„Zapach luksusu”. Zbiory rodziny Sosenków – kolekcja naczyń na perfumy ilustrująca historię zapachu

Kolekcja zabytkowych flakonów perfumowych „Zapach luksusu” stanowi jeden z działów tematycznych Zbiorów Rodziny Sosenków. Zbiory Sosenków to zespół prywatnych kolekcji, w których skład wchodzą eksponaty o unikatowej wartości muzealnej i artystycznej. Obejmują one wiele dziedzin historii kultury materialnej człowieka. Zbiory te są udostępniane odbiorcom w formie wystaw, publikacji, wykładów, materiałów edukacyjnych i ikonograficznych.

Ideą stworzenia kolekcji „Zapach luksusu” było zaprezentowanie dziejów flakonu perfumowego jako dzieła sztuki, od prehistorii do czasów współczesnych. Autorką tej koncepcji jest Katarzyna Sosenko historyczka sztuki, antykwariuszka oraz kuratorka zbiorów Sosenków. Kolekcja ma unikalny charakter. Jest jedynym takim projektem w skali ogólnopolskiej. Wszechstronność eksponatów oraz ciągle wzbogacana narracja pozwalają na interpretowanie eksponatów na różnych płaszczyznach: artystycznej, historycznej, kulturowej oraz obyczajowej.

Kolekcja obejmuje wszystkie okresy historyczne zilustrowane wybranymi przykładami dawnych naczyń i flakonów na zapachy w następujących stylach i chronologii: starożytna Grecja, starożytny Rzym, średniowiecze, renesans, barok, klasycyzm, biedermeier, secesja, art deco, polskie wzornictwo okresu PRL-u. Jedną z funkcji kolekcji jest prezentacja historii rzemiosła artystycznego. Do produkcji flakonów perfumowych wykorzystywano drogocenne materiały, m. in. metale i kamienie szlachetne, emalię, kryształ górski, szylkret, kość słoniową czy perły. Naczynia zdobiono kunsztownymi technikami rzemiosła artystycznego, takimi jak: grawerowanie, cyzelowanie, złocenie, inkrustacja, intarsja. Flakony perfumowe są także źródłem wiedzy na temat dawnego wzornictwa. Forma naczyń oraz indywidualna ornamentyka pozwalają określić ówczesne preferencje estetyczne.

W kolekcji znajduje się wiele flakonów projektowanych przez wybitnych artystów, a także opakowania komercyjne prezentujące rozwój grafiki użytkowej i sztuki reklamy. Na szczególną uwagę zasługują projekty Renégo Lalique’a – artysty zatrudnionego przez Francois Coty’ego, Elsy Schiaparelli – artystki i projektantki mody, która stworzyła wiele wzorów inspirowanych surrealizmem czy Lou Doufmana – twórcy projektu flakonu na najsłynniejsze perfumy na świecie: Chanel Nr 5, których forma od czasu powstania w 1921 roku do dziś nie uległa zmianie. Doskonałym przykładem jest Firma Roger & Gallet, która otrzymała Grand Prix na Wystawie Światowej w Paryżu w 1900 roku za luksusowy futerał z czerwonego, satynowego jedwabiu.

Koncept projektu, eksponaty oraz walory ikonograficzne, zostały docenione w ramach prestiżowego projektu podczas wystawy „Zapach – niewidzialny kod” w Centrum Nauki Kopernik organizowanego przez Instytut Francuski i Instytut Goethego w Polsce. Wybrane eksponaty z kolekcji, na co dzień niedostępnej dla szerokiej publiczności, prezentowane są na portalu WMM.

 

Opracowanie: Katarzyna Sosenko (Fundacja Zbiorów Rodziny Sosenków), Redakcja WMM

Autorem zdjęcia jest Wojciech Sosenko

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

 

ul. Królewska 16
30–045 Kraków


tel. + 48 535 184 440

Godziny otwarcia

styczeń  — grudzień
poniedziałek  — piątek
10.00 — 19.00
sobota
10.00 — 16.00

Ceny biletów

Obiekty

Złocone opakowanie na puder

Okrągłe puzderko wykonane jest z tektury z tłoczonymi zdobieniami na całej powierzchni. Boczne ścianki zdobi rodzaj kimationu.

Wazon porcelanowy ozdobiony girlandami

Niezwykle efektowne naczynie w formie wazonu z kwiatowymi girlandami w miejscu uchwytów wykonane zostało z porcelany. Kształty naczynia o obszernym, rozszerzanym u góry brzuścu został zatarty przez obfitą plastyczną dekorację kwiatową. Kwiaty wykonano w masie porcelanowej o walorach rzeźbiarskich, uzupełniając je malowanymi iluzjonistycznymi kompozycjami. Naczynie nie ma pokrywki.

Wachlarz ze sceną romantyczną

Wachlarz wykonany jest z papieru, z uchwytem i żebrami z kości słoniowej. Na papierze umieszczono sceny naniesione techniką graficzną, podmalowane gwaszem. Scena główna na wachlarzu przedstawia obejmującą się parę na mostku (?) w angielskim ogrodzie. U stóp pary kupidyn wskazuje różę. Tło sceny stanowi rozbudowany pejzaż z efektami perspektywy powietrznej, przechodzący w obfity malowany złoty ornament z wici roślinnej z fioletowymi kwiatami.

Wachlarz ze sceną dworską

Wachlarz wykonany jest z tkaniny ręcznie malowanej. W plisach wachlarza widoczne są bogato zdobione pola z różnymi wzorami kwiatowymi, w palecie błękitów i różów, malowanymi farbą (gwasz?), w układzie pionowym. Przez kompozycje kwiatowe przebiegają ornamenty z rombów wyszywanych nicią ze złotem, z dodatkiem cekinów i koralików w rogach. Wzdłuż wachlarza biegnie pas płycin kwadratowych, na przemian brązowych i błękitno-niebieskich, z kwiatami odpowiednio białymi i różowymi, w różnych kompozycjach.

Wachlarz z uchwytem z szylkretu

Wachlarz wykonany jest z papieru/skóry (?), ręcznie malowanej przedstawieniami scen w ogrodzie, w trzech osobnych polach. W środkowym, największym polu, przedstawiono scenę picia herbaty w ogrodzie. Dwie damy przy nakrytym stoliku rozmawiają z oficerem w błękitnym mundurze. W tle widoczny jest ogrodowy mur i roślinność.

Tabakierki z muszli

Dwie tabakierki wykonane zostały z muszli w złotej oprawie. Pierwsza ma formę buteleczki złożonej z dwóch połówek muszli. Krawędzie w miejscu połączenia połówek oprawione są w złoty pas z perełkowaniem. Druga tabakierka ma formę puzderka złożonego z dwóch połówek muszli. Połówki oprawione są na krawędziach w złoto, zdobione perełkowaniem i połączone zawiasami.

Tabakierka z miniaturą namalowaną przez Jana Matejkę

Mosiężna tabakierka ma formę okrągłego puzderka. Na wieczku tabakierki znajduje się tondo z miniaturą portretu dziewczynki namalowaną gwaszem na blasze przez Jana Matejkę. Dziewczynka ujęta en trois quarts ubrana jest w niebieską suknię z dekoltem i koronkowym wykończeniem...

Tabakierka w kształcie serca

Tabakierka w kształcie serca wykonano z kości bydlęcej. Wieczko tabakierki osadzone jest na metalowych zawiasach. Wokół korpusu i na wieczku widoczne są nity i ślady składania/przytwierdzania płytek kości do korpusu pojemnika.

Szklany flakon w stylu biedermeierowskim

Szklany flakon perfumowy ma formę prostopadłościennej przysadzistej karafki o krótkiej szyjce z korkiem. Korpus naczynia jest szlifowany fasetowo, z wklęsłościami w miejscu narożników.

Szkatułka z zestawem trzech porcelanowych flakoników na perfumy

Drewniana szkatułka z zamknięciem na klucz wykonana została z ciemnego, intarsjowanego drewna i służyła do przechowywania trzech małych porcelanowych flakoników. Naczynia mają formę karafek imitujących ozdobne poduszki z frędzlami.

Srebrna buteleczka z grawerunkiem

Srebrna buteleczka o fantazyjnym kształcie ma korpus o przekroju wieloliścia, z wysoką szyjką i wysokim drewnianym korkiem. Na ściance flakonu znajduje się kartusz herbowy w obramowaniu bogatego ornamentu rocaille.

Sepet podróżny

Zamykany na kluczyk sepet podróżny ma formę skrzynki i wykonany jest z drewna lakierowanego na czarno. Na wieku z zewnątrz znajduje się okrągła plakieta z bordiurą pozbawiona napisów.

Rzeźbione flakoniki

Oba flakony perfumowe wykonano z kości bydlęcej (słoniowej?) i ozdobiono bardzo precyzyjnie rzeźbionymi scenami. Ciemniejszy flakon w kształcie buteleczki o spłaszczonych bokach po obydwu stronach przedstawia postać z wachlarzem w chińskim ogrodzie. W tle widoczna jest pagoda, ogrodowy płotek, drzewo oraz krzew z kwiatami na pierwszym planie. Na jednym przedstawieniu postać z wachlarzem pochyla się nad kwiatami, a na drugim spoczywa pod drzewem, podziwiając ogrodową roślinność.

Róż w tekturowym opakowaniu

Okrągłe tekturowe puzderko w kolorze czerwonym służyło do przechowywania różu. Na wieczku puzderka widoczna jest bogato zdobiona papierowa etykieta z wieńcem ze stylizowanych liści akantu i gałęzi z kwiatami. Na wieńcu siedzi para dzieci, dziewczynka i chłopiec, w układzie antytetycznym.

Puzderko porcelanowe z ręcznie malowaną sceną dworską

Puzderko porcelanowe ma formę ośmioboku. Wszystkie ścianki z zewnątrz zostały pomalowane na kolor ciemnogranatowy i ozdobione ornamentem stylizowanej wici roślinnej z kwiatami, malowanym złotą farbą w technice impastowej. Wnętrze puzderka jest białe.

Puder marki L.T. Piver

Okrągłe puzderko przeznaczone na puder wykonano z tektury. Cała powierzchnia puzderka zdobiona jest bogato różnorodnymi ornamentami, w kolorze imitującym złoto, na czerwonym tle.

Puder marki Houbigant

Okrągłe tekturowe puzderko oklejone jest żółtym papierem z ozdobnymi motywami w kolorach czarnym, czerwonym i zielonym. Na wieku pudełka umieszczono tłoczony w kartonie i barwiony rozłożysty kosz z niebieską wstążką, z uproszonymi przedstawieniami kwiatów żółtych, czerwonych i pomarańczowych wśród zielonych liści, na żółtym tle z promieniście rozchodzącymi się liniami.

Pudełko na produkty wody kolońskiej Muelhens

Drewniane pudełko jest prostopadłościanem oklejonym papierem ze znakami firmowymi, herbami i napisami w czarnym kolorze.

Przybory toaletowe

Zestaw przyborów toaletowych składa się z: składanej brzytwy, pędzelka, składanego nożyka, łyżeczki oraz dwóch szpatułek do nakładania kremów.

Porcelanowy wazon na kompozycję suszonych kwiatów

Porcelanowy wazon ma formę kielichowatej urny, z otworami w przykrywce. Naczynie jest przeznaczone do ustawiania kompozycji z suszonych kwiatów. Jego obszerny, półkulisty brzusiec spoczywa na kilkustopniowej stopie o okrągłym przekroju, na podstawie kwadratu ze ściętymi narożnikami.

Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: