Blog

Światowy Dzień Różnorodności Kulturowej

W tym tygodniu, 21 maja wypada Światowy Dzień Różnorodności Kulturowej. Z tej okazji pragniemy przypomnieć wielokulturowe oblicze Małopolski prezentowane na portalu Wirtualne Muzea Małopolski.

Dzięki digitalizacji zasobów małopolskich muzeów szerszemu gronu odbiorców może stać się znany interesujący zbiór obiektów związanych z Łemkami.  Byli oni kiedyś najliczniejszą społecznością w Beskidzie Gorlickim, a wzniesione przez nich cerkwie są jednymi z najpopularniejszych atrakcji turystycznych regionu. Wirtualne Muzea Małopolski pozwalają obejrzeć z bliska – także w formie trójwymiarowych modeli – stroje łemkowskie przechowywane na co dzień w Skansenie Wsi Pogórzańskiej im. prof. R. Reinfussa w Szymbarku oraz w Sądeckim Parku Etnograficznym.

Czuha łemkowska, Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu, oddział: Sądecki Park Etnograficzny, domena publiczna. Lajbyk, gorset łemkowski, Muzeum – Dwory Karwacjanów i Gładyszów, oddział: Skansen Wsi Pogórzańskiej im. prof. R. Reinfussa w Szymbarku, domana publiczna.

Warto zwrócić uwagę choćby na obszerny płaszcz zwany Czuchą albo Lajbyk z kłapciami, czyli gorset łemkowski ozdobiony kaletkami. Swoim stylem przypomina on gorsety krakowskie i podhalańskie. To podobieństwo świadczy o wzajemnym przenikaniu się kultur. Jeszcze pod koniec okresu międzywojennego na targach można było spotkać Łemków ubranych w tradycyjne ubiory. Szczególnie dobrze zachowały się stroje kobiece, które noszone były na co dzień i od święta jeszcze do II wojny światowej. W małopolskich muzeach znajdują się także przedmioty związane z innymi rusińskimi grupami etnicznymi – także tymi niezamieszkującymi Małopolski – jak na przykład laski huculskie w zbiorach Muzeum Etnograficznego w Krakowie.

Najważniejszą mniejszością Polski, aż do tragedii II wojny światowej i wydarzeń marca 1968 roku, byli Żydzi. Portal Wirtualne Muzea Małopolski pozwala poznać wiele judaików zgromadzonych z muzeów całego regionu i zrozumieć tak nam bliską i jednocześnie tak odległą już dziś kulturę. Wyjątkowym eksponatem jest wspaniała modernistyczna chanukija z Muzeum Okręgowego w Tarnowie, która jest nietypowym przykładem otwierania się na nowe trendy, reagowania na aktualne wzornictwo i przejawem pojawiania się ruchów postępowych w religijności żydowskiej przedwojennej Polski.


 
Świecznik chanukowy w stylu modernistycznym, 1932–1939, Muzeum Okręgowe w Tarnowie, domena publiczna. Ikona „Matka Boska Hodegetria w otoczeniu proroków, hymnografów i świętych”, koniec XV w., Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu, odział: Dom Gotycki, domena publiczna.

Województwo małopolskie może pochwalić się również bogatymi zbiorami sztuki cerkiewnej. Żeby zobaczyć wspaniałe kolekcje ikon nie trzeba fatygować się do Sanoka czy Supraśla – choć byłaby to z pewnością fantastyczna podróż. Wystarczy wybrać się do Pałacu Biskupa Erazma Ciołka w Krakowie (oddział Muzeum Narodowego) lub do Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu... oczywiście można też odwiedzić Wirtualne Muzea Małopolski. Na naszym portalu prezentujemy m.in. najsłynniejszą ikonę w zbiorach małopolskich – obraz Matki Boskiej Hodegetrii z Nowej Wsi. Ikona ta należała do Łemków i jest świadectwem tragicznych losów tej mniejszości przesiedlonej po II wojnie światowej na obce jej tereny Pomorza i Dolnego Śląska.

Wóz cygański, ok. roku 1960, Muzeum Okręgowe w Tarnowie, oddział: Muzeum Etnograficzne w Tarnowie Dostępność, ekspozycja plenerowa, © wszystkie prawa zastrzeżone, Muzeum Okręgowe w Tarnowie.

Obraz wielokulturowości województwa małopolskiego nie byłby pełny, gdyby nie wspomnieć Romów. Nie wszyscy pewnie wiedzą, że Muzeum Okręgowe w Tarnowie opiekuje się pierwszą i prawdopodobnie największą w Polsce kolekcją romską. Jest to niezwykle bogaty i ważny zbiór, w którego skład wchodzą przedmioty wytwarzane i używane przez Romów, a także zdjęcia oraz wycinki prasowe. Na portalu Wirtualna Małopolska do roku 2020 pojawi się bogata kolekcja 237 eksponatów romskich z Muzeum w Tarnowie. Na razie prezentujemy efektowny wóz cygański zdigitalizowany w ramach wcześniejszego projektu – Wirtualne Muzea Małopolski.

Wielokulturowość to nie tylko mniejszości religijne i etniczne. W małopolskich muzeach znajdują się nie tylko zabytki dziedzictwa materialnego regionu, ale także fascynujące egzotyczne zbiory przywiezione tu z całego świata przez kolekcjonerów i pasjonatów. Jednym z nich był botanik Marian Raciborski, którego indonezyjską kolekcję możemy podziwiać w Muzeum Etnograficznym w Krakowie. Najciekawszym obiektem z tego zbioru jest Loro Blonyo. To komplet rzeźb młodej pary z Indonezji, których umieszczenie w domu zapewniać miało urodzaj, szczęście i pomyślność oraz długie życie w zdrowiu i spokoju.

„Loro Blonyo” – komplet rzeźb młodej pary z Indonezji, 2. poł. XIX w., Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie, domena publiczna.

W zbiorach Muzeum Etnograficznego w Krakowie znajdują się także obiekty pochodzące z Zanzibaru, Afganistanu oraz przedmioty codziennego użytku związane z mieszkańcami Aleutów – archipelagu wysp rozciągających się na prawie 2000 km od Alaski do Kamczatki – a także z Ajnami – autochtoniczną ludnością Sachalinu i Hokkaido. Eksponaty pochodzące z pozaeuropejskich kultur odnaleźć można także w Muzeum Archeologicznym w Krakowie – warto wymienić prezentowany na naszym portalu piękny kobiecy strój z Sudanu.

W Krakowie znajdują się również bogate zbiory japoników – zobaczyć je można w Muzeum Narodowym oraz w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, które w swoich zasobach posiada japońskie drzeworyty, utensylia do ceremonii parzenia herbaty, kimona, szablony farbiarskie, maski teatru nō, plakaty, a także rysunki zafascynowanego Japonią Andrzeja Wajdy.

Strój kobiecy z Sudanu, XIX w., Muzeum Archeologiczne w Krakowie, domena publiczna. Maska „ko-omote” teatru „nō” (typu „śnieg”), Sōei Ōgura, 2. poł. XX w., Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, © wszystkie prawa zastrzeżone, Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha.

Tego rodzaju zamorskie kolekcje mają nie tylko największe muzea. Do roku 2020 na stronie WMM zaprezentujemy fascynujące zbiory Muzeum Afrykanistycznego im. dr. Bogdana Szczygła i Bożeny Szczygieł-Gruszyńskiej w Olkuszu. Muzeum to posiada bogatą kolekcje przedmiotów, dzięki którym można poznać życie codzienne, kulturę, tradycje i wierzenia plemion Afryki Zachodniej i Środkowej. Placówka w Olkuszu jest stosunkowo mało znanym muzeum, które powstało dopiero w roku 1971 na bazie prywatnych zbiorów dr. Bogdana Szczygła i Bożeny Szczygieł-Gruszyńskiej.

Zachęcamy do odkrywania wielokulturowego oblicza województwa małopolskiego na portalu Wirtualne Muzea Małopolski.

Opracowanie: Adam Spodaryk (Redakcja WMM),
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Komentarze

Ostatnie komentarze: