Ai Weiwei. Chińska porcelana

Porcelana jest to rodzaj białej, przeświecającej ceramiki wysokiej jakości, wynaleziony w Chinach w VII wieku. Porcelana jest wytwarzana z mieszanki glinki kaolinowej ze skaleniem i kwarcem poprzez wypalanie uformowanych wyrobów. Charakteryzuje się niską nasiąkliwością, dużą wytrzymałością mechaniczną, wysoką odpornością na działanie czynników chemicznych i nieprzepuszczalnością dla cieczy i gazów. Porcelanę nazywano „białym złotem”, gdyż zastępowała złoto jako królewski podarunek, osiągając ceny porównywalne do kruszcu. Porcelana została wynaleziona w Chinach w początku panowania dynastii Tang (618–907). Już w III–IV wieku n.e. wyrabiano glazurowane, kamionkowe naczynia. Umiejętności techniczne i zastosowanie kaolinu i skalenia przy produkcji kamionek doprowadziły do otrzymania w 1. połowie VII wieku „białego złota”. Porcelana chińska jest bardziej topliwa niż europejska, ponieważ zawiera więcej skalenia. Początkowo produkowano z niej grubościenne i niewielkie naczynia zdobione barwnymi szkliwami i rytą dekoracją.
Ai Weiwei w inteligentny sposób używa tradycyjnego materiału i techniki kojarzącej się z Chinami. W miejscowości Jingdezhen, położonej tysiąc kilometrów od Pekinu rozpoczął realizację projektu „Ziarna słonecznika”. Mieszkańcy tej części Chin od wieków zajmowali się produkcją najdoskonalszej porcelany dla cesarskiego dworu, zyskując ogólnokrajową sławę. Tradycji przekazywanej z pokolenia na pokolenie nie zniszczyła nawet rewolucja kulturalna. Obecnie jednak lokalna społeczność boryka się z ogromnym bezrobociem i biedą. Inicjatywa Ai Weiweia ożywiła tamtejszy rynek pracy. Do wyrobu porcelanowych ziaren artysta zatrudnił ponad półtora tysiąca rzemieślników. Ich technika produkcji nie zmieniła się od wieków – począwszy od wydobycia kwarcu i skalenia, mieszania z kaolinem, przez wypał w piecach, po ręczne malowanie. W październiku 2010 w londyńskim muzeum Tate Modern rozpoczęła się ekspozycja Sunflower Seeds („Ziarna słonecznika”). Przygotowywana przez pięć lat instalacja składa się z ponad stu milionów ręcznie robionych i malowanych porcelanowych „ziaren” słonecznika. Zostały one wyprodukowane przez ponad 1600 mieszkańców słynącego z produkcji porcelany miasta Jingdezhen. Lokalna ludność przez wieki zajmowała się produkcją porcelany dla cesarza, lecz dzisiaj bezrobocie wśród niej ciągle rośnie. Ai Weiwei współpracował z małymi zakładami produkującymi porcelanę w Jingdezhen już wcześniej; jego inicjatywa znacznie ożywiła lokalny rynek pracy. Wysiłek i zaangażowanie tysiąca sześciuset rzemieślników posłużyła właściwie wytworzeniu czegoś zupełnie bezużytecznego. Ziarna rozsypano na 3400 metrach kwadratowych hali turbin Tate Modern. Zgodnie ze słowami autora, spacer po powierzchni ziaren sprzyjać miał doświadczeniu mieszanki masowej konsumpcji, wielkiego przemysłu i domowej produkcji, jaka charakteryzuje dzisiejsze Chiny.

Opracowanie: Mirosława Bałazy (Redakcja WMM),
Licencja Creative Commons

 Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.