„Zapach luksusu”. Zbiory rodziny Sosenków – kolekcja naczyń na perfumy ilustrująca historię zapachu

Kolekcja zabytkowych flakonów perfumowych „Zapach luksusu” stanowi jeden z działów tematycznych Zbiorów Rodziny Sosenków. Zbiory Sosenków to zespół prywatnych kolekcji, w których skład wchodzą eksponaty o unikatowej wartości muzealnej i artystycznej. Obejmują one wiele dziedzin historii kultury materialnej człowieka. Zbiory te są udostępniane odbiorcom w formie wystaw, publikacji, wykładów, materiałów edukacyjnych i ikonograficznych.

Ideą stworzenia kolekcji „Zapach luksusu” było zaprezentowanie dziejów flakonu perfumowego jako dzieła sztuki, od prehistorii do czasów współczesnych. Autorką tej koncepcji jest Katarzyna Sosenko historyczka sztuki, antykwariuszka oraz kuratorka zbiorów Sosenków. Kolekcja ma unikalny charakter. Jest jedynym takim projektem w skali ogólnopolskiej. Wszechstronność eksponatów oraz ciągle wzbogacana narracja pozwalają na interpretowanie eksponatów na różnych płaszczyznach: artystycznej, historycznej, kulturowej oraz obyczajowej.

Kolekcja obejmuje wszystkie okresy historyczne zilustrowane wybranymi przykładami dawnych naczyń i flakonów na zapachy w następujących stylach i chronologii: starożytna Grecja, starożytny Rzym, średniowiecze, renesans, barok, klasycyzm, biedermeier, secesja, art deco, polskie wzornictwo okresu PRL-u. Jedną z funkcji kolekcji jest prezentacja historii rzemiosła artystycznego. Do produkcji flakonów perfumowych wykorzystywano drogocenne materiały, m. in. metale i kamienie szlachetne, emalię, kryształ górski, szylkret, kość słoniową czy perły. Naczynia zdobiono kunsztownymi technikami rzemiosła artystycznego, takimi jak: grawerowanie, cyzelowanie, złocenie, inkrustacja, intarsja. Flakony perfumowe są także źródłem wiedzy na temat dawnego wzornictwa. Forma naczyń oraz indywidualna ornamentyka pozwalają określić ówczesne preferencje estetyczne.

W kolekcji znajduje się wiele flakonów projektowanych przez wybitnych artystów, a także opakowania komercyjne prezentujące rozwój grafiki użytkowej i sztuki reklamy. Na szczególną uwagę zasługują projekty Renégo Lalique’a – artysty zatrudnionego przez Francois Coty’ego, Elsy Schiaparelli – artystki i projektantki mody, która stworzyła wiele wzorów inspirowanych surrealizmem czy Lou Doufmana – twórcy projektu flakonu na najsłynniejsze perfumy na świecie: Chanel Nr 5, których forma od czasu powstania w 1921 roku do dziś nie uległa zmianie. Doskonałym przykładem jest Firma Roger & Gallet, która otrzymała Grand Prix na Wystawie Światowej w Paryżu w 1900 roku za luksusowy futerał z czerwonego, satynowego jedwabiu.

Koncept projektu, eksponaty oraz walory ikonograficzne, zostały docenione w ramach prestiżowego projektu podczas wystawy „Zapach – niewidzialny kod” w Centrum Nauki Kopernik organizowanego przez Instytut Francuski i Instytut Goethego w Polsce. Wybrane eksponaty z kolekcji, na co dzień niedostępnej dla szerokiej publiczności, prezentowane są na portalu WMM.

 

Opracowanie: Katarzyna Sosenko (Fundacja Zbiorów Rodziny Sosenków), Redakcja WMM

Autorem zdjęcia jest Wojciech Sosenko

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

 

ul. Królewska 16
30–045 Kraków


tel. + 48 535 184 440

Godziny otwarcia

styczeń  — grudzień
poniedziałek  — piątek
10.00 — 19.00
sobota
10.00 — 16.00

Ceny biletów

Obiekty

Kasetka z zestawem trzech flakoników na perfumy

Kasetkę wykonano z jasnego drewna z krawędziami intarsjowanymi ciemniejszym drewnem. Wieko kasetki jest sklepione kolebkowo i osadzone na metalowych zawiasach. Kasetka zamyka się na metalowy zatrzask. Wnętrze kasetki pomalowano na czarny kolor i podzielono na trzy drewniane przegródki. Rozmiar kasetki został dopasowany do kształtów i rozmiarów trzech flakonów perfumowych wewnątrz.

Flakony perfumowe marki L.T. Piver

Pierwszy, wyższy flakon, z korkiem w kształcie szklanej kuli szlifowanej fasetowo, został zaprojektowany dla wody kolońskiej o romantycznej nazwie La Reine des Fleurs [fr. Królowa Kwiatów]. Drugi flakon został zaprojektowany w kształcie karafki prostopadłościennej, z wybrzuszeniami na ściankach.

Flakony na wodę kolońską

Trzy flakony perfumowe z etykietami marki Fryderyk Puls.

Flakonik z dekoracją w stylu secesyjnym

Porcelanowy flakon perfumowy ma kształt prostopadłościennej karafki o zaokrąglonych kantach. Gwint flakonu oraz zakrętkę wykonano z metalu. Zakrętka jest złocona i ma formę kopulastą.

Flakonik z ażurową dekoracją

Flakon perfumowy ze szkła barwionego w masie na kolor zielony ma brzusiec w kształcie sześcianu, z wysoką szyjką i pozbawiony zdobień. Cała szyjka umieszczona jest w rozbudowanej oprawie metalowej, złoconej, sięgającej w dół aż do połowy naczynia.

Flakon z oryginalnymi etykietkami wody kolońskiej Muelhens

Flakon perfumowy na wodę kolońską ma formę walcowatej butelki, wykonanej z przezroczystego szkła. Na szyjce butelki widoczne jest ozdobne wybrzuszenie. Brakuje zakrętki, a w szyjce znajduje się pozostałość korka.

Wachlarz ze sceną romantyczną

Wachlarz wykonany jest z papieru, z uchwytem i żebrami z kości słoniowej. Na papierze umieszczono sceny naniesione techniką graficzną, podmalowane gwaszem. Scena główna na wachlarzu przedstawia obejmującą się parę na mostku (?) w angielskim ogrodzie. U stóp pary kupidyn wskazuje różę. Tło sceny stanowi rozbudowany pejzaż z efektami perspektywy powietrznej, przechodzący w obfity malowany złoty ornament z wici roślinnej z fioletowymi kwiatami.

Wachlarz ze sceną dworską

Wachlarz wykonany jest z tkaniny ręcznie malowanej. W plisach wachlarza widoczne są bogato zdobione pola z różnymi wzorami kwiatowymi, w palecie błękitów i różów, malowanymi farbą (gwasz?), w układzie pionowym. Przez kompozycje kwiatowe przebiegają ornamenty z rombów wyszywanych nicią ze złotem, z dodatkiem cekinów i koralików w rogach. Wzdłuż wachlarza biegnie pas płycin kwadratowych, na przemian brązowych i błękitno-niebieskich, z kwiatami odpowiednio białymi i różowymi, w różnych kompozycjach.

Wachlarz z uchwytem z szylkretu

Wachlarz wykonany jest z papieru/skóry (?), ręcznie malowanej przedstawieniami scen w ogrodzie, w trzech osobnych polach. W środkowym, największym polu, przedstawiono scenę picia herbaty w ogrodzie. Dwie damy przy nakrytym stoliku rozmawiają z oficerem w błękitnym mundurze. W tle widoczny jest ogrodowy mur i roślinność.

Futerał na perfumy marki Roger&Gallet

Tekturowy futerał na flakon perfumowy ma kształt prostopadłościanu ze ściętymi narożnikami. Boczne ścianki futerału zabarwiono na kolor imitujący złoto i ozdobiono u góry i u dołu cienkim paskiem ornamentu złotych liści na kobaltowym tle.

Flakoniki na wonne olejki

Prezentowane flakony zostały wykonane z kamionki i ze szkła z dużą ilością zanieczyszczeń. Ich formy są typowe dla naczyń na wonne olejki: walcowate buteleczki lub bukłaczki z wydłużonymi szyjkami.

Flakoniki na łańcuszku

Dwa flakony perfumowe o płaskich korpusach mają przekrój okrągły i owalny. Oprawiono je w złocony metal...

Flakonik z miniaturową sceną pejzażową

Porcelanowy flakon perfumowy jest płaski i ma okrągły brzusiec oraz krótką szyjkę. Boki brzuśca są kanelowane. Na jego płaszczyźnie umieszczono w złotym obramieniu miniaturę z przedstawieniem dwóch budynków na tle drzew.

Apteczka

Przenośna apteczka została wykonana z drewna lakierowanego na czarno. Wewnątrz skrzyni apteczki znajdują się półki, przegródki i szufladki. Przegródki pomalowano na kolor granatowy, krawędzie – na kolor czerwony. Szufladki mają lica lakierowane na czarno, płyciny i metalowe uchwyty. Każdą z nich chroni dodatkowo zasuwane wieczko.

Sepet podróżny

Zamykany na kluczyk sepet podróżny ma formę skrzynki i wykonany jest z drewna lakierowanego na czarno. Na wieku z zewnątrz znajduje się okrągła plakieta z bordiurą pozbawiona napisów.

Tabakierka w kształcie serca

Tabakierka w kształcie serca wykonano z kości bydlęcej. Wieczko tabakierki osadzone jest na metalowych zawiasach. Wokół korpusu i na wieczku widoczne są nity i ślady składania/przytwierdzania płytek kości do korpusu pojemnika.

Butelka i futerały „Californian Poppy”

Zestaw dwóch tekturowych opakowań i szklanego flakonu na perfumy „Californian Poppy”. Wszystkie przedmioty ozdobione zostały organiczną ornamentyką secesyjną.

Buteleczki na perfumy „Chypre” w tekturowym futerale

Tekturowy futerał prostopadłościenny obito imitacją skóry, z wieczkiem. Rozmiar futerału dopasowano do trzech flakonów perfumowych. Trzy flakony mają kształt prostopadłościennych karafek z korkami, wykonanych z bezbarwnego szkła.

Puder marki L.T. Piver

Okrągłe puzderko przeznaczone na puder wykonano z tektury. Cała powierzchnia puzderka zdobiona jest bogato różnorodnymi ornamentami, w kolorze imitującym złoto, na czerwonym tle.

Tabakierka z miniaturą namalowaną przez Jana Matejkę

Mosiężna tabakierka ma formę okrągłego puzderka. Na wieczku tabakierki znajduje się tondo z miniaturą portretu dziewczynki namalowaną gwaszem na blasze przez Jana Matejkę. Dziewczynka ujęta en trois quarts ubrana jest w niebieską suknię z dekoltem i koronkowym wykończeniem...

Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: