Blog

Jan Matejko

Prezentowany na stronie głównej obraz Św. Kinga modląca się pośród sądeckich gór Jan Matejko namalował na uroczystość jubileuszu 600-lecia śmierci św. Kingi, który obchodzono w Starym Sączu w 1892 roku. W 1971 roku obraz został zakupiony do Muzeum Żup Krakowskich w Wieliczce.

Jan Matejko. Reprodukcja fotografii wykonanej w 1862 roku w zakładzie fotograficznym Sebald z Krakowa, źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe

Z okazji zbliżającej się rocznicy urodzin autora dzieła przypominamy kilka faktów z jego życia. Jan Alojzy Matejko urodził się 24 czerwca 1838 roku w Krakowie. Był dziewiątym dzieckiem z jedenaściorga w rodzinie. Ojciec artysty był czeskim emigrantem, nauczycielem muzyki, matka wywodziła się z zamożnej niemieckiej rodziny. Kiedy Matejko miał 7 lat, zmarła jego matka, a opiekę nad nim przejęło starsze rodzeństwo i ciotka. Podobno nic nie wskazywało na to, że zostanie wielkim malarzem. Pierwsi nauczyciele twierdzili, że „z braku zdolności nic z niego nigdy nie będzie…”[1]. Matejko był niepozornym, ale jednocześnie bardzo pracowitym uczniem. Ze względu na wadę wzroku często używał szkła powiększającego, żeby oglądać detale architektoniczne rysowanych obiektów.

Podejmując w 1852 roku naukę w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, Matejko był zainteresowany historią, na co miał prawdopodobnie wpływ jego brat. Wiedzę historyczną wciąż pogłębiał poprzez studiowanie dzieł dawnych kronikarzy oraz szkicowanie wizerunków polskich królów i książąt, zabytków architektury, rzeźby i rzemiosła artystycznego. Jego talent i pracowitość zostały dostrzeżone i docenione:

„Jeszcze przed ukończeniem trzydziestu lat artysta zyskał międzynarodową sławę i uznanie, a krytyka francuska włączyła go do grona najwybitniejszych twórców malarstwa historycznego w Europie. Pierwszy sukces odniósł w 1865 roku, zdobywając na dorocznym Salonie paryskim złoty medal za obraz Kazanie Skargi. W dwa lata później, na Wystawie Powszechnej w Paryżu uzyskał złoty medal I klasy za obraz Reytan na sejmie warszawskim 1773 roku[2].

Jan Matejko z żoną i dzieckiem, reprodukcja fotografii, źródło: Narodowe Archiwu Cyfrowe

Matejko malował wielkoformatowe obrazy, przez wiele godzin dziennie stojąc na drabinie. Stworzył ponad trzysta dzieł: portretów, obrazów o treści historycznej, religijnej, alegorycznej oraz kilkaset rysunków i szkiców. Autor Bitwy pod Grunwaldem swoimi obrazami opowiadał historię Polski. Pokazywał losy państwa poprzez psychikę i czyny wybitnych jednostek.

Matejko był nie tylko malarzem, ale także pedagogiem i „miejskim aktywistą” (jak byśmy go mogli współcześnie określić). W 1873 roku Matejko objął stanowisko dyrektora Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie. Pełnił tę funkcję przez 20 lat. Jego uczniami byli: Włodzimierz Tetmajer, Józef Mehoffer i Stanisław Wyspiański. Artysta i pedagog brał udział w komisjach konserwatorskich podczas odnawiania najważniejszych zabytków Krakowa.

Podobno Matejko pił duże ilości czarnej kawy i odpalał papierosa od papierosa. Tryb życia, jaki prowadził, miał niewątpliwie wpływ na stan zdrowia i chorobę wrzodową, która była przyczyną przedwczesnej śmierci.

Najbardziej znany polski malarz historyczny zmarł 1 listopada 1893 roku w wieku 55 lat. W czasie jego pogrzebu bił dzwon Zygmunt, a w ostatniej drodze towarzyszyły mu tysiące krakowian. Jego ciało pochowano w grobowcu rodzinnym na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Kolekcja prac Jana Matejki na WMM:

Rzeźba Husarz siedzący na koniu Leona Wyczółkowskiego, projektu Jana Matejki

Obraz Autoportret Jana Matejki

Puchar srebrny projektu Jana Matejki

Paleta owalna należąca do Jana Matejki

Obraz Wernyhora Jana Matejki

Opracowanie: Mirka Bałazy, (Redakcja WMM), Licencja Creative Commons
Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Bibliografia:
A. Lizak, Jan Matejko życie i twórczość, http://niezlasztuka.net/o-sztuce/jan-matejko-zycie-i-tworczosc-timeline/
E. Micke-Broniarek, Jan Matejko, https://culture.pl/pl/tworca/jan-matejko
 


[1] A. Lizak, Jan Matejko życie i twórczość, http://niezlasztuka.net/o-sztuce/jan-matejko-zycie-i-tworczosc-timeline/ (data dostępu: 21 czerwca 2018).

[2] E. Micke-Broniarek, Jan Matejko, https://culture.pl/pl/tworca/jan-matejko (data dostępu: 21 czerwca 2018).

Komentarze
URL trackback'a:

Ostatnie komentarze: