Kilim jako element sztuki narodowej i... najczęstszy łup złodziei

Okres dwudziestolecia międzywojennego to czas, w którym wielkie triumfy święciła sztuka tworzenia kilimów. Dokonania polskich artystów zostały docenione na paryskiej Międzynarodowej Wystawie Sztuki dekoracyjnej w 1925 roku. Z jednej strony powszechne było wówczas przekonanie o konieczności czerpania z kultury ludowej, z drugiej zakładano, że należy twórczo przetwarzać wzory. Sława, jaką zyskały kilimy, przełożyła się także na liczbę realizacji i zamówień. Sztuka tkania pięknie dekorowanych tkanin urosła do miana sztuki narodowej — swoje projekty w tej dziedzinie tworzyli najlepsi artyści tamtego czasu.
Sukces usankcjonowała też Powszechna Wystawa Krajowa zorganizowana w Poznaniu w 1929 roku, podczas której prezentowano dorobek artystyczny, przemysłowy i naukowy II Rzeczypospolitej po 10 latach od odzyskania niepodległości. PeWuKa przyciągnęła ponad cztery i pół miliona widzów! Wśród wystawionych prac znalazł się także kilim projektu Bogusława Tretera, wykonany przez jedną z najbardziej znanych pracowni — Pracownię Stylowych Kilimów Artystycznych Wandy Grottowej w Krakowie. Równym uznaniem cieszyły się warsztaty Stowarzyszenia „Kilim” w Zakopanem. W tym samym czasie dekorowane tkaniny powstawały w warszawskiej Spółdzielni „Ład”, z którą współpracowała m.in. Zofia Stryjeńska.
Jakie były kilimy polskich projektantów? Ornamentyka prac oparta była na wzorach geometrycznych i roślinnych, ich kolorystyka rozpięta pomiędzy mocnymi, kontrastowymi barwami a delikatnymi pastelami.
Być może o tym, jak cenne, a zarazem powszechne były kilimy świadczy fakt, że obok pościeli, żywego inwentarza i drobnych oszczędności, znalazły się one na liście przedmiotów, które najczęściej padały łupem działających w dwudziestoleciu szajek i złodziei.

Pracownia Kilimów T. Grotta w Krakowie - pracownice przy warsztatach tkackich, 1937-8, źródło: NAC

 

Opracowanie: Redakcja WMM,
Licencja Creative Commons

 Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.