Cudowne wizerunki maryjne

W wielu polskich domach katolickich obraz przedstawiający Matkę Boską zajmuje wciąż najbardziej honorowe miejsce w mieszkaniu. Wiara w cudowną moc obrazu maryjnego przetrwała do dziś w wielu, przede wszystkim wiejskich, społecznościach. Ludzie modlą się do Maryi na co dzień, ale i w chwilach zagrożenia, prosząc o wsparcie i opiekę. Dawniej pożyczano sobie nawet cudowne obrazy w sytuacji choroby, śmierci, nieszczęścia, całymi rodzinami prosząc o wstawiennictwo w trudnych chwilach. Matka Jezusa z Nazaretu, ludzka, opiekuńcza i cierpiąca po stracie syna, stała się najbliższa ludowemu podejściu do religijności. To za jej pośrednictwem zwracano się do wzbudzającego strach Boga. I to ona doczekała się najliczniejszych zarówno przedstawień w sztuce ludowej, jak i obrzędów, świąt oraz sanktuariów (80% sanktuariów w Polsce jest poświęconych właśnie kultowi maryjnemu).
Fascynujące jest prześledzenie zarówno zmian, jak i elementów stałych w wizerunku Maryi. Uważna analiza jej ludowych przedstawień pozwala się przyjrzeć także zmianom w obyczajowości polskiej wsi. Najczęściej spotykanym sposobem obrazowania Matki Boskiej jest przedstawianie jej jako świeżo upieczonej mamy z maleńkim jeszcze Dzieciątkiem na ręku lub rozpaczającej, z martwym synem, zdjętym właśnie z krzyża, na kolanach. Hodegetria (Matka Boża z Dzieciątkiem Jezus) i Pietà (z martwym Chrystusem na kolanach) to najczęstsze wizerunki maryjne. W obydwu przypadkach jest po prostu matką, najpierw szczęśliwą z dopiero co narodzonym dzieckiem, a następnie już rozpaczającą nad śmiercią swojego młodego syna. W obydwu tych sytuacjach nie jest wielką, odległą postacią na piedestale, lecz kobietą, której uczucia są zrozumiałe i bliskie również ludziom prostszym.

Opracowanie: Redakcja WMM,
Licencja Creative Commons

 Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Zobacz wybrane wizerunki maryjne, znajdujące się w kolekcji Wirtualnych Muzeów Małopolski:
Obraz „Matka Boska Myślenicka” Sebastiana Stolarskiego
Obraz na szkle „Matka Boska Ludźmierska” Władysława Walczaka-Banieckiego
Ikona „Matka Boska Opieki” (Pokrow)
Ikona „Matka Boska Hodegetria w otoczeniu proroków, hymnografów i świętych”