Nowy Sącz i okolice słyną z drewnianej architektury i sztuki ludowej. Turystów przyciągają tutaj malownicze góry, a kuracjuszy uzdrowiska. Historię oraz barwną, różnorodną kulturę regionu prezentuje Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu.
W Gmachu Głównym znajdują się wystawy: poświęcona historii Nowego Sącza w latach 1867-1945 oraz twórczości nowosądeckiego malarza Bolesława Barbackiego. Budynek pełni też funkcję reprezentacyjną i edukacyjną. W Domu Gotyckim zobaczyć można ekspozycje sztuki dawnej, wśród nich unikatową kolekcję sztuki cerkiewnej z zachodniołemkowskimi ikonami z XV – XIX w. Stare wnętrza mieszczańskie odtworzono w oddziale w samym sercu miasta, gdzie pomieszczono również galerię obrazów malarki Marii Ritter.
Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu prowadzi największy skansen w Małopolsce – Sądecki Park Etnograficzny, skąd już bardzo blisko do Miasteczka Galicyjskiego, gdzie pokazano małomiasteczkową zabudowę z przełomu XIX i XX wieku. Filią sadeckiego skansenu jest Muzeum Lachów Sądeckich w Podegrodziu. Dwie inne filie placówki mieszczą się w Krynicy (Muzeum Nikifora) oraz w Szlachtowej (Muzeum Pienińskie).

Oddziały:

Gmach Główny — historia Nowego Sącza 1867–1945, malarstwo Bolesława Barbackiego
Dom Gotycki — sztuka dawna, w tym cerkiewna Łemkowszczyzny Zachodniej
Galeria Marii Ritter i Stare Wnętrza — wystawa nowosądeckiej malarki: portrety, pejzaże Nowego Sącza, Sądecczyzny i Podhala, wnętrza mieszczańskie
Sądecki Park Etnograficzny – skansen regionalny o powierzchni 20 ha. Prezentuje kulturę Lachów, Pogórzan i Górali Sądeckich oraz Łemków, Niemców i Cyganów. 
Miasteczko Galicyjskie — zrekonstruowane miasteczko z przełomu XIX i XX wieku z małym rynkiem, ratuszem, domami mieszkalnymi
Muzeum Nikifora w Krynicy-Zdroju
Muzeum Pienińskie — historia regionu na pograniczu kultur, języków i wyznań, architektura i historia uzdrowiska, życie codzienne, sztuka ludowa i sakralna 
Muzeum Lachów Sądeckich — tradycja i kultura Lachów Sądeckich: wystawa strojów ludowych, współczesna sztuka ludowa, życie codzienne
 
Opracowanie: Marta Dvořák 
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Fotografia: Marek Antoniusz Święch, arch. MIK (2013),
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

www.muzeum.sacz.pl

Zabytek Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego / III edycja 2001X edycja 2008 / XIV edycja 2012

ul. Jagiellońska 56
33-300 Nowy Sącz


tel. 18 18 443 77 08
tel. 18 18 443 78 65
strona muzeum

Godziny otwarcia

Gmach Główny
poniedziałek
nieczynne
wtorek  — niedziela
10.00 — 17.00

Ceny biletów

normalny 8 zł ulgowy 5 zł sobota - wstęp wolny

Obraz „Memento Mori”

Niniejszy obraz został podzielony na trzy pola: dwa w kształcie stojącego prostokąta w górnej strefie i jedno w formie leżącego u dołu obrazu. W górnej części obrazu, po lewej, ukazana jest scena wypędzenia z Raju Adama i Ewy, opatrzona podpisem: Creatio et pecatum Oryginale, Adami et Eva (z łac. „Stworzenie i grzech pierworodny — Adam i Ewa”). Po prawej zaś Ukrzyżowanie, podpisane: Redemptionm (z łac. „Odkupienie”). W dolnym polu znajduje się natomiast scena moralizatorska spajająca całościowy przekaz.

Ikona „Matka Boska Opieki" („Pokrow")

Ikona pochodzi z cerkwi w Maciejowej, wsi położonej między Nowym Sączem a Krynicą. Typ przedstawieniowy zwany Pokrow wyobraża Matkę Boską, która rozpościera nad światem welon, zwisający z jej rozłożonych szeroko rąk nad zgrupowanymi u jej stóp postaciami. Źródłem dla tego tematu są dwie legendarne opowieści.

Rzeźba „Św. Kinga” Józefa Janosa

Rzeźba została wykonana przez artystę ludowego Józefa Janosa (1895–1985) z Dębna Podhalańskiego, znanego świątkarza, autora licznych przydrożnych kapliczek i figur do kościołów. Jego prace znajdują się w muzeach etnograficznych w całej Polsce. W Muzeum Pienińskim rzeźba należy do kolekcji po pisarzu Janie Wiktorze.

Feretron przedstawiający św. Annę Samotrzeć i Chrystusa w koronie

Zabytek datowany jest na przełom XVII i XVIII wieku i pochodzi z rozebranego w 1894 roku szczawnickiego drewnianego kościoła, wzniesionego w 1550 roku.

Fragment tryptyku gotyckiego „Św. Klara” / „Św. Biskup Erhard”

Obiekt jest własnością muzeum od 1972 roku. Został odnaleziony w chłopskiej izbie w Mszalnicy pod Nowym Sączem podczas badań etnograficznych. Był tam przechowywany od kilkudziesięciu lat, jego wcześniejsze dzieje nie są niestety znane. Po zakupieniu został poddany gruntownej konserwacji mającej na celu usunięcie przemalówek i zabezpieczenie zachowanej oryginalnej warstwy malarskiej. Obraz jest jedynym przykładem gotyckiego malarstwa tablicowego w zbiorach sądeckiego muzeum i jednym z jego najcenniejszych eksponatów. Jest to górna część prawego skrzydła niewielkiego tryptyku z połowy XV wieku.

Ikona „Ukrzyżowanie”

Eksponat pochodzi z cerkwi w Szczawniku, wsi położonej na północ od Muszyny. W ikonie uwagę zwraca sylwetka ukrzyżowanego Chrystusa, o wyraźnych dysproporcjach w stosunku do mniejszych postaci pod krzyżem: Matki Boskiej, św. Jana Ewangelisty, setnika Longinusa oraz dwóch świętych niewiast.

Rzeźba „Chrystus Frasobliwy”

Temat Chrystusa Frasobliwego należy do najbardziej rozpowszechnionych w ludowej plastyce. Figura znajdująca się w zbiorach Muzeum Pienińskiego pochodzi ze wsi Sromowce Niżne, której ludność zaliczana jest do etnograficznej grupy górali pienińskich. Została wykonana w 1937 roku przez Michała Plewę, ludowego artystę.

Ikona „Św. Mikołaj”

Św. Mikołaj należy do najpopularniejszych świętych na Rusi i w Grecji. Był biskupem miasta Miry w Azji Mniejszej. Przedstawienia jego wizerunku ukształtowały się na początku drugiego tysiąclecia. Z XII wieku pochodzą rozbudowane cykle ilustrujące jego żywot. W malarstwie tablicowym historia życia ukazywana była w tzw. klejmie — pasie okalającym główne pole obrazowe, zawierającym kilka lub kilkanaście mniejszych obrazów. Główną postać św. Mikołaja ukazywano jako starca, w stroju biskupa, w ujęciu portretowym, półpostaciowym lub pełnopostaciowym.

Ikona „Św. Demetriusz Męczennik”

Ikona ta pochodzi z cerkwi we wsi Czarna w Beskidzie Sądeckim. Przedstawia pełnopostaciowy wizerunek św. Dymitra z krzyżem w prawej ręce i z gestem wyznania wiary chrześcijańskiej lewą dłonią. Po bokach przedstawienie ujęte jest czterokwaterowymi, pionowymi pasami ze scenami z jego życia.

Balsaminka w kształcie ryby

Balsaminki (inaczej szmekier; hebr. bassamim, psumin-byksy), służące jako pojemniki na wonności, używane były podczas pożegnania szabatu, najczęściej miały formę ozdobnych wieżyczek, niekiedy również owoców i roślin. Nowosądecka balsaminka natomiast ma kształt ryby, której głowę, połączoną z tułowiem za pomocą zawiasu, można otwierać i odchylać.

Puszka liturgiczna

Puszka została zakupiona do zbiorów w 1998 roku. Prawdopodobnie pochodzi z nieznanej wsi w okolicach Gorlic. Po wojnie była przechowywana u rodziny księdza z tamtejszej wsi, już jako nieużywana. Puszka (łac. ciborium, pyxis) jest naczyniem służącym przechowywaniu komunikantów. Przyjmuje formę kielicha z dopasowaną pokrywą.

Ambona z wyobrażeniami Ojców Kościoła

Eksponat pochodzi z cerkwi we wsi Królowa Ruska (po wysiedleniu Łemków otrzymała nazwę Królowa Górna). Ambona pierwotnie składała się z 3 elementów: baldachimu z wizerunkiem Ducha Świętego, kosza oraz obudowy schodów z balustradą w postaci deski w kształcie równoległoboku z namalowanym przedstawieniem dwukonnego zaprzęgu z prorokiem Eliaszem unoszącego się do nieba na ognistej chmurze.

Ikona „Św. Michał Archanioł”

Ikona pierwotnie znajdowała się w cerkwi w Szczawniku, wsi położonej na północ od Muszyny. Jej centralną część zajmuje całopostaciowy wizerunek Archanioła Michała w typie zbrojnego wojownika z uniesionym mieczem w prawej ręce i pochwą w opuszczonej lewej dłoni. Archanioł stoi na wstędze ułożonej w znak nieskończoności, otoczonej rytymi, stylizowanymi roślinami w zielonej partii tła u dołu, które w górze staje się złote.

Kielich mszalny

Kielich znajduje się w zbiorach muzealnych od 2004 roku, kiedy to został zakupiony w jednym z sądeckich antykwariatów. Jest najstarszym eksponatem rzemiosła artystycznego w sądeckim muzeum. Stanowi przykład XVII-wiecznego złotnictwa małopolskiego o cechach charakterystycznych dla warsztatów tego regionu, takich jak: smukła, gładka czara osadzona w koszyczku, owoidalny nodus, trybowana dekoracja oraz motywy uskrzydlonych główek aniołków, będące częstym elementem zdobiącym krakowskie złotnictwo tego okresu.

Nastawa ołtarzowa w kształcie ikonostasu z cerkwi w Izbach

Nastawa pochodzi z cerkwi w Izbach — wsi położonej przy granicy ze Słowacją, na wschód od Krynicy. Ma ona unikalną formę wzorowaną na układzie podkarpackiego ikonostasu.

Krzyż napriestolnyj (ołtarzowy) ze sceną „Ukrzyżowania” i „Zmartwychwstania”

Krzyż pochodzi z cerkwi we wsi Bogusza, położonej na południowy wschód od Nowego Sącza. Jest jednym z pięciu łemkowskich krzyży napriestolnych, czyli ołtarzowych, znajdujących się w sądeckim muzeum. Ze względu na swoją dekoracyjną formę eksponowany jest na stałej wystawie sztuki cerkiewnej.

Krzyż procesyjny ze scenami „Ukrzyżowania” i „Chrztu Chrystusa”

Krzyż pochodzi z cerkwi w Łosiu koło Krynicy. Jest jednym z dziewięciu cerkiewnych krzyży procesyjnych znajdujących się w kolekcji muzealnej. Ze względu na bogactwo przedstawień i walory artystyczne należy do najcenniejszych z nich i prezentowany jest na stałej ekspozycji sztuki cerkiewnej. Podobnie jak większość łemkowskich krzyży procesyjnych jest on dwustronnie malowany. Z jednej strony znajduje się przedstawienie Chrystusa Ukrzyżowanego, z drugiej Chrzest Chrystusa.

Mezuza

Mezuza to mały podłużny pojemnik, wykonany najczęściej z metalu lub drewna, zawierający zwinięty w rulonik pergamin (klaf), na którym zapisane są ręcznie, po hebrajsku dwa fragmenty z Tory z Księgi Powtórzonego Prawa.

Płaskorzeźba „Koronacja Matki Boskiej”

Płaskorzeźba została zakupiona do zbiorów w 1969 roku w salonie krakowskiej „Desy”. Prawdopodobnie powstała w XVII wieku i jest jedną z najstarszych i najcenniejszych rzeźb w zbiorach sądeckich.

Kapliczka „Cyrenejczyk pomaga nieść krzyż Chrystusowi”

Kapliczka pochodzi z Łącka, w 1959 roku została podarowana muzeum. Reprezentuje typ kapliczki słupkowej z drewnianą skrzynką osadzoną na okorowanym pniu.

Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: