Szlakiem pomników WMM — wirtualny spacer

Pomniki są śladami pamięci, przypominają i uobecniają ważne postaci, wydarzenia, są elementem kształtowania tożsamości.
W zbiorach Wirtualnych Muzeów Małopolski można znaleźć zarówno nigdy niezrealizowane projekty, pomniki nieistniejące, których kult został zweryfikowany przez czas (zburzony pomnik Lenina w Nowej Hucie — Nocny zamach na pomnik Lenina i dzień szklarzy), jak również te zniszczone wbrew społeczeństwu (fragmenty Pomnika Grunwaldzkiego zburzonego przez Niemców). Ich ślady pozostały na starych pocztówkach i fotografiach. Są też takie, które wpisały się w krajobraz Krakowa, w tym pomniki metaforyczne — żywe pomniki Tadeusza Kantora.
Szczególnymi pomnikami, otoczonymi kultem, są przydrożne kapliczki, których nie brakuje w zbiorach WMM (figury Chrystusa Frasobliwego — rzeźba „Chrystus Frasobliwy”, różne oblicza Chrystusa Frasobliwego, kapliczka „Cyrenejczyk pomaga nieść krzyż Chrystusowi”) czy figura Światowida ze Zbrucza.
Są też kopce, ich namacalnym śladem w naszej kolekcji jest łopatka pamiątkowa, która posłużyła do usypywania kopca Piłsudskiego.
Warto rozejrzeć się dookoła. Jakie pomniki znajdują się w Twojej okolicy? O czym mówią? Jaki przekaz budują? Czy jest to narracja o narodowo-wyzwoleńczych zrywach? Kto zasługuje na postawienie pomnika i unieśmiertelnienie w bryle z marmuru czy kamienia?
Dawniej pomniki stawiano nie tylko w przestrzeni publicznej, ale też tej prywatnej, jak odlew słynnego Gladiatora” Piusa Welońskiego, który obok dzieł Bertela Thorvaldsena zdobił ogród pałacu Potockich w Krzeszowicach... dopóki nie został skradziony. Dziś „Gladiatora” można oglądać między innymi w warszawskiej Zachęcie, w Parku Ujazdowskim i w krakowskich Sukiennicach.
Pomniki, lub ich brak, stanowią ślady dawnych konfliktów i wojen (w trudnych historycznie momentach burzy się w pierwszej kolejności mosty, ale też pomniki, które spajają społeczności wokół pewnej wizji historii).
Ponad 900 obiektów w zbiorach Wirtualnych Muzeów Małopolski w pewnym sensie stanowi soczewkę, w której skupia się obraz Małopolski z jej historią powszechną — historią pisaną ważnymi wydarzeniami i historiami codzienności. Spacer wśród tych obiektów to fascynująca opowieść, w której odbijają się narodowe wyobrażenia, priorytety, mity.
Tak naprawdę każdy z naszych obiektów można potraktować jak pomnik historii, publicznych i prywatnych, ważnych o tyle, że zachowały się do naszych czasów i są dla nas łącznikiem ze światem, którego już nie ma.

Opracowanie: Redakcja WMM,
Licencja Creative Commons

 Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.