Blog

Między obiektem a interpretacją

Ważne miejsca, dobra interpretacja, znaczące doświadczenia. Warsztaty z planowania interpretacji poprowadzone już po raz drugi w ramach cyklu Cicerone przez Jamesa Cartera odbyły się 9 i 10 października w Willi Decjusza. Tym razem zaproszony przez Małopolski Instytut Kultury w Krakowie ekspert skupił się na zagadnieniu interpretacji, w którym się specjalizuje.

Trzy najważniejsze kwestie podjęte podczas dwudniowych zajęć to: temat przewodni, plan interpretacyjny i różnorodne potrzeby odbiorców. James Carter podkreślił znaczenie tematu przewodniego w interpretacji, którego funkcją jest zainteresowanie i zaangażowanie odbiorców. Każda osoba w odmienny sposób rozumie temat przewodni, ale dzięki temu ma podstawę do formułowania własnych interpretacji. Myśl przewodnia jest narzędziem nadającym strukturę interpretacji. Temat musi być konkretny i zrozumiały dla wszystkich pracujących nad projektem.

Co sprawia, że temat przewodni jest istotny?

  • Stanowi inspirację. Niekiedy właściwy dobór słów może tworzyć różnicę pomiędzy nudnym a ekscytującym tematem przewodnim.
  • Jest wyraźnie powiązany z miejscem lub kolekcją. Idee, które nie mają oparcia w rzeczach, jakie ludzie mogą zobaczyć, usłyszeć, dotknąć, powąchać lub posmakować, pozostają abstrakcyjnymi konceptami.
  • Angażuje jednostki, pokazuje, w jaki sposób przedmiot interpretacji jest związany z ludźmi.
  • Stwarza poczucie dramatyzmu. Dramatyzm może mieć niewielką lub ogromną skalę, ale zawsze jest interesujący.
  • Wprowadza nowe, zaskakujące lub nawet prowokujące sposoby myślenia/postrzegania.
  • Nawiązuje do czasu i miejsca ich prezentacji. Temat przewodni może stanowić wyraźne nawiązanie do bieżących wydarzeń lub problemów.
  • Nie obejmuje wszystkich aspektów. Istotny temat przewodni jest stwierdzeniem, które wzbudza ciekawość odbiorców i stanowi punkt wyjścia do ich własnych przemyśleń.

James Carter przygotował przegląd inspirujących przykładów z muzeów na całym świecie. Opowiadał o sposobach twórczego podejścia do interpretacji dziedzictwa. Jednym ze studiów przypadku było The Foundling Museum w Londynie (Muzeum Sierot). Jest to instytucja opowiadająca historię pierwszej organizacji charytatywnej wspierającej dzieci w Wielkiej Brytanii, która w budynku pełniącym obecnie rolę wystawienniczą prowadziła szpital dla sierot i publiczną galerię sztuki. Muzeum posiada swoją kolekcję i realizuje projekty, do których zaprasza współczesnych twórców. Do jednego z projektów zaproszono poetę etiopskiego pochodzenia Lemna Sissaya. Napisał on wiersz Superman was a Foundling (Superman był podrzutkiem), który wydrukowano i umieszczono na ścianie kawiarni muzealnej. W wierszu pojawiają się postacie literackie, a także bohaterowie popkultury, którzy w swoim życiu mieli doświadczenie bycia porzuconym lub wychowywali się w rodzinie zastępczej. Na stronie muzeum znajduje się lista postaci, która może być aktualizowana przez zwiedzających. Jest to przykład opowiadania historii poprzez losy jednostki, prosty zabieg interpretacji i zestawienia życiorysu Luke’a Skywalkera i Ani z Zielonego Wzgórza w kontekście wspólnego doświadczenia osierocenia.

W kolekcji muzeum znajdują się również XVIII-wieczne żetony. Są to małe blaszki oznaczone inicjałem lub znakiem. Niepozorne obiekty, którym towarzyszą krótkie opisy. Matki oddające dzieci były proszone o umieszczenie przy dziecku konkretnego pisma lub innego odróżniającego znaku, aby umożliwić późniejszą identyfikację. Skromne przedmioty o ogromnej mocy oddziaływania. Prawdopodobnie brak tego opisu uniemożliwiłby współcześnie zrozumienie, do czego służyły. To dlatego połączenie obiektu i tekstu interpretacyjnego jest tak ważne.

W części praktycznej warsztatów uczestnicy mierzyli się z zadaniem wymyślenia idei tematu, który można by sformułować w odniesieniu do Willi Decjusza. Wprowadzeniem do tego ćwiczenia było oprowadzanie po przestrzeni willi. Sformułowanie mocnego i spójnego tematu stanowi duże wyzwanie. Niezbędna jest krytyczna analiza i dyskusja w grupie. Jednak po przebrnięciu przez trudny moment koncepcyjny łatwiej jest stworzyć spójną wizję dalszego działania.

Od tematu do planu

Po sprecyzowaniu tematu można rozpocząć pracę nad planem interpretacji. Do czego służy pisemny interpretacyjny plan?

  • Pozwala nadać strukturę rozważaniom na temat tego, czego ty i odwiedzający twoje miejsce oczekujecie od interpretacji.
  • Ustala cele twojej interpretacji.
  • Dokumentuje proces planowania oraz dane, na jakich się opiera.
  • Określa kluczowe decyzje, tak aby można je było przekazać innym.
  • Ustala zarys przyszłych prac.
  • Może stanowić część planu rozwoju działalności.
  • Może stanowić część wniosku o dofinansowanie projektu, działania.

Plan powinien stanowić podstawę do sporządzenia wytycznych przedstawianych projektantom, pisarzom i ilustratorom. Plan zakłada, że posiada się opracowany budżet oraz strategię. Powinien zawierać konkretne propozycje i przynajmniej orientacyjnie zbudżetowane elementy przyszłego projektu.

W trakcie pracy nad tematem i planem interpretacji należy rozważyć stworzenie ścieżek interpretacyjnych dla różnych grup odbiorców.

Dlaczego ludzie odwiedzają obiekty dziedzictwa?

Zapewne każdy odnajdzie w sobie inną motywację. Potrzeba odwiedzania obiektów dziedzictwa jest często spowodowana potrzebami intelektualnymi, chęcią zgłębienia wiedzy, pragnieniem bezpośredniego kontaktu ze sztuką. Istotny jest aspekt społeczny i chęć spędzenia czasu z rodziną lub znajomymi. Odwiedzający mogą wykorzystywać wizyty w muzeach do budowania i wzmacniania swojej tożsamości i własnego wizerunku. James Carter podkreślił, jak ważne w planowaniu interpretacji jest uwzględnienie potrzeb różnego typu odbiorców.

Różne typy zwiedzających:

  • Odkrywcy. Chcą odkrywać nowe rzeczy, są ciekawi świata.
  • Facylitatorzy. Chcą się dzielić ze znajomymi i bliskimi tym, co uznają za wartościowe.
  • Poszukujący wrażeń. Chcą mieć poczucie, że zwiedzili wyjątkowe obiekty, ale mogą nie wykazywać dużego zainteresowania.
  • Profesjonaliści/hobbyści. Są w szczególny sposób zainteresowani danym tematem.
  • „Ładujący baterie”. Chętnie chłoną atmosferę danego miejsca. Interpretują poprzez doświadczenie.
Warsztaty z planowania interpretacji, fot. Mirka Bałazy, archiwum MIK, CC-BY

 

W trakcie warsztatów mieliśmy okazję posmakować tradycyjnych scottish tea cakes. Mały gest Jamesa Cartera pozostanie na długo w pamięci… poznaliśmy szkocką tradycję poprzez doświadczenie konsumpcyjne – zjedzenia estetycznie zapakowanego w srebrną folię ciastka. Wysłuchaliśmy osobistej historii o symbolu Szkocji i o związanej z nim tradycji rozbijania ciastka na czole przed zjedzeniem. Dla zainteresowanych, jak zjada się czekoladowe ciastka w Szkocji: https://vimeo.com/73536.

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Comments

Recent comments