Wizyta w krakowskim Muzeum Archeologicznym to niepowtarzalna okazja, by cofnąć się w czasie do świata prehistorycznej Małopolski. W ramach muzealnej opowieści o najdawniejszych dziejach dzisiejszego województwa małopolskiego przedstawiono warunki przyrodnicze, w jakich żyli nasi przodkowie, omówiono sposoby zdobywania pożywienia od najdawniejszych czasów aż po wieki średnie, pokazano, jak wyglądali dawni mieszkańcy Małopolski: w co się ubierali, jak mieszkali, zdobili stroje, a także jakiego używali uzbrojenia.
W Muzeum, obok zbiorów polskich, prezentowane są także eksponaty z innych stron świata: Egiptu, Azji Mniejszej i Peru. Wystawa Bogowie starożytnego Egiptu przedstawia zabytki jednego z największych ośrodków kulturowych starożytności, wśród których do najcenniejszych należą cztery sarkofagi pochodzące z el-Gamhud, bogata kolekcja biżuterii oraz figurek wyobrażających egipskie bóstwa. W zbiorach Muzeum znajduje się także wyposażenie grobu „księżniczki scytyjskiej” (z III wieku p.n.e.) w postaci naczyń, złotych elementów stroju zmarłej, a także biżuterii.

Opracowanie: Olga Kasztelewicz, Joanna Kotarba,
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Fotografia: Marek Antoniusz Święch, arch. MIK (2012),
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

www.ma.krakow.pl

 

ul. Senacka 3,
31-002 Kraków


tel. 12 422 71 00
tel. 12 422 75 60
faks 12 422 77 61
strona muzeum

Godziny otwarcia

styczeń  — czerwiec
poniedziałek
9.00 — 15.00
wtorek
9.00 — 18.00
środa
9.00 — 15.00
czwartek
9.00 — 18.00
piątek
9.00 — 15.00
sobota
nieczynne
niedziela
11.00 — 16.00
lipiec  — sierpień
poniedziałek  — piątek
10.00 — 17.00
sobota
nieczynne
niedziela
10.00 — 15.00
wrzesień  — grudzień
poniedziałek
9.00 — 15.00
wtorek
9.00 — 18.00
środa
9.00 — 15.00
czwartek
9.00 — 18.00
piątek
9.00 — 15.00
sobota
nieczynne
niedziela
11.00 — 16.00

Ceny biletów

Gmach główny — wystawy czasowe i stałe karnet normalny 12 zł karnet ulgowy 7 zł Gmach główny — wystawy stałe normalny 10 zł ulgowy 6 zł Gmach główny — wystawy czasowe normalny 8 zł ulgowy 5 zł Gmach główny — wystawy w podziemiach normalny 4 zł ulgowy 3 zł ogród 2 zł
niedziela — wstęp wolny

Strój kobiecy z Sudanu

Pochodzący z Sudanu islamski strój kobiecy przypuszczalnie jest datowany na XIX wiek. Wykonany z czerwonego jedwabiu, haftowany złotymi i srebrnymi nićmi, wykończenia z koronkowej tasiemki. Długość szaty wynosi 109 cm, a największa szerokość 109 cm. Głównymi elementami haftu są stylizowane motywy roślinne...

Światowid ze Zbrucza

Prezentowany posąg został znaleziony w 1848 roku w rzece Zbrucz, w pobliżu wsi Liczkowce (obwód tarnopolski, Ukraina). Posąg ma formę czworobocznego słupa zwieńczonego czterotwarzową głową pod wysoką czapką. Przedstawienia wykonane są w układzie trójpiętrowym, z podziałem zaznaczonym listwami plastycznymi.

Naszyjnik z Czerska

Naszyjnik srebrny wykonany z kilku pasm podwójnego skręcanego drutu. Końce naszyjnika są rozkute w soczewkowate płytki, zdobione jednostronnie ornamentem stempelkowym, zakończone zapięciem na haczyk i uszko. Jest to zapewne wyrób wykuty przez lokalnego rzemieślnika w czasach wczesnego średniowiecza.

Berło rogowe, tzw. bâton de commandement, z Jaskini Maszyckiej

Znalezisko pochodzi z badań wykopaliskowych prowadzonych w Jaskini Maszyckiej przez Godfryda Ossowskiego w 1883 r. Niezwykłe odkrycia dokonane w tej niewielkiej grocie, położonej w otulinie parku ojcowskiego w podkrakowskich Maszycach, pozwoliły archeologom wniknąć w trudno dostępną sferę kultury duchowej pierwotnych mieszkańców jaskini — górnopaleolitycznych łowców, nosicieli tzw. magdaleńskiej tradycji kulturowej.

Fragment tkaniny koptyjskiej („orbiculusa”)

Tkanina wykonana techniką gobelinową oraz tzw. latajacej igły. Detal ten pochodzi z tuniki koptyjskiej.

Naczynie w kształcie głowy lamy

Naczynie pochodzi z kolekcji peruwiańskiej Władysława Klugera z 1876 roku i reprezentuje kulturę Chimú. Wykonano je z formy w kształcie głowy lamy. Posiada wysoką i szeroką szyjkę, rozszerzającą się ku górze. Relief głowy zwierzęcia został wykonany bardzo starannie, widoczne są nawet zarysy kości i mięśni twarzy.

Naczynie w kształcie żaby

Naczynie pochodzi z kolekcji peruwiańskiej Władysława Klugera z 1876 roku. Posiada bardzo naturalistyczny kształt żaby. W górnej jego czi dodano imadło z wylewem. Cechy anatomiczne zwierzęcia zostały oddane za pomocą reliefu, włącznie z dodanymi nogami oraz uszami.

Naczynie kuliste z leżącą postacią na wylewie

Obiekt pochodzi z kolekcji peruwiańskiej Władysława Klugera z 1876 roku. Jest to owalne naczynie, którego górna część (wylew) została uformowana na kształt antropomorficzny. Ceramika, z której wykonano przedmiot, naturalnie miała kolor czerwony, została jednak pokryta białą farbą. Postać leży na brzuchu, jej korpus opiera się na naczyniu, nogi zwisają z tyłu, ręce opierają się o brzusiec, głowa natomiast stanowi część szyjki.

Naczynie zoomorficzne (kultura Chimú)

Eksponat pochodzi z kolekcji peruwiańskiej Władysława Klugera z 1876 roku. Podwójne naczynie połączone zostało w części brzuśca wspólnym imadłem. Jedno z naczyń jest zamknięte i zwieńczone reliefowym przedstawieniem głowy i szyi ptaka. Obie formy posiadają owalny kształt brzuśca, który dodatkowo zdobiony jest w obu przypadkach motywami geometrycznymi wpisanymi w trójkątno-owalne panele.

Stela mężczyzny z Kom Abu Billou z początku II wieku

Stela przedstawia zmarłego spoczywającego na łożu w pozycji biesiadnej z nogami skrzyżowanymi. Mężczyzna jest ubrany w gładką tunikę i pozbawiony fałd płaszcz, którego układ nie odbiega od tych na innych stelach z Kom Abu Billou. W lewej ręce opartej na poduszkach trzyma girlandę, zaś w prawej, wyciągniętej – skyfos (rodzaj głębokiego pucharu do wina).

Stela nagrobna z Ginari Tafah 2

Stela pochodzi z chrześcijańskiego cmentarzyska w Dolnej Nubii (na terenie dzisiejszego Egiptu) w Ginari Tafah. To jedna z trzech steli z tego rejonu prezentowanych na naszym portalu i jedna z siedmiu, jakie w ogóle znajdują się w Polsce.

Stela nagrobna z Ginari Tafah 3

Trzecia ze stel nagrobnych znalezionych w Ginari Tafach i znajdujących się w zbiorach Muzeum Archeologicznego w Krakowie. Została napisana w języku greckim. Zawiera jednak liczne błędy gramatyczne, które powstały w dużej mierze pod wpływem języka staronubijskiego. Epitafium kończy słowo „Amen” i znak krzyża.

Fragment steli z trzema osobami z Kom Abu Billou

Na steli przedstawione są dwie postacie: kobieta spoczywająca na łożu i stojąca za nią z prawej strony orantka. Układ obu postaci oraz ich ubiór powtarzają znany choćby ze Steli syna Chajremona oraz Izydory schemat kompozycji ukazującej zmarłego na kline oraz stojącej orantki. Pod łożem wyryte są elementy biesiady grobowej: zarys snopka zboża oraz stolik na trzech nogach.

Zwieńczenie steli koptyjskiej

Zachowana górna część prostokątnej koptyjskiej steli nagrobnej ukazuje stylizowany fronton świątyni, oparty na dwóch kolumnach. Trzony i kapitele zdobi dekoracja z liści akantu. Pole tympanonu wypełnia palmeta z rozłożonymi wachlarzowato liśćmi, boki zaś dekorowane są motywem geometrycznym. Na ukośnych belkach przyczółka umieszczone były gołębie, z których zachował się tylko lewy, trzymający w dziobie gałązkę.

Stela chłopca Besa z Kom Abu Billou

Stela przedstawia chłopca w charakterystycznej dla sztuki wczesnochrześcijańskiej pozycji oranta, czyli postaci modlącej się z rękoma wzniesionymi ku górze. Taka forma ukazania zmarłego symbolizować miała duszę zbawioną. To jedyna tego typu stela z nekropolii w Kom Abu Billou znajdująca się w zbiorach polskich. Dzięki odczytaniu zachowanej częściowo inskrypcji, wiemy, że chłopiec zmarł w wieku lat 5 i miał na imię Bes.

Ostrakon grecki – polecenie wydania wina

Eksponat należy do większego zespołu ostraków, z których 30 znajduje się w Austriackiej Bibliotece Narodowej w Wiedniu, a cztery, wraz z prezentowanym, w Muzeum Archeologicznym w Krakowie. Wszystkie te dokumenty pochodzą z VI lub VII wieku. Datowane zostały indykcjami, co było częstą praktyką w okresie późnego antyku. W Egipcie termin „indykcja” pojawił się na początku IV wieku. Pierwotnie oznaczał podatek wyznaczony z góry na 5 lat, a od czasów Konstantyna (313 r.) – na 15 lat. Z czasem zaczęto podawać kolejne lata indykcji jako określenie daty danego dokumentu.

Stela z czterema osobami z Kom Abu Billou

Kompozycje złożone z kilku osób stanowią rzadkość wśród przedstawień na stelach z Kom Abu Billou. Relief ukazuje parę małżeńską ze stojącymi po obu stronach orantami, będącymi ich dziećmi. Stela jest znacznie uszkodzona; brakuje jej górnej części, ale nie przeszkadza to w odtworzeniu całości sceny.

Stela kobiety z Kom Abu Billou

Zachowany górny fragment steli przedstawia zmarłą w pozycji znanej z pozostałych tablic nagrobnych z cmentarzyska Kom Abu Billou. Kobieta spoczywa na materacu przykrywającym łoże (kline), opierając lewy łokieć na dwóch poduszkach. W prawej, nienaturalnie długiej ręce trzyma czarę. Ubrana jest w powszechnie noszone greckie szaty wierzchnie: chiton i himation. Ma długie włosy, zaczesane za uszy i opadające na piersi. Nie wiemy, jak wyglądała twarz zmarłej, gdyż jej przedstawienie uległo zniszczeniu. Naprzeciw kobiety wyryto sylwetkę siedzącego i zwróconego w jej stronę szakala.

Stela mężczyzny z Kom Abu Billou z 1. połowy III wieku

Scena widoczna na steli przedstawia zmarłego spoczywającego na łożu (kline). Powtarza się w niej schemat znany z innych steli z Kom Abu Billou. Mężczyzna spoczywa na materacu, opierając się lewym łokciem na dwóch poduszkach. W prawej wyciągniętej dłoni trzyma wieniec. Przedstawienie postaci jest niezwykle podobne do zastosowanego w datowanej również na 1. połowę III wieku Steli syna Chairemona oraz Izydory. Pod łożem widoczne są ofiary grobowe, wykonane techniką rycia.

Relief mitraicki

Prezentowany obiekt pochodzi z Carnuntum, rzymskiego obozu legionowego i miasta położonego nad Dunajem między Wiedniem a Bratysławą. Płaskorzeźba wykonana w głębokim reliefie przedstawia scenę zabijania byka przez Mitrę. Bóstwo, ubrane w rzymską tunikę i czapkę frygijską, przytrzymuje zwierzę...