„Zapach luksusu”. Zbiory rodziny Sosenków – kolekcja naczyń na perfumy ilustrująca historię zapachu

Kolekcja zabytkowych flakonów perfumowych „Zapach luksusu” stanowi jeden z działów tematycznych Zbiorów Rodziny Sosenków. Zbiory Sosenków to zespół prywatnych kolekcji, w których skład wchodzą eksponaty o unikatowej wartości muzealnej i artystycznej. Obejmują one wiele dziedzin historii kultury materialnej człowieka. Zbiory te są udostępniane odbiorcom w formie wystaw, publikacji, wykładów, materiałów edukacyjnych i ikonograficznych.

Ideą stworzenia kolekcji „Zapach luksusu” było zaprezentowanie dziejów flakonu perfumowego jako dzieła sztuki, od prehistorii do czasów współczesnych. Autorką tej koncepcji jest Katarzyna Sosenko historyczka sztuki, antykwariuszka oraz kuratorka zbiorów Sosenków. Kolekcja ma unikalny charakter. Jest jedynym takim projektem w skali ogólnopolskiej. Wszechstronność eksponatów oraz ciągle wzbogacana narracja pozwalają na interpretowanie eksponatów na różnych płaszczyznach: artystycznej, historycznej, kulturowej oraz obyczajowej.

Kolekcja obejmuje wszystkie okresy historyczne zilustrowane wybranymi przykładami dawnych naczyń i flakonów na zapachy w następujących stylach i chronologii: starożytna Grecja, starożytny Rzym, średniowiecze, renesans, barok, klasycyzm, biedermeier, secesja, art deco, polskie wzornictwo okresu PRL-u. Jedną z funkcji kolekcji jest prezentacja historii rzemiosła artystycznego. Do produkcji flakonów perfumowych wykorzystywano drogocenne materiały, m. in. metale i kamienie szlachetne, emalię, kryształ górski, szylkret, kość słoniową czy perły. Naczynia zdobiono kunsztownymi technikami rzemiosła artystycznego, takimi jak: grawerowanie, cyzelowanie, złocenie, inkrustacja, intarsja. Flakony perfumowe są także źródłem wiedzy na temat dawnego wzornictwa. Forma naczyń oraz indywidualna ornamentyka pozwalają określić ówczesne preferencje estetyczne.

W kolekcji znajduje się wiele flakonów projektowanych przez wybitnych artystów, a także opakowania komercyjne prezentujące rozwój grafiki użytkowej i sztuki reklamy. Na szczególną uwagę zasługują projekty Renégo Lalique’a – artysty zatrudnionego przez Francois Coty’ego, Elsy Schiaparelli – artystki i projektantki mody, która stworzyła wiele wzorów inspirowanych surrealizmem czy Lou Doufmana – twórcy projektu flakonu na najsłynniejsze perfumy na świecie: Chanel Nr 5, których forma od czasu powstania w 1921 roku do dziś nie uległa zmianie. Doskonałym przykładem jest Firma Roger & Gallet, która otrzymała Grand Prix na Wystawie Światowej w Paryżu w 1900 roku za luksusowy futerał z czerwonego, satynowego jedwabiu.

Koncept projektu, eksponaty oraz walory ikonograficzne, zostały docenione w ramach prestiżowego projektu podczas wystawy „Zapach – niewidzialny kod” w Centrum Nauki Kopernik organizowanego przez Instytut Francuski i Instytut Goethego w Polsce. Wybrane eksponaty z kolekcji, na co dzień niedostępnej dla szerokiej publiczności, prezentowane są na portalu WMM.

 

Opracowanie: Katarzyna Sosenko (Fundacja Zbiorów Rodziny Sosenków), Redakcja WMM

Autorem zdjęcia jest Wojciech Sosenko

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

 

ul. Królewska 16
30–045 Kraków


tel. + 48 535 184 440

Godziny otwarcia

styczeń  — grudzień
poniedziałek  — piątek
10.00 — 19.00
sobota
11.00 — 16.00

Ceny biletów

Obiekty

Pierścień na pachnidło

Masywny pierścień wykonano z metalu, pomalowanego złotą farbą i ozdobiono ornamentem z półkul oraz cienkim prążkowanym pierścieniem wokół gniazda. W gnieździe znajduje się masa perłowa (?). Gniazdo pierścienia osadzone jest na zawiasach i otwierane. Wewnątrz znajduje się mały pojemnik na wonności.

Flakon i puzderko zdobione emalią

v\:* {behavior:url(#default#VML);}o\:* {behavior:url(#default#VML);}w\:* {behavior:url(#default#VML);}.shape {behavior:url(#default#VML);} Normal 0 false 21 false false false PL X-NONE X-NONE /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standardowy; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-fareast-language:EN-US;} Flakon perfumowy o płaskiej formie wykonany został z pozłacanego metalu.

Tabakierka z miniaturą namalowaną przez Jana Matejkę

Normal 0 21 false false false PL X-NONE X-NONE /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standardowy; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-fareast-language:EN-US;} Mosiężna tabakierka ma formę okrągłego puzderka. Na wieczku tabakierki znajduje się tondo z miniaturą portretu dziewczynki namalowaną gwaszem na blasze przez Jana Matejkę. Dziewczynka ujęta en trois quarts ubrana jest w niebieską suknię z dekoltem i koronkowym wykończeniem; na głowie ma biały czepek. Wieczko osadzone zostało na zawiasach. Tabakierka jest zdobiona ornamentami na całej metalowej powierzchni. Na wieczku znajduje się pas ornamentu z gwiazdek i perełkowanie, a na bocznych ściankach – pasy kimationu na przemian z perełkowaniem. Na wewnętrznej stronie wieczka umieszczono okrągłe lusterko.

Flakonik z łańcuszkiem

Normal 0 21 false false false PL X-NONE X-NONE /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standardowy; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-fareast-language:EN-US;} Szklany flakon perfumowy ma formę wysokiej fiolki o przekroju sześcioboku i jest wykonany ze szkła lazurowego barwionego w masie. Ścianki flakonu dekorowane są naprzemiennie białym uproszczonym motywem rocaille na tle lazurowego szkła lub zamalowane na złoto...

Flakoniki na łańcuszku

Normal 0 21 false false false PL X-NONE X-NONE /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standardowy; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-fareast-language:EN-US;} Dwa flakony perfumowe o płaskich korpusach mają przekrój okrągły i owalny. Oprawiono je w złocony metal...

Miniaturowy flakonik w formie muszli

Porcelanowy flakon perfumowy ma formę muszli morskiego ślimaka. Korpus naczynia jest ozdobiony brązowymi plamkami podkreślającymi naturalizm formy przedmiotu. Szyjkę flakonu oprawiono w pozłacany metal i ozdobiono ornamentem roślinnym.

Tabakierki z muszli

Normal 0 21 false false false PL X-NONE X-NONE /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standardowy; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-fareast-language:EN-US;} Dwie tabakierki wykonane zostały z muszli w złotej oprawie. Pierwsza ma formę buteleczki złożonej z dwóch połówek muszli. Krawędzie w miejscu połączenia połówek oprawione są w złoty pas z perełkowaniem. Druga tabakierka ma formę puzderka złożonego z dwóch połówek muszli. Połówki oprawione są na krawędziach w złoto, zdobione perełkowaniem i połączone zawiasami.

Apteczka

Normal 0 21 false false false PL X-NONE X-NONE /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standardowy; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-fareast-language:EN-US;} Przenośna apteczka została wykonana z drewna lakierowanego na czarno. Wewnątrz skrzyni apteczki znajdują się półki, przegródki i szufladki. Przegródki pomalowano na kolor granatowy, krawędzie – na kolor czerwony. Szufladki mają lica lakierowane na czarno, płyciny i metalowe uchwyty. Każdą z nich chroni dodatkowo zasuwane wieczko.

Para flakonów z motywem kwiatowym

Normal 0 21 false false false PL X-NONE X-NONE /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standardowy; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-fareast-language:EN-US;} Para bliźniaczych porcelanowych flakonów perfumowych ma formę przysadzistych karafek o kształcie zbliżonym do sześcianu. Na bocznych ściankach naczyń namalowane są złotą farbą kompozycje kwiatowe.

Sepet podróżny

Normal 0 21 false false false PL X-NONE X-NONE /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standardowy; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-fareast-language:EN-US;} Zamykany na kluczyk sepet podróżny ma formę skrzynki i wykonany jest z drewna lakierowanego na czarno. Na wieku z zewnątrz znajduje się okrągła plakieta z bordiurą pozbawiona napisów.

Flakon perfumowy wykonany ze szkła mlecznego

Flakon perfumowy jest wykonany ze szkła mlecznego i ma smukły kształt. Płytki i szeroki brzusiec osadzono na płaskiej stopie i ozdobiono pasem bordowych kaboszonów szlifowanych fasetowo, w obramieniu malowanych złotą farbą linii.

Kobaltowy flakon w stylu biedermeierowskim

Flakon perfumowy wykonano ze szkła kobaltowego, barwionego powierzchniowo. Korpus naczynia jest bardzo płytki i szeroki z okalającym pasem okrągłych szlifów fasetowych, które podkreślono malowaną wzdłuż nich złotą linią.

Dwa flakony z motywami kwiatowymi

Normal 0 21 false false false PL X-NONE X-NONE /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standardowy; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-fareast-language:EN-US;} Flakony perfumowe wykonane ze szkła mlecznego (?) jeden z nich ma formę karafki z wydłużoną szyją. Korpus naczynia rozszerzony u góry łagodnie przechodzi w zakończoną kryzą szyję, na której widoczne jest potrójne profilowanie w formie pierścieni.

Miniaturowy flakonik w kształcie serca

Srebrna buteleczka w kształcie serca przeznaczona była do przechowywania wonności. Z jednej strony naczynia wygrawerowano ozdobny monogram wiązany (inicjały „RC” lub „CR” (?)), zwieńczony koroną. Motyw umieszczony jest w obramowaniu dopasowanej do kształtu serca bordiury z prostym ornamentem w trójkąty.

Butelka zdobiona emalią

Metalowa buteleczka ma formę amfory. Brzusiec naczynia jest zwężany u dołu, a szyja – krótka, z kryzą przechodzącą w uszy naczynia, do których przytwierdzono łańcuszek. W szyjce zatknięty jest metalowy korek z kółkiem, do którego także przytwierdzono łańcuszek.

Miniaturowe butelki

Normal 0 21 false false false PL X-NONE X-NONE /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standardowy; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-fareast-language:EN-US;} Buteleczki zostały wykonane z bezbarwnego szkła.

Naczynie na wazelinę

Normal 0 21 false false false PL X-NONE X-NONE /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standardowy; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-fareast-language:EN-US;} Porcelanowe naczynie na wazelinę ma cylindryczny kształt i metalową przykrywkę. Korpus naczynia jest malowany naszkliwnie we wzory w kolorze kobaltowym. Czarny napis „Vaselinum” flankują łabędzie w układzie antytetycznym.

Kubek cynowy

Kubek cynowy ma profilowane podstawę i dolną część korpusu; u góry lekko rozszerzony. Naczynie pozbawione jest zdobień.

Owalna tabakierka

Normal 0 21 false false false PL X-NONE X-NONE /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standardowy; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-fareast-language:EN-US;} Owalną tabakierkę wykonano z kości bydlęcej. Wieczko tabakierki osadzone jest na metalowych zawiasach. Wokół korpusu i na wieczku widoczne są nity i ślady składania/przytwierdzania płytek kości do korpusu pojemnika.

Tabakierka w kształcie serca

Normal 0 21 false false false PL X-NONE X-NONE /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standardowy; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-fareast-language:EN-US;} Tabakierka w kształcie serca wykonano z kości bydlęcej. Wieczko tabakierki osadzone jest na metalowych zawiasach. Wokół korpusu i na wieczku widoczne są nity i ślady składania/przytwierdzania płytek kości do korpusu pojemnika.

Ostatnie komentarze:

Dodaj komentarz: