Muzeum Etnograficzne w Krakowie powstało z pasji i szacunku dla kultur. Dla kultury chłopskiej. Dla kultur europejskich. Dla kultur z odległych kontynentów. To uderzający rys tej najstarszej i największej kolekcji etnograficznej w Polsce.
Prócz obiektów pochodzących z terenów dawnej i współczesnej Polski (zabytków folkloru, rzemiosła, rękodzieła, budownictwa drewnianego, sztuki ludowej), w muzealnej kolekcji znajdują się także unikalne zbiory z innych krajów Europy i pozaeuropejskie.
Swoje powstanie w 1911 roku Muzeum zawdzięcza wysiłkom Seweryna Udzieli – nauczyciela, etnografa-amatora, kolekcjonera. Widział on w muzeum etnograficznym warsztat nauki, gdzie „zasiada się do pracy i robi studya nad historią i stanem obecnym kultury narodów” (1904). Dziś, ponad sto lat od powstania, Muzeum rozwija tę samą myśl: dokumentuje i interpretuje współczesne sposoby życia.
Poprzez wystawy, publikacje, warsztaty, projekty badawcze Muzeum Etnograficzne w Krakowie tworzy przestrzeń do rozmowy. Droga ku temu wiedzie poprzez eksperyment i innowację. Muzeum poddaje wzory kultur pod refleksję, uświadamiając przez to choćby samo ich istnienie. Stawia też przed nami nasze własne sposoby życia, tworząc – zwykle odkrywcze – zwierciadło nas samych.

Opracowanie: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie, © wszystkie prawa zastrzeżone

Fotografia: Marek Antoniusz Święch, arch. MIK (2012),
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

www.etnomuzeum.eu

ul. Krakowska 46,
31-066 Kraków


tel. 12 430 60 23
faks 12 430 63 30
tel. 12 430 55 75 (Ratusz)
tel. 12 430 63 42 (Dom Esterki)
strona muzeum

Godziny otwarcia

poniedziałek
nieczynne
wtorek  — niedziela
10.00 — 19.00

Ceny biletów

normalny 13 zł ulgowy 7 zł rodzinny 23 zł niedziela — wstęp wolny

Kapelusz filcowy „Celender” do stroju krakowskiego

Kapelusz do stroju krakowskiego, tzw. celender z czarnego filcu. Kształtem przypomina cylinder o lekko zwężającej się ku górze główce i rondzie o szerokości 5 cm. Kapelusz posiada zdobienia w postaci czarnej taśmy z materiału podszewkowego, imitującej aksamitkę, która jest spięta na przodzie dużą mosiężną klamrą. Na taśmę, przy rondzie kapelusza nałożona jest wąska wstążeczka broszowana we wzory kwiatowe.

Chusta czepcowa z Raciborowic

Chusta biała do wiązania na czepiec. Płótno białe, cienkie, haft biały płaski i dziurkowany. Dwa boki wycięte w zęby, otoczone jednym brzegiem dziurek, a dwa inne w zęby z potrójnym brzegiem dziurek. Między zębami pękate, wrzecionowate formy z dziurek. Między tymi formami sześciopłatkowy kwiatek w trzy jagody. Nad nimi pas z motywami „tureckich serc”.

Buty kobiece z cholewami z Mnikowa

Kobiece buty z cholewami do stroju krakowskiego wykonane z czarnej skóry stanowią przykład obuwia typu węgierskiego. Jest to najstarszy typ butów, który charakteryzował się zszyciem po bokach dwóch kawałków skóry. Buty posiadają usztywnioną w górnej części cholewkę, w dolnej skóra ułożona jest w charakterystyczną harmonijkę (tzw. miechy).

Zapaska płócienna do stroju krakowskiego

Zapaska (fartuch) odświętna do stroju krakowskiego, z białego, cienkiego płótna bawełnianego, obszerna tak, aby zakrywała przód i boki spódnicy, zszyta z dwóch szerokości materiału, marszczona i wszyta w wąską oszewkę z doszytymi wiązadłami. Zapaska jest bogato ozdobiona haftem ręcznym białym dziurkowym i ażurowym wysnuwanym (toledo) oraz ściegiem atłaskowym.

Spódnica tybetowa czarna do stroju krakowskiego

Czarna spódnica tybetowa uszyta maszynowo z sześciu brytów tkaniny, w górnej części przymarszczona. Na marszczeniu naszyta czarna tasiemka przechodząca w wiązadła. Dół spódnicy podszyty jest pasem wzorzystej tkaniny bawełnianej, brzeg wykończony niebieską szczoteczką (tasiemką o strzyżonym brzegu).

Gorset sukienny do stroju krakowskiego

Gorset kobiecy uszyty ręcznie z ciemnogranatowego sukna fabrycznego. W talii 67 trapezowatych kaletek zachodzących jedna na drugą. Podszewka z drelichu białego w granatowe prążki. Przód i kaletki podszyte czerwonym suknem. Zapięcie na trzy pary mosiężnych haftek. Brzegi gorsetu lamowane czerwonym suknem.

Koszula kobieca do stroju bronowickiego starszego typu

Koszula kobieca do stroju krakowskiego uszyta z białego płótna bawełnianego, ozdobiona haftem ręcznym białym, dziurkowym i ściegiem atłaskowym. Krój z karczkiem, bez kołnierza. Na środku przodu rozcięcie długości około 27 cm, zapinane pod szyją na guziczek. Rękawy długie, u góry marszczone, w dole zakończone haftowanymi mankietami.

Chusta czepcowa krakowska (bronowicka)

Chusta biała do wiązania w czepiec do stroju krakowskiego, zdobiona haftem płaskim i dziurkowanym. Z dwóch stron chusta wycięta w ażurowe ząbki z dziurkami, pozostałe dwie strony zdobione bardziej bogato. Ponad ażurowymi ząbkami znajduje się fryz złożony z motywów szyszki wykonanych mereżką i dziurkami, ponadto w odstępach szyszek widnieją sześciopłatkowe dziurkowane kwiatki i drobne zahaftowane gałązki z listeczkami.

Buty kobiece z cholewami typu węgierskiego, krakowskie

Para butów kobiecych do stroju krakowskiego typu węgierskiego. Wykonane są z czarnej skóry boksowej, usztywnione wewnątrz jasną skórą bydlęcą. Buty posiadają cholewy dwuczęściowe zszywane po bokach, na górze usztywnione, na dole, przy kostkach skóra ułożona w harmonijkę zwaną „miechem”.

Zapaska tybetowa do stroju krakowskiego

Zapaska do stroju krakowskiego uszyta z dwóch brytów cienkiej białej wełenki, drukowanej w motywy zielonych gałązek z różami i innymi kwiatami różowo-czerwonymi oraz kwiatuszkami i pąkami w kolorach niebieskim i różowym.

Spódnica tybetowa zielona do stroju krakowskiego

Spódnica do stroju krakowskiego uszyta z sześciu brytów tybetu zielonego drukowanego w motywy pojedynczych róż różowo-karminowo-białych z wstążeczkami żółto-bordowymi. Róże połączone są zielonymi łodyżkami z niebieskimi kwiatkami — rozetkami o pięciu płatkach oddzielonych od siebie żółtymi kółeczkami.

Gorset aksamitny do stroju krakowskiego

Gorset kobiecy do stroju krakowskiego bronowickiego uszyty z aksamitu, złożony z dwóch części przednich i tyłu z doszytą falbaną ułożoną w 13 fałdów. Przód zapinany na haftki. Podszewka płócienna biała. Ozdobiony szlakami pasmanterii z nici metalowych złotych i srebrnych oraz ozdobnych guzików, koralików i cekinów.

Koszula kobieca do stroju krakowskiego

Koszula kobieca do stroju krakowskiego uszyta ręcznie z białego płótna bawełnianego fabrycznego, ozdobiona haftem ręcznym białym: dziurkowym i ściegiem atłaskowym. Krój z karczkiem, bez kołnierza. Rękawy długie, u góry marszczone, w dole zakończone haftowanymi mankietami.

Spinka do koszuli męskiej, krakowskiej

Biżuterię w XIX-wiecznych strojach ludowych nosiły zarówno kobiety, jak i mężczyźni, którzy przewiązywali kołnierz koszuli czerwoną wstążką lub spinali jego boki spinką. Zwykle wykonywano ją z bakfonu (stopu miedzi, cynku i niklu) — materiału imitującego srebro. Spinkę ozdabiano koralem, choć tylko nieliczni mogli sobie pozwolić na to, by był to koral prawdziwy — częściej używano korali sztucznych a nawet chlebowych.

Buty męskie z cholewami, krakowskie

Buty męskie z cholewami do stroju krakowskiego wykonane z czarnej, juchtowej skóry. Szew główny biegnie z tyłu buta. Buty mają wyodrębnioną przyszwę, napiętki i dwuczęściową cholewkę. W górnej części cholewka jest usztywniona oraz podszyta skórzaną futrówką, w dolnej — miękka, podszyta płótnem.

Kaftan bez rękawów do stroju bronowickiego

Kaftan męski bez rękawów i kołnierza uszyty ręcznie z ciemnogranatowego sukna fabrycznego. W tyle, poniżej pasa występują trzy rozcięcia dzielące dół kaftana na cztery poły, tak zwane skrzela. Podszewka i lamówka z czerwonego sukna. Na przodzie kieszenie przykryte pięciokątną klapą.

Sukmana biała „chrzanówka” — strój bronowicki

Sukmana męska ze stojącym kołnierzem wykonana z białego sukna, tak zwana chrzanówka. Rękawy zakończone trapezowatymi klapkami, na przodzie dwa ukośne otwory kieszeniowe. Zapięcie na mosiężne haftki. Kołnierz, klapki u rękawów i rozcięcie na przodzie podszyte są czerwonym suknem, brzegi wykończone czerwoną lamówką.

Kafel ceramiczny „Karcenie Maryny”

Kafel ceramiczny narożny pochodzi z pieca glinianego, tak zwanego ogrzewacza, wykonanego przez warsztat garncarski Jana Oksitowicza, garncarza zarejestrowanego w cechu krakowskim w 1832 roku. Kafel pochodzi z pieca istniejącego jeszcze w okresie międzywojennym w jednej z krakowskich kamienic należących do rodziny Tarnowskich. Po II wojnie światowej znajdował się w dawnej rezydencji tej rodziny w Dzikowie koło Tarnobrzega, skąd, rozebrany, ponownie trafił do Krakowa.

Tabakierka drewniana

Pojemnik w kształcie ludzkiej dłoni zaciśniętej w pięść przeznaczony do przechowywania tabaki. Wykonany z drewna dębowego, z wydrążonym prostokątnym wnętrzem nakrytym cienkim wieczkiem. Płytka wieka w partii nadgarstka, mocowana na skórzanym zawiasie. Zakończona występem służącym do podważania paznokciem. Tabakierka pokryta jest ciemnobrązową politurą.

Model chaty krakowskiej (bronowickiej)

Model wykonany w 1901 roku przez cieśli z Bronowic, pod kierownictwem Włodzimierza Tetmajera, przy udziale artysty malarza Antoniego Procajłowicza, na zamówienie Jerzego Warchałowskiego z okazji I Wystawy Towarzystwa Polska Sztuka Stosowana w Krakowie. Model architektoniczny w skali około 1:10 wedle tradycji wzorowany jest na chałupie Błażeja Czepca z Bronowic, uczestnika Wesela Stanisława Wyspiańskiego.

Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: