czy patery na pustej nóżce. Zachowało się w całości, nieliczne braki uzupełnione zostały gipsem. Analiza formy i sposobu wykonania naczynia oraz istniejące analogie wskazują na to, że czaszę...

Rzeźba „Popiersie Romana Damiana Sanguszki” Antoniego Madeyskiego

W kolekcji tej znajduje się rzeźba przedstawiająca w popiersiu wizerunek Romana Damiana Sanguszki (1832–1917). Roman Damian był najstarszym synem Władysława i Izabeli z Lubomirskich, ordynatem zasławskim — dziedzicem dóbr rodowych na Wołyniu. Zarządzał dobrami sławuckimi i słynną stadniną koni w Chrestówce.

Rzeźba drewniana „Chrystus Frasobliwy”

Chrystus Frasobliwy — drewniana, polichromowana rzeźba nieznanego autora z drugiej połowy XIX wieku, pochodząca ze wsi Borowa w powiecie tarnowskim z przydrożnej kapliczki skrzynkowej na krzyżu.

Rzeźba „Grób Sikorskiego” Juliana Stręka

Rzeźba Grób Sikorskiego wykonana w 1987 roku przez Juliana Stręka z Pustkowa-Rudki koło Dębicy, jednego z niedawno odkrytych, czołowych polskich twórców naiwnych. Jest to wielopostaciowa, wieloelementowa kompozycja pełnoplastyczna z drewna sosnowego, polichromowanego olejno z dominantą...

Puchar ozdobny — roztruchan

Srebrne naczynia przechowywane i gromadzone w staropolskich dworach oprócz użytkowych pełniły także funkcje reprezentacyjne. Istniała również osobna grupa naczyń o charakterze przede wszystkim dekoracyjnym, których oryginalna, wyszukana forma, doskonałość kompozycji oraz użyte do wytworzenia materiały miały przede wszystkim olśniewać i wzbudzać zachwyt gości.

Wóz cygański

Wśród barwnej ekspozycji poświęconej historii i kulturze Romów/Cyganów najszybciej zwracają na siebie uwagę eksponowane na dziedzińcu Muzeum Etnograficznego kolorowe wozy. Utrwalone w polskim pejzażu pierwszej połowy XX wieku oraz w polskiej kulturze popularnej dzięki piosence Maryli Rodowicz, stanowią ciekawą pamiątkę tułaczego, prawdziwie „cygańskiego życia”.

Świecznik chanukowy w stylu modernistycznym

Chanuka to trwające osiem dni żydowskie święto świateł, w sensie historycznym upamiętniające zwycięskie powstanie Machabeuszy przeciwko Grekom, za czasów panowania Antiocha IV Epifanesa, w sensie etycznym zaś stanowiące upamiętnienie ocalenia judaizmu, w II wieku p.n.e. jedynej istniejącej religii monoteistycznej opartej na spójnym systemie wartości moralnych.