„Zapach luksusu”. Zbiory rodziny Sosenków – kolekcja naczyń na perfumy ilustrująca historię zapachu

Kolekcja zabytkowych flakonów perfumowych „Zapach luksusu” stanowi jeden z działów tematycznych Zbiorów Rodziny Sosenków. Zbiory Sosenków to zespół prywatnych kolekcji, w których skład wchodzą eksponaty o unikatowej wartości muzealnej i artystycznej. Obejmują one wiele dziedzin historii kultury materialnej człowieka. Zbiory te są udostępniane odbiorcom w formie wystaw, publikacji, wykładów, materiałów edukacyjnych i ikonograficznych.

Ideą stworzenia kolekcji „Zapach luksusu” było zaprezentowanie dziejów flakonu perfumowego jako dzieła sztuki, od prehistorii do czasów współczesnych. Autorką tej koncepcji jest Katarzyna Sosenko historyczka sztuki, antykwariuszka oraz kuratorka zbiorów Sosenków. Kolekcja ma unikalny charakter. Jest jedynym takim projektem w skali ogólnopolskiej. Wszechstronność eksponatów oraz ciągle wzbogacana narracja pozwalają na interpretowanie eksponatów na różnych płaszczyznach: artystycznej, historycznej, kulturowej oraz obyczajowej.

Kolekcja obejmuje wszystkie okresy historyczne zilustrowane wybranymi przykładami dawnych naczyń i flakonów na zapachy w następujących stylach i chronologii: starożytna Grecja, starożytny Rzym, średniowiecze, renesans, barok, klasycyzm, biedermeier, secesja, art deco, polskie wzornictwo okresu PRL-u. Jedną z funkcji kolekcji jest prezentacja historii rzemiosła artystycznego. Do produkcji flakonów perfumowych wykorzystywano drogocenne materiały, m. in. metale i kamienie szlachetne, emalię, kryształ górski, szylkret, kość słoniową czy perły. Naczynia zdobiono kunsztownymi technikami rzemiosła artystycznego, takimi jak: grawerowanie, cyzelowanie, złocenie, inkrustacja, intarsja. Flakony perfumowe są także źródłem wiedzy na temat dawnego wzornictwa. Forma naczyń oraz indywidualna ornamentyka pozwalają określić ówczesne preferencje estetyczne.

W kolekcji znajduje się wiele flakonów projektowanych przez wybitnych artystów, a także opakowania komercyjne prezentujące rozwój grafiki użytkowej i sztuki reklamy. Na szczególną uwagę zasługują projekty Renégo Lalique’a – artysty zatrudnionego przez Francois Coty’ego, Elsy Schiaparelli – artystki i projektantki mody, która stworzyła wiele wzorów inspirowanych surrealizmem czy Lou Doufmana – twórcy projektu flakonu na najsłynniejsze perfumy na świecie: Chanel Nr 5, których forma od czasu powstania w 1921 roku do dziś nie uległa zmianie. Doskonałym przykładem jest Firma Roger & Gallet, która otrzymała Grand Prix na Wystawie Światowej w Paryżu w 1900 roku za luksusowy futerał z czerwonego, satynowego jedwabiu.

Koncept projektu, eksponaty oraz walory ikonograficzne, zostały docenione w ramach prestiżowego projektu podczas wystawy „Zapach – niewidzialny kod” w Centrum Nauki Kopernik organizowanego przez Instytut Francuski i Instytut Goethego w Polsce. Wybrane eksponaty z kolekcji, na co dzień niedostępnej dla szerokiej publiczności, prezentowane są na portalu WMM.

 

Opracowanie: Katarzyna Sosenko (Fundacja Zbiorów Rodziny Sosenków), Redakcja WMM

Autorem zdjęcia jest Wojciech Sosenko

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

 

ul. Królewska 16
30–045 Kraków


tel. + 48 535 184 440

Godziny otwarcia

styczeń  — grudzień
poniedziałek  — piątek
10.00 — 19.00
sobota
10.00 — 16.00

Ceny biletów

Obiekty

Flakon marki Chanel projektu Lou Doufmana

Zestaw składa się ze szklanego flakonu i oryginalnego kartonowego pudełka na perfumy Chanel No 5. Flakon został wykonany ze szkła kryształowego, w formie spłaszczonej prostopadłościennej karafki, z kryształowym szlifowanym fasetowo korkiem.

Flakon marki Guerlain

Zestaw składa się z kryształowego flakonu perfumowego z korkiem, oraz kartonowego futerału. Flakon ma formę przysadzistej karafki o kształcie zbliżonym do prostopadłościanu, z odwróconymi ku dołowi wolutami przy szyjce. Korek jest szlifowany, w kształcie liścia, karcianego znaku pik. Na ściance flakonu, na tle czerwonego ornamentu z wici roślinnej, umieszczono okrągłą papierową etykietę z nazwą „MITSOJKO”.

Przybory toaletowe

Zestaw przyborów toaletowych składa się z: składanej brzytwy, pędzelka, składanego nożyka, łyżeczki oraz dwóch szpatułek do nakładania kremów.

Butelka i futerały „Californian Poppy”

Zestaw dwóch tekturowych opakowań i szklanego flakonu na perfumy „Californian Poppy”. Wszystkie przedmioty ozdobione zostały organiczną ornamentyką secesyjną.

Sepet podróżny

Zamykany na kluczyk sepet podróżny ma formę skrzynki i wykonany jest z drewna lakierowanego na czarno. Na wieku z zewnątrz znajduje się okrągła plakieta z bordiurą pozbawiona napisów.

Flakon ze szkła mlecznego na wodę kolońską

Wykonany ze szkła mlecznego flakon w formie walcowatej karafki z korkiem ozdobiony jest kompozycją kwiatową oraz malowaną tabliczką z napisem „COLOGNE”.

Wachlarz ze sceną dworską

Wachlarz wykonany jest z tkaniny ręcznie malowanej. W plisach wachlarza widoczne są bogato zdobione pola z różnymi wzorami kwiatowymi, w palecie błękitów i różów, malowanymi farbą (gwasz?), w układzie pionowym. Przez kompozycje kwiatowe przebiegają ornamenty z rombów wyszywanych nicią ze złotem, z dodatkiem cekinów i koralików w rogach. Wzdłuż wachlarza biegnie pas płycin kwadratowych, na przemian brązowych i błękitno-niebieskich, z kwiatami odpowiednio białymi i różowymi, w różnych kompozycjach.

Opakowania marki Roger&Gallet

Trzy opakowania marki Roger&Gallet: dwa tekturowe puzderka i szklany flakon.

Buteleczki na perfumy „Chypre” w tekturowym futerale

Tekturowy futerał prostopadłościenny obito imitacją skóry, z wieczkiem. Rozmiar futerału dopasowano do trzech flakonów perfumowych. Trzy flakony mają kształt prostopadłościennych karafek z korkami, wykonanych z bezbarwnego szkła.

Futerał na perfumy marki Roger&Gallet

Tekturowy futerał na flakon perfumowy ma kształt prostopadłościanu ze ściętymi narożnikami. Boczne ścianki futerału zabarwiono na kolor imitujący złoto i ozdobiono u góry i u dołu cienkim paskiem ornamentu złotych liści na kobaltowym tle.

Tabakierka w kształcie serca

Tabakierka w kształcie serca wykonano z kości bydlęcej. Wieczko tabakierki osadzone jest na metalowych zawiasach. Wokół korpusu i na wieczku widoczne są nity i ślady składania/przytwierdzania płytek kości do korpusu pojemnika.

Perfumy Essence Naïs w futerale

Szklany flakon perfumowy z wydłużoną szyją i szlifowanym szklanym korkiem. Na flakonie umieszczona jest papierowa etykieta w formie kartusza ze złotym ornamentem regencyjnym na błękitnym tle oraz beżowym polem z barwną grafiką i napisami.

Flakon z herbem koligacyjnym

Szklany flakon perfumowy ma formę zbliżoną do stożka. Szeroki dół korpusu naczynia w prostej linii przechodzi ku zwężonej górnej części. Pod szyją flakonu znajduje się szeroki pas zagłębienia, szlifowany fasetowo.

Szklany flakon w stylu biedermeierowskim

Szklany flakon perfumowy ma formę prostopadłościennej przysadzistej karafki o krótkiej szyjce z korkiem. Korpus naczynia jest szlifowany fasetowo, z wklęsłościami w miejscu narożników.

Butelka „Parfum King Cairo”

Szklany flakon perfumowy ma formę prostopadłościennej fiolki z metalową zakrętką. Ścianki flakonu zdobione są malowaną dekoracją abstrakcyjną. Na głównej ściance namalowano barwne przedstawienie starożytnego egipskiego bóstwa.

Miniaturowy flakonik w kształcie serca

Srebrna buteleczka w kształcie serca przeznaczona była do przechowywania wonności. Z jednej strony naczynia wygrawerowano ozdobny monogram wiązany (inicjały „RC” lub „CR” (?)), zwieńczony koroną. Motyw umieszczony jest w obramowaniu dopasowanej do kształtu serca bordiury z prostym ornamentem w trójkąty.

Srebrna buteleczka z grawerunkiem

Srebrna buteleczka o fantazyjnym kształcie ma korpus o przekroju wieloliścia, z wysoką szyjką i wysokim drewnianym korkiem. Na ściance flakonu znajduje się kartusz herbowy w obramowaniu bogatego ornamentu rocaille.

Apteczka

Przenośna apteczka została wykonana z drewna lakierowanego na czarno. Wewnątrz skrzyni apteczki znajdują się półki, przegródki i szufladki. Przegródki pomalowano na kolor granatowy, krawędzie – na kolor czerwony. Szufladki mają lica lakierowane na czarno, płyciny i metalowe uchwyty. Każdą z nich chroni dodatkowo zasuwane wieczko.

Pierścień z rubinami i perłami

Prezentowany srebrny pierścień jest wysadzany rubinami i perłami. Partie srebrne wykonano plastycznie i ażurowo, z ornamentem wici roślinnej. W srebrnym gnieździe osadzono duży rubin w szlifie oktagonalnym.

Dwa naczynia na wonności

Prezentowane naczynia mają formę małych amfor i są wykonane z gliny. Pierwsze z nich jest zdobione w prymitywne wzory roślinne i pozbawione ucha (utrącone?), z brzuścem rozszerzanym u góry. Drugie naczynie ma parę uszu i brzusiec rozszerzany u dołu, na którym widoczne jest reliefowe przedstawienie dwóch postaci zajętych jakimś przedmiotem. Nieregularności w kształcie i prymitywne zdobienia naczyń wskazują na wczesny okres powstania i prosty warsztat rzemieślniczy.

Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: