Muzeum Historyczne Miasta Krakowa

Muzeum Historyczne Miasta Krakowa przedstawia dziedzictwo przeszłości Krakowa, koncentrując się na ukazaniu wszystkich aspektów jego złożonej i długiej historii. Powstałe w 1899 roku z inicjatywy radnych Krakowa, prezentuje dzieje miasta od jego prapoczątków, poprzez średniowieczne lokacje, czasy staropolskie, okres zaborów i autonomii, II wojny światowej, po PRL, a także działalność społeczną, zawodową i artystyczną oraz życie codzienne jego mieszkańców.
Trzy oddziały Muzeum: Ulica Pomorska, Apteka pod Orłem i Fabryka Emalia Oskara Schindlera tworzą Trasę Pamięci, na którą składają się trzy wystawy — trzy dopełniające się narracje: Krakowianie wobec terroru 193919451956 (w Ulicy Pomorskiej), Apteka Tadeusza Pankiewicza w getcie krakowskim (w Aptece pod Orłem) i Kraków  czas okupacji 19391945 (w dawnym budynku administracyjnym Fabryki Emalia Oskara Schindlera).

Eksponaty Muzeum są prezentowane w czternastu oddziałach tematycznych:
Pałac Krzysztofory (Rynek Główny 35) — historia miasta, wystawy czasowe
Rynek Podziemny — multimedialne widowisko archeologiczne Śladem europejskiej tożsamości Krakowa
Średniowieczne budownictwo miejskie — Wieża Ratuszowa, fortyfikacje miasta z bramą Floriańską i trzema przyległymi do niej basztami oraz Barbakanem
Kamienica Hipolitów (Plac Mariacki 3) — wnętrza mieszczańskie XVII–XIX w.
Stara Synagoga (ul. Szeroka 24) — najcenniejsze zabytki muzealnej kolekcji judaików
Fabryka Emalia Oskara Schindlera — ekspozycja Kraków  czas okupacji 19391945
Ulica Pomorska — wystawa Krakowianie wobec terroru 193919451956
Apteka pod Orłem — wystawa Apteka Tadeusza Pankiewicza w getcie krakowskim poświęcona zagładzie Żydów i funkcjonowaniu getta krakowskiego
Oddział „Celestat (ul. Lubicz 16) — historia jednego z najstarszych bractw kurkowych w Europie
Dzieje Nowej Huty (os. Słoneczne 16) — historia i zabytki dzielnicy
Dom Zwierzyniecki (ul. Królowej Jadwigi 41) — siedziba Zwierzynieckiego Salonu Artystycznego
Dom pod Krzyżem (ul. Szpitalna 21) — Oddział Teatralny im. Stanisława Wyspiańskiego

Opracowanie: Julia Czapla, Joanna Kotarba,
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Fotografia: Wojciech Szczekan, arch. MIK (2015),
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

www.mhk.pl

Rynek Główny 35,
31-011 Kraków


tel. 12 619 23 00
tel. 12 619 23 02
faks 12 422 32 64
strona muzeum

Godziny otwarcia

Pałac Krzysztofory — wystawa stała
wtorek  — niedziela
10.00 — 17.30

Ceny biletów

Pałac Krzysztofory — wystawa stała normalny 12 zł ulgowy 8 zł rodzinny 24 zł grupowy normalny 8 zł grupowy ulgowy 6 zł wtorek — wstęp wolny

Napisy na ścianach w celach dawnego więzienia gestapo przy ulicy Pomorskiej

W okresie II wojny światowej budynek na rogu ulic Królewskiej i Pomorskiej, w którym obecnie miesci się oddział MHK „Ulica Pomorska”, został zajęty przez Niemców, a pomieszczenia przekształcono w cele podręcznego aresztu...

Puszka na wonności z Austro-Węgier

Pojemnik ten służył przechowywaniu wonnych korzeni (na przykład goździki, cynamon, wanilię, mirt), których zapach jest rytualnie wdychany w trakcie ceremonii zwanej Hawdalą (z hebr. „rozróżnienie”) odbywającej się w żydowskich domach na zakończenie szabatu.

Fragmenty pomnika Grunwaldzkiego zburzonego przez Niemców

Pomnik Grunwaldzki odsłonięto w Krakowie 15 lipca 1910 roku, w 500. rocznicę sławnej bitwy z krzyżakami. Monument był fundacją Ignacego Jana Paderewskiego. W czasie II wojny światowej został przez Niemców zburzony już w listopadzie 1939 roku.

Hełm typu salada (łebka jazdy)

Typ hełmu zamkniętego. Jeszcze do połowy XX wieku uważany był za XIX–wieczną kopię. Powleczony grubą warstwą czarnej farby, mającej chronić przed korozją, skwapliwie skrywał swoją tajemnicę. Reprezentuje późnogotycką formę hełmu, wykształconą ze średniowiecznej łebki, szeroko rozpowszechnioną u schyłku XV i na początku XVI wieku. Występował w licznych odmianach i wariantach, służąc zarówno rycerstwu, jak i żołnierzom należącym do innych warstw społecznych.

Mównica sądowa z więzienia św. Michała w Krakowie

Oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa „Ulica Pomorska” zajmuje się historią powojenną Polski do roku 1956. Okres ten to czas walki sił komunistycznych z byłymi żołnierzami Armii Krajowej, pracownikami cywilnymi Polskiego Państwa Podziemnego oraz Zrzeszeniem WiN...

Lalka z szopki kabaretu „Zielony Balonik” przedstawiająca Jacka Malczewskiego, autorstwa Juliusza Pugeta

Zabawna kukiełka przedstawiająca Jacka Malczewskiego w karykaturalnej postaci pod imieniem Jacka Symbolewskiego trafiła do zbiorów Muzeum Historycznego Miasta Krakowa drogą zakupu w roku 1962. Jest cenną pamiątką związaną z młodopolskim kabaretem „Zielony Balonik” działającym w latach 1905—1912 w Krakowie przy ul. Floriańskiej w Cukierni Lwowskiej Jana Apolinarego Michalika zwanej „Jamą Michalika”. Lalka pochodzi ze słynnej szopki z 1911 roku, wystawionej w wyremontowanej cukierni Michalika, który powierzył dekorację jej wnętrza Karolowi Fryczowi.

Fotografia „Jan Paweł II w Mistrzejowicach” Stanisława Gawlińskiego

Przewrotnie możemy powiedzieć, że Jan Paweł II zawdzięcza swoją karierę Nowej Hucie. To właśnie kłopoty piętrzone przez komunistów w sprawie budowy nowego kościoła w tej dzielnicy sprawiły, iż bp. Eugeniusz Baziak powołał przyszłego papieża na stanowisko swojego zastępcy...

Świecznik chanukowy synagogalny

Świecznik pochodzi najprawdopodobniej z synagogi Wysokiej w Krakowie. W czasie II wojny światowej został zrabowany przez Niemców i przeniesiony do piwiarni, która znajdowała się w tym okresie na wzgórzu wawelskim. Po 1945 roku przechowywany w Państwowych Zbiorach na Wawelu, skąd w 1980 roku przekazany został do zbiorów Muzeum Historycznego Miasta Krakowa.

Drzeworyt „Widok Krakowa od północy”

Jest to najstarsze przedstawienie Krakowa i miast Kazimierza i Kleparza. Widok wykonany na potrzeby monumentalnego, jak na owe czasy, wydawnictwa o charakterze atlasu historyczno-geograficznego Liber cronicarum Hartmanna Schedla. Widokowi towarzyszy obszerny opis miasta w tekście księgi. Publikacja, z której pochodzi, zawiera blisko dwa tysiące ilustracji, w tym widoków miast, w wielu przypadkach całkowicie fantastycznych. Widok Krakowa opracowany indywidualnie, wyróżnia się rozmiarami, odbity jest z dwóch klocków drzeworytniczych na połączonych stronach.

Miedzioryt „Panorama Krakowa od północnego zachodu” Georga Houfnagela

Panorama zamieszczona w VI tomie publikacji Georga Brauna i Franza Hogenberga Civitates Orbis Terrarum (Kolonia 1617, tabl. 43). Nie sygnowany. Napisy w polu widoku: na wstęgach umieszczonych na tle nieba ponad odpowiednimi miastami i przedmieściami „LOBZOVIA”, „PROMNIK”, „CLEPARDIA”, „CRACOVIA METROPOLIS REGNI POLONIAE”, „STRADOMIA”, „CASIMIRIA”, bez wstęgi „Opidum Iudeorum”. W górnym prawym narożniku legenda podająca rodzaj i nazwy 10 budowli oznaczonych cyframi przy budowlach. W kartuszach umieszczonych ponad odpowiednimi partiami widoku herby: Kleparza, Krakowa, Wąż Sforzów, Orzeł polski, Pogoń, Kazimierza.

Miedzioryt „Widok Krakowa od południa z kopca Krakusa” według rysunku Egidia van der Rye’a

Widok zamieszczony w VI tomie publikacji Georga Brauna i Franza Hogenberga Civitates Orbis Terrarum (Kolonia 1617, tabl. 44). Wśród zamieszczonych w tomie dwunastu miast Polski tylko Kraków ilustrowany jest dwoma widokami. Drugi widok przedstawia Kraków i Kazimierz widziane z góry Lasoty u podnóża kopca Krakusa. Zbocze wzniesienia, z wyraźnie zaznaczoną drogą, opada w kierunku rzeki i miasta. Z lewej, na prawym brzegu Wisły, znajdują się nieliczne zabudowania i kościół św. Leonarda widoczne na tle murów Kazimierza z bramami — nazwy najważniejszych budowli wymienione są w legendzie. Zabudowa Kazimierza bez widocznego ładu.

Obraz „Autoportret na tle widoku Krakowa” Juliana Fałata

Obraz przedstawia na tle jesiennej panoramy miasta wybitnego akwarelistę oraz dyrektora krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych Juliana Fałata. Ten nietypowy w formie autoportret jest swego rodzaju hołdem złożonym przez artystę młodopolskiej mekce sztuki, jaką na przełomie XIX i XX stulecia był...

Fotografia „Personel apteki »Pod Orłem« Tadeusza Pankiewicza”

Zdjęcie wykonane w 1942 lub 1943 roku, w trakcie funkcjonowania w Podgórzu getta krakowskiego, przedstawia Tadeusza Pankiewicza w otoczeniu swoich pracownic: Heleny Krywaniuk (w głębi), Aurelii Danek (w środku) i Ireny Droździkowskiej, które, w przeciwieństwie do szefa, nie pozostawały na noc w dzielnicy zamkniętej. Fotografia ukazuje też wnętrze apteki, typową ladę z wagą apteczną, w tle szafki z medykamentami, co wskazuje na wykonanie jej przez osobę stojącą w drzwiach frontowych budynku.

Orzeł legionowy — zwieńczenie Kolumny Legionów

16 sierpnia 1915 roku przypadała pierwsza rocznica utworzenia Naczelnego Komitetu Narodowego, który sprawował polityczno-organizacyjną opiekę na Legionami Polskimi. Tego dnia na Rynku Głównym w Krakowie, przed kościołem Mariackim, odsłonięto Kolumnę Legionów. Był to wysoki drewniany słup, do którego każdy obywatel mógł wbić gwóźdź, za co musiał uiścić odpowiednią kwotę, którą przekazywano na fundusz pomocy dla rodzin rannych i poległych legionistów.

Puchar srebrny projektu Jana Matejki

W zbiorach Muzeum Historycznego Miasta Krakowa znajduje się ciekawy XIX-wieczny kielich o nieznanej historii. Według tradycji był on związany z postacią Jana Matejki. Srebrny puchar z przykrywką wykonany w stylu historyzującym, swoją formą i dekoracją przypomina gotyckie kielichy.

Urna na kopiec Piłsudskiego z ziemią ze wszystkich lotnisk II RP

Duża urna w formie walca, na okrągłej płaskiej podstawie, wsparta na trzech stylizowanych łapach zwierzęcych. Na brzegu urny orzeł w koronie z rozpostartymi skrzydłami. Na ściance zewnętrznej urny mapa II Rzeczypospolitej z zaznaczonymi wszystkimi lotniskami, nad nią samolot w locie. Dalej na prawo buława marszałkowska i stosowny napis. Pobrano do niej ziemię z 40 lotnisk. Uroczystość na kopcu odbyła się 20 października 1935 roku. Na ścianach zewnętrznych urny mapa Polski, nad nią samolot w locie. Z prawej strony buława marszałkowska, dalej po prawej napis w sześciu wierszach: „ZIEMIA NA KOPIEC MARSZAŁKA JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO ZE WSZYSTKICH LOTNISK POLSKICH”.

Pistolet z zamkiem kołowym

Za twórcę zamka kołowego uznaje się dziś Leonarda da Vinci. Wynalazek ten umożliwił spopularyzowanie w XVI wieku krótkiej broni palnej, czyli pistoletu. Prezentowany eksponat należy niewątpliwie do piękniejszych okazów broni palnej w muzealnej kolekcji i reprezentuje broń luksusową o dużych walorach artystycznych, świadczącą o wysokim poziomie warsztatowym szyftarza wykonującego osadę.

Mapa na ścianie gabinetu Oskara Schindlera

Gabinet Schindlera w budynku administracyjnym Deutsche Emailwarenfabrik (DEF) znajdował się na II piętrze, dokładnie nad bramą fabryczną. Wejście do gabinetu prowadziło przez sekretariat, w którym zachował się ozdobny detal architektoniczny w suficie — miejsce na lampę plafonową. W samym gabinecie oprócz mapy zachowały się ozdobne woluty pod sufitem, jedna nad mapą, druga na przeciwległym krańcu sali. Są to jedyne autentyczne elementy wystroju gabinetu, które dotrwały do naszych czasów. Niestety nie zachowały się fotografie, które udokumentowałyby jego pierwotny wygląd.

Obraz „Widok północnego odcinka fortyfikacji miejskich” Józefa Brodowskiego

Wzniesiony w średniowieczu, okrążający Kraków pierścień fortyfikacji z wieńcem baszt i wież bramnych, w panoramie miasta stanowił charakterystyczny motyw. Znaczną część murów obronnych zbudowano na przełomie XIII i XIV wieku, a w części południowej miasta ukończono zapewne dopiero w pierwszej ćwierci XIV wieku. Od połowy XIV wieku fortyfikacje utrzymywane były na koszt miasta i stopniowo rozbudowywane. Bezpośrednią opiekę nad ich poszczególnymi odcinkami sprawowali zrzeszeni w cechach rzemieślnicy różnych specjalności, od których pochodzą nazwy baszt.

Lufa spiżowa armaty wiwatowej z kartuszem herbowym hrabiego Henryka Brühla

Pięknie zachowana lufa działka wiwatowego z herbem Brühlów należy do grupy działek zdobionych, które obok niewątpliwych walorów funkcjonalnych, reprezentują również wysoki poziom artystyczny, stając się niejako dziełami sztuki. Odlana została ze spiżu, w kształcie lekko konicznym (stożkowatym), z wyraźnymi podziałami gładkimi pierścieniami na część wylotową, czopową i denną. Pokryta jest dekoracją o charakterze funkcyjnym, podporządkowaną tektonicznemu kanonowi, złożoną z czterech pierścieni zdobionych akantem oraz kartusza z herbem Brühlów.

Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: