Świątniki otwarte na kłódkę

 

Kłódkarze świątniccy — pierwsi członkowie Spółki Ślusarskiej, 1889. Własność Muzeum Ślusarstwa im.
M. Mikuły w Świątnikach Górnych.

Świątnicy wawelscy, wyspecjalizowani w produkcji różnego rodzaju zamków, okuć i kłódek, rzemiosłem zajmowali się zawodowo od połowy XVI wieku. Od końca XVIII wieku, z powodu wyparcia broni białej przez palną, w miasteczku rozwijało się kłódkarstwo, ślusarstwo i kowalstwo artystyczne.
W 1888 roku powstała Szkoła Ślusarska, jedna z najstarszych szkół zawodowych w Polsce. Jej dyrektorem został inż. Kazimierz Bruchnalski, z którego inicjatywy rok później, by zabezpieczyć interesy chałupników świątnickich i zwiększyć zarobki drobnych kłódkarzy, powstała Spółka Ślusarska. Kłódkarzom udostępniono narzędzia oraz maszyny szkolne. Do produkcji kłódek wprowadzono nowoczesne technologie. W krótkim czasie produkcję ręczną zastąpiono mechaniczną.
Warsztaty kowalskie wykonywały zawiasy, kandelabry, okucia i inne elementy ozdobne; w Świątnikach wykuto m.in. lampę wieczną do krypty Adama Mickiewicza w katedrze na Wawelu. Od 1895 roku nauka w szkole trwała cztery lata, a uczniowie mogli się kształcić w dwóch kierunkach — kowalstwie artystycznym i ślusarstwie budowlanym. Wyroby rzemieślników trafiały do najdalszych zakątków Europy, a często także do Azji i Afryki.

Opracowanie: Kinga Kołodziejska (Redakcja WMM),
Licencja Creative Commons

 Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

W Muzeum Ślusarstwa im. M. Mikuły można zobaczyć najstarsze i najprostsze „rurówki” lub „lufki”, piękne „filarówki” i kłódki „sekretne” oraz sztancę, bukfel, śrubstak, czyli narzędzia do ich wytwarzania. Zapraszamy do ich obejrzenia na naszym portalu:
Kłódka z Katedry wawelskiej
Kłódka ryglowa Samson Eight Lever
Kłódka szyfrowa, tabakierka pancerna
Kłódka filarowa lub bramkowa
Bukfel
Dryl