Blog

ENCC Travelling Academy. Partycypacja społeczna i rozwój widowni w nowym świecie cyfryzacji i digitalizacji: rola domów i centrów kultury

W dniach 14‒16 października odbyła się konferencja Partycypacja społeczna i rozwój widowni w nowym świecie cyfryzacji i digitalizacji: rola domów i centrów kultury organizowana przez European Network of Cultural Centres (ENCC) w Krakowie.

European Network of Cultural Centres (ENCC) to europejska sieć współpracy centrów kultury oraz narodowych i regionalnych organizacji zrzeszających centra kultury. Została powołana do życia w 1994 roku, siedziba jej biura znajduje się w Brukseli. ENCC zajmuje wyjątkową pozycję w dziedzinie tworzenia globalnej sieci europejskich centrów kultury: lokalnych instytucji kulturalnych, w obszarach wiejskich, miejskich i metropolitalnych. Wspiera tworzenie sieci kontaktów między ośrodkami kultury na wszystkich szczeblach oraz między pracownikami kultury. Jednym z tematów konferencji była cyfryzacja i digitalizacja oraz jej wpływ na pozyskiwanie widowni. Digitalizacja jest narzędziem, które umożliwia budowanie nowych sposobów sieciowania, kolaboracji i komunikacji społecznej.

Podczas pierwszego dnia konferencji Regionalna Pracownia Digitalizacji miała okazję zaprezentować uczestnikom Travelling Academy projekt Wirtualne Muzea Małopolski. Opowiadaliśmy o możliwościach, które dają nowe technologie i o sposobach korzystania z bogatych zasobów WMM.

Opracowanie: Mirosława Bałazy (Redakcja WMM),
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Laboratorium Muzeum 17‒18 września. Wykład Jette Sandahl, „Niezgoda czyni nas silniejszymi?”

Dzień pierwszy

Podczas drugiego cyklu warsztatów Laboratorium Muzeum poddaliśmy analizie wybrane teksty (Clementine Deliss, Trading perceptions in a post-etnographic museum; Svetlana Alpers, The Museum as a Way of Seeing; Mieke Bal, Dyskurs muzeum).

Z zebranych myśli i haseł spisywanych w oparciu o przeczytane teksty powstały tezy, które stały się punktem wyjścia do gorących dyskusji:

       Każde muzeum jest miejscem dominującego dyskursu.
       Muzeum przemienia każdą rzecz na wyrwany z kontekstu obiekt do patrzenia.
       Muzeum więzi obiekt w kategoriach artefaktu i dzieła sztuki.

Podzieliliśmy się na dwie grupy dyskusyjne „za” i „przeciw”, a następnie w oparciu o konkretne przykłady muzealne uzasadnialiśmy swoje decyzje.

W kolejnej części warsztatów pracowaliśmy w grupach nad symulacją nowej ekspozycji czy też formuły działania Muzeum Tropikalnego w Amsterdamie zmagającego się z reinterpretacją kolonialnego dziedzictwa.

Dzień drugi

Wykład Jette Sandahl, Niezgoda czyni nas silniejszymi?

Tytuł wykładu został zainspirowany hasłem, które przypadkowo zauważyła Jette Sandahl, przemieszczając się rowerem po ulicach Kopenhagi. Podobno prawie spadła z roweru… „Brak zgody jest siłą”. Jette Sandahl odkrywa pozytywne konotacje braku zgody: brak zgody na pomijanie, brak zgody na uprzedmiotowienie, brak zgody na wykluczenie, brak zgody na przemoc. Zacieranie się różnic między odmiennymi poglądami nie jest budującym zjawiskiem. Wspólnotowość nie jest jednoznaczna z tym, że wszyscy myślimy tak samo. Sandahl podkreśla wagę nieustannego negocjowania. Muzeum może być miejscem przyłączania, a nie wykluczania. Poprzez swoje wystawy tworzy przestrzeń do dialogu z publicznością, która jest zróżnicowana pod względem wieku, klasy, płci, pochodzenia etnicznego. Ma stać się platformą do wyrażania różnych głosów, szczególnie tych wykluczonych, niesłyszalnych (ang. muted – dosłownie: wyciszony, jak formułuje to Sandahl). Muzeum ma być przestrzenią, w której można umieścić niejednoznaczne i konfliktowe obiekty. Wystawy mają odkrywać wyjątkowość, poezję i moc wbudowaną w obiekty. Istotne wydaje się wykształcenie psychiatryczne Jette Sandahl, które otwiera na nowe metody działania w muzealnictwie. Sandahl odnosiła się do kwestii ponownego interpretowania obiektów z kolekcji muzealnych poprzez osobiste obiekty i aktualne narracje. Muzea odzwierciedlają charakter czasów, tworzą nasze tożsamości. Jette Sandahl opowiadała o trudnej transformacji w muzeach, o procesie walki o reinterpretację dziedzictwa, dostosowaniu się do nowych obowiązków stojących przed kuratorami i edukatorami. Muzeum potrzebny jest ciągły proces samooceny, autorefleksji i samokrytyki we wszystkich obszarach działalności. Celem muzeów finansowanych ze środków publicznych powinno być budowanie wspólnoty w zróżnicowanym społeczeństwie.

Warsztat z Jette Sandahl Muzeum konfliktu był rodzajem grupowej, historyczno-sztucznej terapii. Każdy z uczestników otrzymał przestrzeń do opowiedzenia o swoim osobistym konflikcie reprezentowanym przez konkretny obiekt. Ujawnione w ten sposób konflikty zostały zamknięte w konkretnym przedmiocie, jak w puszcze Pandory. Jette Sandahl – za pomocą podejścia psychoanalitycznego – odnosiła konflikty indywidualne do problemów ogólnych: negocjowania przestrzeni, relacji, kwestii władzy, płci, konfliktów politycznych. Czasami niepozorne przedmioty mają ogromny ciężar znaczeniowy. Tak ważne jest nieustanne, uważne pochylanie się nad obiektami, odkrywanie ich historii, reinterpretowanie.

Jette Sandahl ‒ specjalistka w zakresie zarządzania muzeami. Muzeum stało się centrum jej zawodowych zainteresowań po ponad dekadzie studiów uniwersyteckich, badań akademickich i nauczania w zakresie psychologii i psychoanalizy. Jest założycielką dwóch pionierskich i nowatorskich muzeów: Muzeum Kobiet w Danii oraz Muzeum Kultur Świata w Gothenburgu w Szwecji. Pracowała jako dyrektorka ds. wystawiennictwa i programów publicznych w Narodowym Muzeum Danii oraz jako dyrektorka ds. doświadczenia muzealnego w muzeum Te Papa Tongarewa w Nowej Zelandii. W ostatnim czasie pełniła funkcję dyrektorki Muzeum Kopenhagi. Współtworzyła i wdrażała programy zmian w instytucjach muzealnych, dążąc do otwarcia ich ku nowym sposobom interpretacji dziedzictwa, takim jak studia postkolonialne czy gender studies.

Opracowanie: Mirosława Bałazy (Redakcja WMM),
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Muzeum w strefie konfliktu

Polecamy otwarty wykład Jette Sandahl zatytułowany: Niezgoda czyni nas silniejszymi?, który odbędzie się 18 września o godzinie 16.00 w ramach projektu Laboratorium Muzeum.

Pisaliśmy na blogu o pierwszych warsztatach Muzeum nawiązanych relacji i o wykładzie Niny Simon dotyczącym muzeum partycypacyjnego. Drugie spotkanie z cyklu Laboratorium Muzeum będzie podejmować wątki Kolekcjonowania i kuratorowania konfliktów.

Czy muzeum może być strefą konfliktu? Czy kuratorzy powinni podejmować trudne, kontrowersyjne tematy i konfrontować z nimi publiczność? Po zamachach w muzeum w Tunezji, muzeum stało się terenem realnego, już nie tylko symbolicznego, konfliktu. Nie ma już dzisiaj przestrzeni neutralnej, apolitycznej; dotyczy to również przestrzeni muzealnej. Muzea są istotne dla dużej grupy ludzi, a tym samym stają się częścią świata polityki, podlegając presji i politycznej strefie wpływów. Jednocześnie przestrzeń muzeum jest często jedynym miejscem wyrażania niepopularnych poglądów i „niechcianych” treści. Jaką rolę odgrywa kurator we współczesnym świecie i współczesnym muzealnictwie? Czy artysta poprzez sztukę może mieć wpływ na postrzeganie problemów społecznych, czy wręcz zmianę poglądów?

Warsztaty rozpoczną się od trudnego, zbiorowego coming outu: opowieści osnutych wokół obiektów z osobistego, emocjonalnego muzeum każdego z uczestników warsztatów. Obiekty są nośnikami pamięci o ważnych konfliktach w życiu. To działanie ma stać się punktem wyjścia do wpisania osobistego konfliktu w szerszy kontekst. Relację z warsztatów i wykładu opublikujemy po powrocie z Warszawy.

Jette Sandahl ‒ specjalistka w zakresie zarządzania muzeami. Muzeum stało się centrum jej zawodowych zainteresowań po ponad dekadzie studiów uniwersyteckich, badań akademickich i nauczania w zakresie psychologii i psychoanalizy. Jest założycielką dwóch pionierskich i nowatorskich muzeów: Muzeum Kobiet w Danii oraz Muzeum Kultur Świata w Gothenburgu w Szwecji. Pracowała jako dyrektorka ds. wystawiennictwa i programów publicznych w Narodowym Muzeum Danii oraz jako dyrektorka ds. doświadczenia muzealnego w Narodowym Muzeum Te Papa Tongarewa w Nowej Zelandii. W ostatnim czasie pełniła funkcję dyrektorki Muzeum w Kopenhadze. Współtworzyła i wdrażała programy zmian w muzeach, dążąc do otwarcia ich ku nowym sposobom interpretacji dziedzictwa, takim jak studia postkolonialne, czy gender studies.

Jette Sandahl. A better city calls for a much better museum?


 

 

 

Opracowanie: Mirosława Bałazy (Redakcja WMM),
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Zygmuntowska kolekcja arrasów w 3D

Pierwszego lipca Regionalna Pracownia Digitalizacji rozpoczęła realizację projektu Digitalizacja najcenniejszych arrasów wawelskich, możliwego dzięki dofinansowaniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach tegorocznej edycji Wieloletniego Projektu Rządowego Kultura + w priorytecie Digitalizacja. Projekt obejmuje digitalizację szesnastu wielko- i małogabarytowych arrasów z kolekcji Zygmunta Augusta, które znajdują się w zbiorach Zamku Królewskiego na Wawelu.

Wyjątkowa i jednorodna kolekcja tapiserii liczyła pierwotnie 157 tkanin, do dziś zachowało się ich 136, w tym 134 w zbiorach wawelskich (pozostałe dwie w kolekcji Zamku Królewskiego w Warszawie oraz Rijksmuseum w Amsterdamie). Szesnaście arrasów wybranych przez specjalistów stanowi przegląd całej kolekcji zygmuntowskiej. Reprezentują one wszystkie grupy tematyczne, a mianowicie serie biblijne (Dzieje Noego, Budowa Wieży Babel), werdiury oraz groteski, jak również wszystkie grupy rodzajowe: figuralne, krajobrazowo-zwierzęce, monogramowe, herbowe, naddrzwione, nadokienne, podokienne oraz pokrycia krzeseł. Powyższy zespół tkanin uzupełnia prezentowany już od jakiegoś czasu na portalu WMM arras Szczęśliwość rajska, rozpoczynający pierwszą serię biblijną ‒ Dzieje Pierwszych Rodziców. Digitalizacja kolekcji zostanie przeprowadzona w oparciu o jego wcześniejszą pilotażową digitalizację.

Kolekcja zygmuntowska została zamówiona w Brukseli, najważniejszym ośrodku tapisjerskim ówczesnej Europy, najprawdopodobniej w latach 40. XVI wieku. Arrasy wykonano w warsztatach najwybitniejszych miejscowych tkaczy, by wspomnieć tylko Jana de Kempeenera, Pietera van Aelst mł., Willema de Kempeenera czy Jana van Tieghema. Cała kolekcja jest spójna i jednorodna stylistycznie, choć poszczególne jej grupy posiadały innych projektantów. Najsłynniejszym i chyba najbardziej dyskusyjnym spośród nich był Michiel Coxci (1499-1592), nazywany „Rafaelem flamandzkim”, któremu przypisuje się wykonanie kartonów do serii biblijnych ze scenami z Księgi Genesis. Werdiury wiąże się z artystą z kręgu Pietera Coecke van Aelst (1502-1550), drugim najwybitniejszym niderlandzkim romanistą, natomiast groteski z kręgiem Cornelisa Florisa de Vriendt (1514-1575) i Cornelisa Bosa (1510-1566) – niezrównanych ornamentalistów tej epoki.

Kolekcja arrasów Zygmunta Augusta, prócz wysokiej jakości artystycznej, posiada również wielką wartość historyczną. Stanowi artefakt świadczący o świetności Państwa Polskiego za czasów panowania Jagiellonów, towarzyszyła bowiem największym królewskim uroczystościom. Natomiast dalsze, burzliwe losy kolekcji ‒ jej rozproszenie, a następnie długoletnie starania o odzyskanie ‒ odzwierciedlały przełomowe momenty w historii narodu i państwa, przede wszystkim zaś walkę o niepodległość, której niejako symbolicznym zakończeniem stał się powrót kolekcji do Polski po stu dwudziestu sześciu latach.

Dzięki intensywnej pracy całego zespołu RPD już pod koniec roku 2015 na portalu WMM będzie można oglądać reprezentatywną dla całej kolekcji zygmuntowskiej grupę arrasów, w skład której wejdą tapiserie prezentowane wymiennie w komnatach wawelskich oraz tkaniny przechowywane na co dzień w magazynie.

Opracowanie: Paulina Kluz (Redakcja WMM),
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Cyfrowe dziedzictwo kulturowe

 

Zapraszamy serdecznie na stronę projektu „Cyfrowe dziedzictwo kulturowe”, którego potrzeba narodziła się w naszej pracowni jakiś czas temu (Jacy jesteście?) i na którego realizację otrzymaliśmy dofinansowanie z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Głównym celem projektu jest opis procesu przemian w upowszechnianiu i odbiorze dziedzictwa kulturowego w formie cyfrowej w okresie ostatnich dziesięciu lat poprzez krytyczną analizę sposobów udostępniania i odbioru zdigitalizowanych zasobów w latach 2004–2014. Efektem projektu będą rekomendacje dla instytucji kultury, animatorów i twórców społecznych archiwów w zakresie upowszechniania dziedzictwa kulturowego w postaci cyfrowej. Opracowanie takich rekomendacji jest niezbędne, aby zasoby kulturowe stały się dostępne dla szerokiej i zróżnicowanej publiczności, a sposób ich upowszechniania był dostosowany do faktycznych oczekiwań i codziennych praktyk odbiorców korzystających z nowych technologii. Ostatnie dziesięciolecie cechuje się niezwykle dynamicznym rozwojem nowych technologii cyfrowych, które wpływają w sposób bezpośredni i pośredni na kształtowanie się wzorów zachowań, nawyków, wartości i postaw względem dziedzictwa kulturowego. Zmiany te dotyczą praktyk w obszarze edukacji, komunikowania, sposobów użytkowania technologii cyfrowej oraz jej znaczenia w codziennym życiu.

Główne pytanie badawcze w niniejszym projekcie brzmi:

Jak przebiegał proces przemian codziennych praktyk oraz strategii udostępniania i odbioru zdigitalizowanych elementów dziedzictwa kulturowego w latach 2004–2014 w Polsce?

Odpowiedź na główne pytanie badawcze nie jest możliwa bez wnikliwej analizy zmieniających się w czasie codziennych praktyk twórców repozytoriów i ich użytkowników. Ponadto, proces tych przemian należy osadzić w szerszym kontekście zmian globalizacyjnych, ekonomicznych, polityk kulturalnych (na szczeblu unijnym, krajowym i regionalnym) oraz oddolnej społecznej aktywności jednostek i grup. Tak szeroko zakrojone, wielowymiarowe badania pozwolą w rezultacie na wskazanie głównych trendów w upowszechnianiu i odbiorze zasobów dziedzictwa kulturowego w sieci w okresie ostatnich dziesięciu lat oraz sformułowanie rekomendacji w zakresie upowszechniania zasobów dla polskich instytucji i animatorów kultury.

Potrzeba takich badań wynika z jednej strony z podjęcia w ostatnich latach przez agendy rządowe oraz wiele instytucji kultury w Polsce wyzwania, jakie niesie ze sobą szybkie upowszechnianie się technologii cyfrowych, a z drugiej strony z narodzin wielu inicjatyw oddolnych skupionych wokół digitalizacji i upowszechniania zasobów kultury w sieci. Pod kierunkiem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego podjęto zakrojone na dużą skalę i kosztowne prace nad digitalizacją zbiorów bibliotecznych, dokumentów, muzealnych artefaktów, dzieł sztuki, zabytków i materiałów audiowizualnych (Program Wieloletni Kultura+). Za dynamicznym rozwojem technologii cyfrowej i digitalizacją nie nadąża jednak głębsza refleksja na temat strategii, modelu czy ścieżki upowszechniania zdigitalizowanych zbiorów, która uwzględniałaby szybko zmieniające się codzienne praktyki użytkowników internetu. Upowszechnienie się niewielkich urządzeń mobilnych połączonych z internetem sprawiło, że uczestnictwo w kulturze przebiega zarówno w sferze cyfrowej, jak i w świecie realnym, sfery te są w stosunku do siebie komplementarne, nawzajem się dopełniają. Zbadanie, w niewielkim stopniu rozpoznanego, obszaru komunikacji pomiędzy aktorami, którzy tworzą cyfrowe repozytoria (instytucje, archiwa społeczne), a uczestnikami kultury – jest kluczem do osiągnięcia celu projektu. Bez analizy tego obszaru twórcy cyfrowych repozytoriów skazani są na działania wystandaryzowane z technicznego punktu widzenia, ale nietrafne z punktu widzenia zróżnicowanych uczestników kultury, ich potrzeb, kompetencji i praktyk. Pomimo wypracowanych przez ministerialne Centra Kompetencji ds. digitalizacji standardów technicznych digitalizacji różnego rodzaju zasobów, nieprzemyślane ich upowszechnianie może w efekcie doprowadzić do ich użytkowania przez wąską grupę specjalistów. Rezultatem digitalizacji powinien być natomiast szeroki dostęp do zasobów dziedzictwa kulturowego, obejmujący osoby o różnych potrzebach i kompetencjach kulturowych oraz tych, którzy dotychczas takiego dostępu byli pozbawieni (małe ośrodki miejskie, gminy wiejskie, osoby niepełnosprawne). Dostępne zasoby kulturowe mogą stać się z jednej strony istotnym zapleczem dla kształtowania się indywidualnej i zbiorowej tożsamości, ale również mogą pełnić funkcję utylitarną, jako kapitał społeczno-ekonomiczny, wykorzystywany w różnorodnych kontekstach i do różnych celów (np. w twórczości artystycznej, działalności komercyjnej, w reklamie i promocji, edukacji etc.).

Opracowanie: Kinga Kołodziejska (Redakcja WMM),
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Showing 131 - 135 of 177 results.
Items per Page 5
of 36