Nowy Sącz i okolice słyną z drewnianej architektury i sztuki ludowej. Turystów przyciągają tutaj malownicze góry, a kuracjuszy uzdrowiska. Historię oraz barwną, różnorodną kulturę regionu prezentuje Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu.
W Gmachu Głównym znajdują się wystawy: poświęcona historii Nowego Sącza w latach 1867-1945 oraz twórczości nowosądeckiego malarza Bolesława Barbackiego. Budynek pełni też funkcję reprezentacyjną i edukacyjną. W Domu Gotyckim zobaczyć można ekspozycje sztuki dawnej, wśród nich unikatową kolekcję sztuki cerkiewnej z zachodniołemkowskimi ikonami z XV – XIX w. Stare wnętrza mieszczańskie odtworzono w oddziale w samym sercu miasta, gdzie pomieszczono również galerię obrazów malarki Marii Ritter.
Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu prowadzi największy skansen w Małopolsce – Sądecki Park Etnograficzny, skąd już bardzo blisko do Miasteczka Galicyjskiego, gdzie pokazano małomiasteczkową zabudowę z przełomu XIX i XX wieku. Filią sadeckiego skansenu jest Muzeum Lachów Sądeckich w Podegrodziu. Dwie inne filie placówki mieszczą się w Krynicy (Muzeum Nikifora) oraz w Szlachtowej (Muzeum Pienińskie).

Oddziały:

Gmach Główny — historia Nowego Sącza 1867–1945, malarstwo Bolesława Barbackiego
Dom Gotycki — sztuka dawna, w tym cerkiewna Łemkowszczyzny Zachodniej
Galeria Marii Ritter i Stare Wnętrza — wystawa nowosądeckiej malarki: portrety, pejzaże Nowego Sącza, Sądecczyzny i Podhala, wnętrza mieszczańskie
Sądecki Park Etnograficzny – skansen regionalny o powierzchni 20 ha. Prezentuje kulturę Lachów, Pogórzan i Górali Sądeckich oraz Łemków, Niemców i Cyganów. 
Miasteczko Galicyjskie — zrekonstruowane miasteczko z przełomu XIX i XX wieku z małym rynkiem, ratuszem, domami mieszkalnymi
Muzeum Nikifora w Krynicy-Zdroju
Muzeum Pienińskie — historia regionu na pograniczu kultur, języków i wyznań, architektura i historia uzdrowiska, życie codzienne, sztuka ludowa i sakralna 
Muzeum Lachów Sądeckich — tradycja i kultura Lachów Sądeckich: wystawa strojów ludowych, współczesna sztuka ludowa, życie codzienne
 
Opracowanie: Marta Dvořák 
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Fotografia: Marek Antoniusz Święch, arch. MIK (2013),
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

www.muzeum.sacz.pl

Zabytek Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego / III edycja 2001X edycja 2008 / XIV edycja 2012

ul. Jagiellońska 56
33-300 Nowy Sącz


tel. 18 18 443 77 08
tel. 18 18 443 78 65
strona muzeum

Godziny otwarcia

Gmach Główny
poniedziałek
nieczynne
wtorek  — niedziela
10.00 — 17.00

Ceny biletów

normalny 8 zł ulgowy 5 zł sobota - wstęp wolny

Żydowska obrączka ślubna

Żydowskie obrączki ślubne, zgodnie z nakazami religijnymi, były skromne, bez szlachetnych kamieni. Panna młoda nie powinna była bowiem mieć wrażenia, że otrzymuje przedmiot dużej wartości, ponadto w ten sposób zacierane były między małżonkami różnice majątkowe.

Feretron przedstawiający św. Annę Samotrzeć i Chrystusa w koronie

Zabytek datowany jest na 1 połowę XVIII wieku i pochodzi z rozebranego w 1894 roku szczawnickiego drewnianego kościoła, wzniesionego w 1550 roku.

Kredens w stylu zakopiańskim

Wojciech Brzega był projektantem mebli, które znajdują się w zbiorach Muzeum Pienińskiego, a zostały wykonane w stylu zakopiańskim na zamówienie pisarza Jana Wiktora. Najbardziej okazałym eksponatem jest dębowy kredens. Jest on jednym z elementów pełnego pokojowego umeblowania w stylu zakopiańskim znajdującego się w Muzeum Pienińskim.

Maślnica na korbę

W chłopskich zagrodach powszechnie wyrabiano masło, ubijając śmietanę w drewnianych, klepkowych maślniczkach. Przy tej pracy jednak ręce mdleją i cierpnie krzyż.

Kobiecy strój ludowy — górale szczawniccy

Ten stary szczawnicki strój kobiecy możemy zobaczyć w Muzeum Pienińskim. Wiele w nim wpływów spiskich, jak obcisły kolorowy czepek z ostrym zębem nad czołem, koszula z czerwonymi prążkami na ramionach i samodziałowa spódnica z biało-czerwonego pasiaka zwana kanafaską czy wysokie skórzane buty zwane węgierskimi.

Rzeźba „Chrystus Frasobliwy”

Temat Chrystusa Frasobliwego należy do najbardziej rozpowszechnionych w ludowej plastyce. Figura znajdująca się w zbiorach Muzeum Pienińskiego pochodzi ze wsi Sromowce Niżne, której ludność zaliczana jest do etnograficznej grupy górali pienińskich. Została wykonana w 1937 roku przez Michała Plewę, ludowego artystę.

Ikona „Św. Mikołaj”

Św. Mikołaj należy do najpopularniejszych świętych na Rusi i w Grecji. Był biskupem miasta Miry w Azji Mniejszej. Przedstawienia jego wizerunku ukształtowały się na początku drugiego tysiąclecia. Z XII wieku pochodzą rozbudowane cykle ilustrujące jego żywot. W malarstwie tablicowym historia życia ukazywana była w tzw. klejmie — pasie okalającym główne pole obrazowe, zawierającym kilka lub kilkanaście mniejszych obrazów. Główną postać św. Mikołaja ukazywano jako starca, w stroju biskupa, w ujęciu portretowym, półpostaciowym lub pełnopostaciowym.

Skrzynia wianna

Skrzynia wchodziła w skład posagu panny młodej. Dziewczyna gromadziła w niej swoje wiano — ubrania: świąteczne koszule, halki, spódnice, zapaski, chusty, prawdziwe korale, płótno domowej roboty, czasem haftowane obrusy. Podczas „przenosin” do domu męża otwierano wieko skrzyni, by sąsiedzi mogli zobaczyć zgromadzony posag.

Rzeźba „Św. Kinga” Józefa Janosa

Rzeźba została wykonana przez artystę ludowego Józefa Janosa (1895–1985) z Dębna Podhalańskiego, znanego świątkarza, autora licznych przydrożnych kapliczek i figur do kościołów. Jego prace znajdują się w muzeach etnograficznych w całej Polsce. W Muzeum Pienińskim rzeźba należy do kolekcji po pisarzu Janie Wiktorze.

Rower drewniany

Rowerek, wykonany przez wiejskiego chłopca dla swojego młodszego braciszka, nie ma pedałów ani hamulców — nadaje się tylko do zjeżdżania z górki... Zwróćmy uwagę na konstrukcję — przejaw pomysłowości i wyobraźni. Dwukołowy, ramy z dwóch listewek, kierownica z okorowanego kija.

Retabulum z kapliczki

Retabulum zostało zakupione do muzeum w 1981 roku. Przez lata przechowywane było na strychu z sianem. Pierwotnie nastawa ta pochodziła z kapliczki w Falkowej pod Nowym Sączem. Retabulum stanowi bardzo interesujący przykład snycerstwa z pogranicza sztuki cechowej i amatorskiej.

Płaskorzeźba „Koronacja Matki Boskiej”

Płaskorzeźba została zakupiona do zbiorów w 1969 roku w salonie krakowskiej „Desy”. Prawdopodobnie powstała w XVII wieku i jest jedną z najstarszych i najcenniejszych rzeźb w zbiorach sądeckich.

Płaskorzeźba „Modlitwa w Ogrojcu” Wita Stwosza z kościoła pw. Wszystkich Świętych w Ptaszkowej

Płaskorzeźba ze sceną Modlitwy Chrystusa w Ogrojcu datowana jest na lata 1493–1495. Trafiła do kościoła w Ptaszkowej (wzniesionego w 1555 roku) przypuszczalnie w pierwszej połowie XIX wieku, gdzie też została odkryta. Jest uznawana za własnoręczne dzieło Wita Stwosza. Niestety, brak źródeł pozwala rozpatrywać pierwotną funkcję, pochodzenie i lokalizację ptaszkowskiej płaskorzeźby jedynie hipotetycznie. W XIX wieku w Ptaszkowej dzieło to stanowiło część Ogrojca usytuowanego w zewnętrznej ścianie prezbiterium. Jednak wcześniej płaskorzeźba tworzyła prawdopodobnie kwaterę niezachowanego dziś retabulum, być może z fary Mariackiej w Krakowie.

Puszka liturgiczna

Puszka została zakupiona do zbiorów w 1998 roku. Prawdopodobnie pochodzi z nieznanej wsi w okolicach Gorlic. Po wojnie była przechowywana u rodziny księdza z tamtejszej wsi, już jako nieużywana. Puszka (łac. ciborium, pyxis) jest naczyniem służącym przechowywaniu komunikantów. Przyjmuje formę kielicha z dopasowaną pokrywą.

Skrzynia z 1673 roku

Obiekt znajduje się w zbiorach muzealnych od 1979 roku. Według relacji poprzedniej właścicielki eksponatu, skrzynia pochodzi z kościoła św. Małgorzaty w Nowym Sączu, skąd przed laty otrzymał ją jej mąż.

Tabernakulum (kiwot) z cerkwi w Jastrzębiku

Obiekt pochodzi z cerkwi w Jastrzębiku, wsi położonej na południowy-zachód od Krynicy. Jest jednym z dwóch cerkiewnych tabernakulów, jakie posiada sądeckie muzeum. Są to niezwykle rzadkie eksponaty, a ze względu na czas powstania oraz bogatą dekorację malarską, sądeckie tabernakula są wyjątkowo cenne.

Fragment tryptyku gotyckiego „Św. Klara” / „Św. Biskup Erhard”

Obiekt jest własnością muzeum od 1972 roku. Został odnaleziony w chłopskiej izbie w Mszalnicy pod Nowym Sączem podczas badań etnograficznych. Był tam przechowywany od kilkudziesięciu lat, jego wcześniejsze dzieje nie są niestety znane. Po zakupieniu został poddany gruntownej konserwacji mającej na celu usunięcie przemalówek i zabezpieczenie zachowanej oryginalnej warstwy malarskiej. Obraz jest jedynym przykładem gotyckiego malarstwa tablicowego w zbiorach sądeckiego muzeum i jednym z jego najcenniejszych eksponatów. Jest to górna część prawego skrzydła niewielkiego tryptyku z połowy XV wieku.

Obraz „Memento Mori”

Niniejszy obraz został podzielony na trzy pola: dwa w kształcie stojącego prostokąta w górnej strefie i jedno w formie leżącego u dołu obrazu. W górnej części obrazu, po lewej, ukazana jest scena wypędzenia z Raju Adama i Ewy, opatrzona podpisem: Creatio et pecatum Oryginale, Adami et Eva (z łac. „Stworzenie i grzech pierworodny — Adam i Ewa”). Po prawej zaś Ukrzyżowanie, podpisane: Redemptionm (z łac. „Odkupienie”). W dolnym polu znajduje się natomiast scena moralizatorska spajająca całościowy przekaz.

Nastawa ołtarzowa w kształcie ikonostasu z cerkwi w Izbach

Nastawa pochodzi z cerkwi w Izbach — wsi położonej przy granicy ze Słowacją, na wschód od Krynicy. Ma ona unikalną formę wzorowaną na układzie podkarpackiego ikonostasu.

Mezuza

Mezuza to mały podłużny pojemnik, wykonany najczęściej z metalu lub drewna, zawierający zwinięty w rulonik pergamin (klaf), na którym zapisane są ręcznie, po hebrajsku dwa fragmenty z Tory z Księgi Powtórzonego Prawa.

Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: