Muzeum Etnograficzne w Krakowie powstało z pasji i szacunku dla kultur. Dla kultury chłopskiej. Dla kultur europejskich. Dla kultur z odległych kontynentów. To uderzający rys tej najstarszej i największej kolekcji etnograficznej w Polsce.
Prócz obiektów pochodzących z terenów dawnej i współczesnej Polski (zabytków folkloru, rzemiosła, rękodzieła, budownictwa drewnianego, sztuki ludowej), w muzealnej kolekcji znajdują się także unikalne zbiory z innych krajów Europy i pozaeuropejskie.
Swoje powstanie w 1911 roku Muzeum zawdzięcza wysiłkom Seweryna Udzieli – nauczyciela, etnografa-amatora, kolekcjonera. Widział on w muzeum etnograficznym warsztat nauki, gdzie „zasiada się do pracy i robi studya nad historią i stanem obecnym kultury narodów” (1904). Dziś, ponad sto lat od powstania, Muzeum rozwija tę samą myśl: dokumentuje i interpretuje współczesne sposoby życia.
Poprzez wystawy, publikacje, warsztaty, projekty badawcze Muzeum Etnograficzne w Krakowie tworzy przestrzeń do rozmowy. Droga ku temu wiedzie poprzez eksperyment i innowację. Muzeum poddaje wzory kultur pod refleksję, uświadamiając przez to choćby samo ich istnienie. Stawia też przed nami nasze własne sposoby życia, tworząc – zwykle odkrywcze – zwierciadło nas samych.

Opracowanie: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie, © wszystkie prawa zastrzeżone

Fotografia: Marek Antoniusz Święch, arch. MIK (2012),
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

www.etnomuzeum.eu

ul. Krakowska 46,
31-066 Kraków


tel. 12 430 60 23
faks 12 430 63 30
tel. 12 430 55 75 (Ratusz)
tel. 12 430 63 42 (Dom Esterki)
strona muzeum

Godziny otwarcia

poniedziałek
nieczynne
wtorek  — niedziela
10.00 — 19.00

Ceny biletów

normalny 13 zł ulgowy 7 zł grupowy normalny 10 zł grupowy ulgowy 5 zł rodzinny 20 zł niedziela — wstęp wolny na ekspozycje stałe

„Apteczka tybetańska” — rękopis oraz zestaw leków

Znajdująca się w zbiorach krakowskiego Muzeum Etnograficznego tak zwana apteczka tybetańska jest jednym z nielicznych na świecie pochodzących z przełomu XIX i XX wieku kompletnych opisów medycyny tybetańskiej wraz z zestawem leków i przedstawieniem ich zastosowania. W jej skład wchodzą dwa rękopisy medyczne i prawie 300 leków, a właściwie produktów do ich sporządzania — nasion, roślin i owoców oraz minerałów, w większości opatrzonych metryczkami w języku tybetańskim.

Zapaska tybetowa do stroju krakowskiego

Zapaska do stroju krakowskiego uszyta z dwóch brytów cienkiej białej wełenki, drukowanej w motywy zielonych gałązek z różami i innymi kwiatami różowo-czerwonymi oraz kwiatuszkami i pąkami w kolorach niebieskim i różowym.

Zapaska płócienna do stroju krakowskiego

Zapaska (fartuch) odświętna do stroju krakowskiego, z białego, cienkiego płótna bawełnianego, obszerna tak, aby zakrywała przód i boki spódnicy, zszyta z dwóch szerokości materiału, marszczona i wszyta w wąską oszewkę z doszytymi wiązadłami. Zapaska jest bogato ozdobiona haftem ręcznym białym dziurkowym i ażurowym wysnuwanym (toledo) oraz ściegiem atłaskowym.

Zabawka „Pochód Lajkonika” autorstwa Jana Oprochy (ojca)

Zabawka–wózek, a właściwie platforma na kółkach z otworami przeznaczonymi na sznurek do ciągnięcia, na której umieszczono 31 figurek chwiejących się na sprężynkach podczas jazdy. Cała zabawka, zarówno wózek, jak i figurki, wykonana jest z drewna, polichromowana. Prostokątna platforma ze ściętymi skośnie rogami oraz kółka pomalowane są na kolor zielony.

Łóżko krakowskie

Wykonane z miękkiego drewna łóżko krakowskie nosi numer 1 w kolekcji Muzeum Etnograficznego w Krakowie – to pierwszy obiekt, który zapoczątkował muzealną kolekcję. Rzeczy pierwsze, czyli jakie? Podstawowe, fundamentalne, założycielskie? Pierwszorzędne, pierwszoplanowe, najważniejsze, najbardziej potrzebne? A może najstarsze, najgłębiej schowane, zapomniane?

Fotografia „Sprzedawanie palm do święcenia pod kościołem marjackim w Krakowie” Leopolda Węgrzynowicza

Wśród darów przekazanych MEK przez Leopolda Węgrzynowicza znajdują się rzeźby, obrazy na szkle, stroje, archiwalia, przedmioty związane z obrzędowością... Jednak Muzeum zawdzięcza mu znacznie więcej, niż można wyczytać z kart inwentarza, który zresztą w pierwszych latach funkcjonowania MEK, współtworzy, pomagając przy katalogowaniu i inwentaryzowaniu muzealnych zbiorów.

Tron z Zanzibaru

Tron, dekoracyjny fotel (atrybut władzy i dostojeństwa) z drewna hebanowego, składający się z 6 elementów łączonych kołkami. Siedzisko, elementy oparcia oraz podnóżka wykonane ze sznurka plecionego z liści palmowych. Elementy zdobnicze znajdujące się na zwieńczeniu oparcia wykonane techniką inkrustacji kością słoniową.

Misa prekolumbijska

Trójbarwna misa na pierścieniowatej stopce, zdobiona tak zwanym malunkiem negatywowym, z wykorzystaniem wosku jako materiału rezerważowego, należy do prekolumbijskiej wysokogórskiej kultury Carchi-Nariño z pogranicza dzisiejszego Ekwadoru i Kolumbii, datowanej na okres od około 700 lub 800 roku n.e. do 1500 roku n.e.

Naczynie miedziane — skarbczyk z Afganistanu

To duże naczynie o niskim pękatym brzuścu, szerokiej szyjce i przymocowanej półkulistej przykrywce z kabłąkowatym uchwytem zdobione jest rytym ornamentem geometryczno-roślinnym. Podstawą tych zdobień jest stosowanie się do zasady symetrii i harmonii w myśl nauk koranicznych. Naczynie wykonane jest z wielką dbałością o wygląd i piękno, ponieważ ma stanowić odbicie lepszego świata oraz przynosi szczęście.

Sukmana biała „chrzanówka” — strój bronowicki

Sukmana męska ze stojącym kołnierzem wykonana z białego sukna, tak zwana chrzanówka. Rękawy zakończone trapezowatymi klapkami, na przodzie dwa ukośne otwory kieszeniowe. Zapięcie na mosiężne haftki. Kołnierz, klapki u rękawów i rozcięcie na przodzie podszyte są czerwonym suknem, brzegi wykończone czerwoną lamówką.

Spódnica tybetowa zielona do stroju krakowskiego

Spódnica do stroju krakowskiego uszyta z sześciu brytów tybetu zielonego drukowanego w motywy pojedynczych róż różowo-karminowo-białych z wstążeczkami żółto-bordowymi. Róże połączone są zielonymi łodyżkami z niebieskimi kwiatkami — rozetkami o pięciu płatkach oddzielonych od siebie żółtymi kółeczkami.

Siodło huculskie „tornycia”

Siodło składa się z dwóch łęków, z siedzenia w formie 2 płóz, dwóch strzemion i 2 rzemieni. Łęk przedni i tylny oraz siedzenie są ornamentowane geometrycznie (min. motyw kwiatowej rozety). Strzemiona są w kształcie...

Rzeźba „Chrystus w Ogrójcu”

Rzeźba Chrystus w Ogrójcu to przedstawienie momentu modlitwy Jezusa na Górze Oliwnej tuż przed pojmaniem. Mogła stanowić fragment niezachowanej kompozycji ukazującej modlącego się Chrystusa w towarzystwie śpiących apostołów oraz anioła z kielichem goryczy — zwiastującym przyszłą mękę.

Rzeźba „Matka Boska z Dzieciątkiem” z Kurpiowszczyzny

Rzeźba stanowi unikat, jeśli chodzi o przedstawienia Madonny z Dzieciątkiem w sztuce ludowej z terenu Kurpiowszczyzny.

Rowerek drewniany

Rower ten, Tadeusz Seweryn (1894–1975) — późniejszy dyrektor Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie (MEK) — tak opisuje na karcie katalogu naukowego: „Rower wykonany z drzewa przez pastucha, Franciszka Gucwę. Kółka pełne (bez szprych) wpuszczone są w sochy. Przednie posiada kierownicę, okutą silnie żelazem w miejscu połączenia z osią.

Harfa łukowa afrykańska

Rezonator z wyżłobionego kawałka drewna, obciągniętego skórą przymocowaną za pomocą rzemieni. Struny ze ścięgien lub jelit, małe drewniane kołki do strojenia. W latach 1882—1885 (choć Polska nie istniała wówczas na mapach świata) została zorganizowana Pierwsza Polska Wyprawa Naukowa do Afryki — pierwszy polski projekt naukowo-badawczy realizowany w Afryce. Na czele ekspozycji stanął jej inicjator — Stefan Szolc-Rogoziński. Po zakończeniu wyprawy spędził on jeszcze kilka lat na wyspie Fernando Po (obecnie Bioko w Gwinei Równikowej), gdzie zarządzał plantacją, nie rezygnując z naukowych eksploracji. Zajmowały go studia nad kulturą ludu Bubi (Bubisów), rdzennej ludności wyspy.

Marionetka „Ardżuna” teatru „wayang golek” z Indonezji

Przedstawiona lalka należy do klasycznego indonezyjskiego teatru marionetkowego wayang golek purwa. Wyobraża szlachetnego Ardżunę — jednego z głównych pozytywnych bohaterów Mahabharaty. To syn Kunti i Pandu, trzeci z pięciu szlachetnych braci Pandawów, walczących o odzyskanie tronu z rąk swoich uzurpatorskich kuzynów.

Koszula jeńca rosyjskiego

Prezentowany obiekt to koszula jeńca rosyjskiego z 1916 roku darowana przez Adama Wrzoska (lekarza, antropologa, historyka medycyny, profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego). Darczyńca jako naczelny lekarz jednego z austriackich szpitali w Krakowie, pracujący również w obozie jeńców w podkrakowskim Dąbiu, spotykał w swojej pracy żołnierzy różnych narodowości, którzy często posiadali przy sobie ubrania, pamiątki zabrane z domu.

Ikona „Chrystus na krzyżu”

Prezentowana ikona z przedstawieniem Chrystusa Ukrzyżowanego, Matką Boską z Dzieciątkiem i Św. Mikołaja, stanowi dar Heleny Dąbczańskiej dla Muzeum Etnograficznego w Krakowie. Helena Dąbczańska to słynna lwowska kolekcjonerka inkunabułów, rycin, książek, rysunków, tkanin, mebli; właścicielka prywatnego muzeum urządzonego we własnej willi i gospodyni niedzielnych poranków artystycznych, na których gościli przedstawiciele lwowskiej elity przełomu XIX i XX wieku.

Tabakierka drewniana

Pojemnik w kształcie ludzkiej dłoni zaciśniętej w pięść przeznaczony do przechowywania tabaki. Wykonany z drewna dębowego, z wydrążonym prostokątnym wnętrzem nakrytym cienkim wieczkiem. Płytka wieka w partii nadgarstka, mocowana na skórzanym zawiasie. Zakończona występem służącym do podważania paznokciem. Tabakierka pokryta jest ciemnobrązową politurą.

Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: