Wierzenia Ajnów

We wszystkim, co otaczało Ajna, we wszystkim, co żyje, a także wszystkich przedmiotach wykonanych przez nich, mieszkali bogowie-duchy, których Ajnowie nazywali kamujDuchy te odpowiedzialne były za każde zdarzenie i zjawisko, stąd też należało okazywać im cześć, a przystępując do jakiejkolwiek pracy, odprawić modły połączone ze składaniem im ofiar. Duchy dobre należało zapraszać na ceremonie lub do domu, a po oddaniu czci odesłać do ich siedzib. Każda rzecz według Ajnów jest nie tylko siedzibą duchów kamuj, ale także posiada duszę ramat, a kto lub co nie ma ramat — nie ma nic. Przedmiot mógł też stracić swoją duszę, np. przez celowe lub przypadkowe uszkodzenie go — złamanie, zbicie.
Kamuj i ramat posiadają również przybory do jedzenia. Przy przygotowywaniu potraw i jedzeniu używano łyżek o czarkach z naturalnych muszli oraz łyżek drewnianych. Na uwagę zasługują te drewniane, wyrzeźbione w jednym kawałku drewna o bogato zdobionych ornamentem geometrycznym trzonkach. Trzonki tych łyżek przypominają modlitewne szpatułki ikupasuj — najważniejsze dla Ajnów rytualne przedmioty, używane przez mężczyzn podczas rytualnego posiłku, w czasie którego wysyłali modlitwy do bogów, zanurzając je w miseczce z sake. Każdy trzonek łyżki ma inne zdobienie, charakterystyczne dla obszaru, z którego pochodzi, jak i dla samego właściciela. Wzory w postaci różnych zawijasów, plecionych sznurów, nawiasów i nacięć spełniały nie tylko funkcje ozdobną, ale też ochronną przed złymi kamuj. Rzeźbą i wyrobem przedmiotów rytualnych, w tym także wyrobem łyżek, podobnie jak i polowaniem oraz łowiectwem, zajmowali się mężczyźni. Zdobienie tych przedmiotów zajmowało im dużo czasu i myśli, by mogły należycie spełniać swoje funkcje.

Opracowanie: Eleonora Tenerowicz (Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie), © wszystkie prawa zastrzeżone

Zobacz także inwokację do Kamuj-Fuci – bogini ogniska domowego.
Zobacz Łyżki Ajnów.
Dowiedz się więcej o tym, jak łyżki Ajnów trafiły do Muzeum Etnograficznego w Krakowie.