Jak rozpoznać wyroby majolikowe z Nieborowa?

Prezentowany na naszym portalu piec został wykonany w założonej w 1881 roku przez księcia Michała Radziwiłła Fabryce Majoliki w Nieborowie. Choć istniała zaledwie 11 lat, manufaktura nieborowska wytworzyła charakterystyczny, rozpoznawalny styl, widoczny również w naszym eksponacie. Rozkwit produkcji majolik przypadł na lata 1881—1885. Wytwarzano tu przede wszystkim naczynia serwisowe: półmiski i talerze, wazy i amfory, dzbany, kubeczki, kufle, małe talerzyki i misternie zdobione oprawy do sztućców, ale także kominki i ozdobne piece, jak ten znajdujący się obecnie w „Domu Greckim” w Myślenicach. W 1885 roku powstał nawet majolikowy ołtarz i świecznik wiszący z przeznaczeniem do miejscowego kościoła, w którym można je oglądać i dziś.
Do najczęstszych motywów zdobniczych należały wici z liści akantu, stylizowane motywy roślinne, woluty (ornamenty w postaci zwojów lub spirali), maszkarony, a także bardzo często wizerunki władców polskich w postaci medalionowych popiersi. W związku z dwusetną rocznicą zwycięstwa pod Wiedniem, najczęściej pojawiającym się władcą, którego wizerunkiem zdobiono nieborowską ceramikę, był Jan III Sobieski. Wśród motywów dekoracyjnych pojawiały się również romantyczne pejzaże, widoki parków i powtarzające się często pałac wilanowski oraz łazienkowski Pałacyk na Wodzie. Do najbardziej charakterystycznych cech nieborowskich majolik należą jednak barwy stosowane przez tworzących je artystów. Dominuje delikatna kolorystyka złocistobrunatna z akcentami zieleni oraz bardzo charakterystyczna barwa niebieska, przechodząca niekiedy w granat i łączona najchętniej z kolorem żółtym lub pomarańczowym.
Wyroby manufaktury nieborowskiej sygnowane były do 1885 roku znakiem fabrycznym MPR (Michał Piotr Radziwiłł) zwieńczonym mitrą książęcą, a od 1886 wiązaną sygnaturą ST (Stanisław Thiele, sprowadzony z Francji kierownik fabryki) umieszczoną obok znaku książęcego. Od 1889 sygnatura ST była stosowana już samodzielnie. Obok tych znaków spotyka się często sygnatury malarzy dekoratorów oraz niekiedy cyfry oznaczajace daty lub numery serii wyrobów.
Produkty nieborowskie cieszyły się ogromnym powodzeniem wśród współczesnych. Otworzono nawet sklep w Warszawie, zwany składem głównym, przy ulicy Berga 5 (dzisiejszej ul. Traugutta), jednak w 1892 roku zakończono produkcję. W latach 1903—1906 rzeźbiarz i ceramik Stanisław Jagmin podjął krótkotrwałą próbę wznowienia działalności fabryki, która zaowocowała ciekawą i oryginalną produkcją secesyjnej ceramiki. Skuteczna reaktywacja nieborowskiej produkcji, trwająca szczęśliwie do tej pory, nastąpiła dopiero w 100 lat od jej rozpoczęcia, we wrześniu 1982 roku. W odrestaurowanym dawnym budynku wytwórni wznowiono produkcję charakterystycznej ceramiki. Powstają tu teraz zarówno kopie dawnych naczyń z lat 80. XIX wieku, jak również nowe dzieła inspirowane dawnymi wzorami. W 1885 roku w pomieszczeniu dawnej malarni otworzono natomiast stałą wystawę prezentującą historię i wytwory artystyczne manufaktury księcia Michała Piotra Radziwiłła.

Opracowanie: Redakcja WMM,
Licencja Creative Commons

 Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Zobacz: Piec kaflowy, tzw. herbarz z herbami