Wizyta w krakowskim Muzeum Archeologicznym to niepowtarzalna okazja, by cofnąć się w czasie do świata prehistorycznej Małopolski. W ramach muzealnej opowieści o najdawniejszych dziejach dzisiejszego województwa małopolskiego przedstawiono warunki przyrodnicze, w jakich żyli nasi przodkowie, omówiono sposoby zdobywania pożywienia od najdawniejszych czasów aż po wieki średnie, pokazano, jak wyglądali dawni mieszkańcy Małopolski: w co się ubierali, jak mieszkali, zdobili stroje, a także jakiego używali uzbrojenia.
W Muzeum, obok zbiorów polskich, prezentowane są także eksponaty z innych stron świata: Egiptu, Azji Mniejszej i Peru. Wystawa Bogowie starożytnego Egiptu przedstawia zabytki jednego z największych ośrodków kulturowych starożytności, wśród których do najcenniejszych należą cztery sarkofagi pochodzące z el-Gamhud, bogata kolekcja biżuterii oraz figurek wyobrażających egipskie bóstwa. W zbiorach Muzeum znajduje się także wyposażenie grobu „księżniczki scytyjskiej” (z III wieku p.n.e.) w postaci naczyń, złotych elementów stroju zmarłej, a także biżuterii.

Opracowanie: Olga Kasztelewicz, Joanna Kotarba,
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Fotografia: Marek Antoniusz Święch, arch. MIK (2012),
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

www.ma.krakow.pl

 

ul. Senacka 3,
31-002 Kraków


tel. 12 422 71 00
tel. 12 422 75 60
faks 12 422 77 61
strona muzeum

Godziny otwarcia

styczeń  — czerwiec
poniedziałek
9.00 — 15.00
wtorek
9.00 — 18.00
środa
9.00 — 15.00
czwartek
9.00 — 18.00
piątek
9.00 — 15.00
sobota
nieczynne
niedziela
11.00 — 16.00
lipiec  — sierpień
poniedziałek  — piątek
10.00 — 17.00
sobota
nieczynne
niedziela
10.00 — 15.00
wrzesień  — grudzień
poniedziałek
9.00 — 15.00
wtorek
9.00 — 18.00
środa
9.00 — 15.00
czwartek
9.00 — 18.00
piątek
9.00 — 15.00
sobota
nieczynne
niedziela
11.00 — 16.00

Ceny biletów

Gmach główny — wystawy czasowe i stałe karnet normalny 12 zł karnet ulgowy 7 zł Gmach główny — wystawy stałe normalny 10 zł ulgowy 6 zł Gmach główny — wystawy czasowe normalny 8 zł ulgowy 5 zł Gmach główny — wystawy w podziemiach normalny 4 zł ulgowy 3 zł ogród 2 zł
niedziela — wstęp wolny

Strój kobiecy z Sudanu

Pochodzący z Sudanu islamski strój kobiecy przypuszczalnie jest datowany na XIX wiek. Wykonany z czerwonego jedwabiu, haftowany złotymi i srebrnymi nićmi, wykończenia z koronkowej tasiemki. Długość szaty wynosi 109 cm, a największa szerokość 109 cm. Głównymi elementami haftu są stylizowane motywy roślinne...

Stela z czterema osobami z Kom Abu Billou

Kompozycje złożone z kilku osób stanowią rzadkość wśród przedstawień na stelach z Kom Abu Billou. Relief ukazuje parę małżeńską ze stojącymi po obu stronach orantami, będącymi ich dziećmi. Stela jest znacznie uszkodzona; brakuje jej górnej części, ale nie przeszkadza to w odtworzeniu całości sceny.

Stela syna Chajremona oraz Izydory z Kom Abu Billou

Stela została zakupiona w Kairze u Eliego Alberta i Josepha Abermayora przez żołnierzy Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich podczas II wojny światowej. Scena wyobraża zmarłego leżącego na kline (gr. łoże) i stojącą naprzeciw niego orantkę. Mężczyzna na łożu ubrany jest w chiton (gr. szata bez rękawów, spinana na ramionach) z krótkimi rękawami i himation (gr. prostokątna wełniana tkanina noszona w Grecji jako szata wierzchnia) zrolowany w pasie, owinięty wokół lewej dłoni. W prawej wyciągniętej ręce trzyma kantharos (gr. naczynie na wino). Stojąca przed nim kobieta, ukazana en face, odziana w ten sam sposób, co mężczyzna, unosi ręce ku górze w geście modlitewnym. Pod sceną umieszczona jest inskrypcja. Imię zmarłego zachowało się tylko częściowo; brzmiało być może Sosas. Czytelne pozostało imię jego ojca — Chajremon, a także imię matki zmarłego — Izydora, niezwykle popularne w Egipcie w okresie rzymskim.

Stela nagrobna z Ginari Tafah 3

Trzecia ze stel nagrobnych znalezionych w Ginari Tafach i znajdujących się w zbiorach Muzeum Archeologicznego w Krakowie. Została napisana w języku greckim. Zawiera jednak liczne błędy gramatyczne, które powstały w dużej mierze pod wpływem języka staronubijskiego. Epitafium kończy słowo „Amen” i znak krzyża.

Stela nagrobna z Ginari Tafah 2

Stela pochodzi z chrześcijańskiego cmentarzyska w Dolnej Nubii (na terenie dzisiejszego Egiptu) w Ginari Tafah. To jedna z trzech steli z tego rejonu prezentowanych na naszym portalu i jedna z siedmiu, jakie w ogóle znajdują się w Polsce.

Naczynie w kształcie głowy wojownika

Naczynie pochodzi z kolekcji Władysława Klugera z 1876 roku. Ma kształt głowy wojownika z opaską. Po bokach umieszczono duże odstające uszy z kolczykami. Oczy wojownika są migdałowate, z lekko opadającymi powiekami. Twarz ma zgeometryzowany kształt...

Mumia zbożowa ze srebrną maską Ozyrysa

Mumie zbożowe stanowią rzadkość w kolekcjach egiptologicznych, a już ozdobione srebrną maską znane są zaledwie trzy. Jedna znajduje się w Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie, a dwie – w krakowskim Muzeum Archeologicznym. Co w sobie kryją i do czego służyły? Otóż tak naprawdę nie są mumiami, a pseudomumiami, pełniącymi w czasach starożytnego Egiptu funkcję kultową, a nie funeralną. Zawierają ziemię (muł nilowy) zmieszaną z ziarnem jęczmienia, które pod wpływem wilgotności kiełkowało, symbolizując zmartwychwstanie Ozyrysa, a tym samym wiecznie odradzającą się naturę.

Mumia kota

Mumia została starannie zawinięta w nasączone żywicą bandaże, których krzyżujące się paski tworzą geometryczny wzór. Górną część uformowano na kształt głowy zwierzęcia z zaznaczonymi szczegółami, takimi jak oczy, nos i odstające uszy. Badania RTG wykazały, że pod bandażem znajduje się niezabalsamowany szkielet kota usztywniony patyczkiem, w celu zapewnienia mumii sztywności.

Światowid ze Zbrucza

Prezentowany posąg został znaleziony w 1848 roku w rzece Zbrucz, w pobliżu wsi Liczkowce (obwód tarnopolski, Ukraina). Posąg ma formę czworobocznego słupa zwieńczonego czterotwarzową głową pod wysoką czapką. Przedstawienia wykonane są w układzie trójpiętrowym, z podziałem zaznaczonym listwami plastycznymi.

Zwieńczenie steli koptyjskiej

Zachowana górna część prostokątnej koptyjskiej steli nagrobnej ukazuje stylizowany fronton świątyni, oparty na dwóch kolumnach. Trzony i kapitele zdobi dekoracja z liści akantu. Pole tympanonu wypełnia palmeta z rozłożonymi wachlarzowato liśćmi, boki zaś dekorowane są motywem geometrycznym. Na ukośnych belkach przyczółka umieszczone były gołębie, z których zachował się tylko lewy, trzymający w dziobie gałązkę.

Strój scytyjskiej księżniczki z Ryżanówki

W zbiorach Muzeum Archeologicznego w Krakowie znajduje się od roku 1887 wyposażenie bogatego scytyjskiego grobu kobiecego usytuowanego pod nasypem kurhanu, przebadanego w miejscowości Ryżanówka koło Zwienigorodki na Ukrainie przez Gotfryda Ossowskiego, pierwszego kustosza Muzeum Starożytności Krajowych Akademii Umiejętności w Krakowie (z którego wywodzi się obecne Muzeum Archeologiczne)...

Stela nagrobna z Ginari Tafah

Rzeźba została zakupiona w Kairze u jednego z antykwariuszy przez żołnierzy Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich podczas II wojny światowej. Stela pochodzi z chrześcijańskiego stanowiska w Dolnej Nubii (obecnie Egipt) w Ginari Tafah. Płytę wieńczy ryta imitacja konchy...

Stela mężczyzny z Kom Abu Billou z początku II wieku

Stela przedstawia zmarłego spoczywającego na łożu w pozycji biesiadnej z nogami skrzyżowanymi. Mężczyzna jest ubrany w gładką tunikę i pozbawiony fałd płaszcz, którego układ nie odbiega od tych na innych stelach z Kom Abu Billou. W lewej ręce opartej na poduszkach trzyma girlandę, zaś w prawej, wyciągniętej – skyfos (rodzaj głębokiego pucharu do wina).

Stela mężczyzny z Kom Abu Billou z 2. połowy II wieku

Na zachowanej dolnej połowie reliefu widoczny jest zmarły (od pasa w dół) leżący w pozycji bankietowej na kline (łożu) przykrytej materacem, wsparty na dwóch poduszkach. Ubrany jest w greckie szaty wierzchnie: chiton i himation. Dobrze zachował się dolny fragment steli, na którym widoczne są wyraźnie elementy biesiady grobowej: dwa snopy zboża i umieszczona pomiędzy nimi amfora oraz okrągły stolik na trzech nogach połączonych poprzeczką. Pod przedstawieniem pozostawiono dwie linijki na inskrypcję.

Stela mężczyzny z Kom Abu Billou z 1. połowy III wieku

Scena widoczna na steli przedstawia zmarłego spoczywającego na łożu (kline). Powtarza się w niej schemat znany z innych steli z Kom Abu Billou. Mężczyzna spoczywa na materacu, opierając się lewym łokciem na dwóch poduszkach. W prawej wyciągniętej dłoni trzyma wieniec. Przedstawienie postaci jest niezwykle podobne do zastosowanego w datowanej również na 1. połowę III wieku Steli syna Chairemona oraz Izydory. Pod łożem widoczne są ofiary grobowe, wykonane techniką rycia.

Stela kobiety z Kom Abu Billou

Zachowany górny fragment steli przedstawia zmarłą w pozycji znanej z pozostałych tablic nagrobnych z cmentarzyska Kom Abu Billou. Kobieta spoczywa na materacu przykrywającym łoże (kline), opierając lewy łokieć na dwóch poduszkach. W prawej, nienaturalnie długiej ręce trzyma czarę. Ubrana jest w powszechnie noszone greckie szaty wierzchnie: chiton i himation. Ma długie włosy, zaczesane za uszy i opadające na piersi. Nie wiemy, jak wyglądała twarz zmarłej, gdyż jej przedstawienie uległo zniszczeniu. Naprzeciw kobiety wyryto sylwetkę siedzącego i zwróconego w jej stronę szakala.

Stela chłopca Besa z Kom Abu Billou

Stela przedstawia chłopca w charakterystycznej dla sztuki wczesnochrześcijańskiej pozycji oranta, czyli postaci modlącej się z rękoma wzniesionymi ku górze. Taka forma ukazania zmarłego symbolizować miała duszę zbawioną. To jedyna tego typu stela z nekropolii w Kom Abu Billou znajdująca się w zbiorach polskich. Dzięki odczytaniu zachowanej częściowo inskrypcji, wiemy, że chłopiec zmarł w wieku lat 5 i miał na imię Bes.

Srebrny kubek z Ryżanówki

Kubek wchodził w skład darów grobowych „księżniczki” z Ryżanówki. Spoczywał on w brązowej situli, co przyczyniło się zapewne do tego, że zachował się w doskonałym stanie. Całe naczynie wykute jest z jednego kawałka metalu. Ornament stanowią pionowe prążki kute, przy dnie skupiające się wokół...

Skarb żelaznych grzywien siekieropodobnych z ul. Kanoniczej 13 w Krakowie

Skarb odkryty w trakcie badań ratowniczych w piwnicach oficyny tylniej przy ul. Kanoniczej 13 w Krakowie w 1979 roku. Depozyt zalegał pod jądrem wczesnośredniowiecznego wału Okołu. Został ukryty w jamie o wymiarach 108 x 210 cm i głębokości około 100 cm o ścianach częściowo obudowanych drewnem...

Skarb z Witowa

Skarb czterech złotych monet rzymskich z V wieku n.e. został znaleziony w Witowie. Są to trzy solidy cesarza Teodozjusza II (402−450) i jeden solid cesarza Walentyniana II (424−455). Pierwsza grupa monet przedstawia na awersie popiersie w zbroi. Imię cesarza wypisane jest w otoku − DN THEODOSI-VS P.F. AVG. Na rewersie przedstawiona jest siedząca bogini Roma. Waga monet jest znormalizowana (w gramach: 4,444; 4,444; 4,446). Czwarta moneta przedstawia na awersie popiersie cesarza i napis w otoku: DN ILA VALENTI-NIANVS PF AVG. Na rewersie widoczny jest cesarz stojący. Moneta jest nieco lżejsza — jej waga wynosi 4,338 g. Średnica monet zawiera się między 21 a 22 mm.