Blog

WMM #współcześnie – odsłona druga

W pierwszej odsłonie naszego cyklu WMM #współcześnie zaprezentowaliśmy prace z kolekcji MOCAKU-u. W tym tygodniu chcielibyśmy zwrócić uwagę na obiekty z Galerii Sztuki Polskiej XX wieku Muzeum Narodowego w Krakowie, autorstwa Marii Jaremy, Aliny Szapocznikow i Andrzeja Wróblewskiego.

Maria Jarema (1908–1958) – artystka wywodząca się z przedwojennej awangardy, uczennica Xawerego Dunikowskiego, współtwórczyni awangardowej Grupy Krakowskiej, a po wojnie członkini Grupy Młodych Plastyków (która w 1957 roku przyjęła nazwę Grupy Krakowskiej II), znana przede wszystkim z abstrakcyjnych obrazów i monotypii, cykli takich jak: Postacie, Figury, Głowy, Chwyty (1953), Wyrazy (1954–1957) oraz Filtry, Penetracje, Rytmy (1957–1958). Na portalu WMM prezentujemy jej rzeźbę Taniec z 1955 roku, która najwspanialej oddaje fascynację artystki zjawiskiem ruchu i jego przedstawieniem w przestrzeni. Rzeźba jest abstrakcyjna w formie, ale bez trudu rozpoznajemy sylwetki przeplatających się w tańcu postaci. Niewielka (26 cm wysokości) mosiężna statuetka zdaje się wirować w naszych oczach. Wrażenie to pogłębia z pewnością trójwymiarowa prezentacja rzeźby na naszym portalu.

„Wierna ideałom sztuki awangardowej, Jarema przedkładała twórczy eksperyment nad tradycyjne pojmowanie interpretowanego tematu: zerwała z definicją rzeźby jako statycznej bryły, wyrażając ekspresję tańca poprzez sugestię ruchu w przestrzeni. (…) Powyginane i zestawione ukośnie płaszczyzny nadają statuetce dynamizm. Liczne otwory płynnie wprowadzają powietrze i światło, dzięki czemu przestrzeń wokół rzeźby staje się aktywna. Niezwykła lekkość tej ażurowej kompozycji powoduje iluzję wirowania opływowych, miękkich form” (Agata Małodobry, Muzeum Narodowe w Krakowie).

Czym jest sztuka współczesna?

W tym tygodniu prezentujemy prace powstałe w latach 1949–1972. Choć weszły już one do kanonu dzieł sztuki polskiej, to nadal uznawane są za niezwykle nowoczesne. Przez wielu zaliczane są także do sztuki współczesnej, której zdefiniowanie przynosi tak wiele trudności. Jeśli bowiem za współczesne uznajemy dzieła powstałe ponad pół wieku temu, to nie sposób nie zadać sobie pytania, czym właściwie jest sztuka współczesna. Pytanie to nieustannie stawia sobie wielu artystów, kuratorów i krytyków. Powstało wiele, często sprzecznych, definicji, trudno też precyzyjnie i jednoznacznie określić jej ramy czasowe. Dodatkowo często miesza się pojęcia „współczesny” i „nowoczesny”, traktując je niemal synonimicznie. Nie pomaga w rozróżnieniu tych terminów fakt, że istnieją muzea sztuki nowoczesnej i współczesnej o bardzo podobnym profilu działania. Spróbujmy więc wprowadzić choć podstawowe rozgraniczenie pojęć.

Do sztuki nowoczesnej zalicza się dzieła powstałe w okresie między rokiem 1860 lub 1880 a końcem lat sześćdziesiątych XX wieku. Za pierwszego nowoczesnego artystę uznaje się Édouarda Maneta ze względu na jego zerwanie z tradycją i próbą odtwarzania świata w dotychczasowej, tradycyjnej formie. Sztuka nowoczesna silnie związana jest z pojęciem modernizmu i zjawiskiem awangardy. Sam termin modern art został użyty po raz pierwszy w 1883 roku przez francuskiego pisarza Jorisa-Karla Huysmansa.

Jeśli natomiast chodzi o sztukę współczesną, to za jej początek uznaje się rok 1960. Wtedy powstaje nurt sztuki konceptualnej, artyści zaczynają odchodzić od mimetyzmu, działać poza przestrzenią galerii, zmianie ulega także status przedmiotu w sztuce. Sztuka współczesna „dokumentuje” teraźniejszość, odnosi się do tego, co aktualne. Jej definicja jest płynna i stanowi często cel poszukiwań artystów. Jej kluczowym wyróżnikiem jest przesunięcie nacisku z estetyki na samą koncepcję dzieła czy działania, które często ma charakter efemeryczny. Końcowy rezultat staje się więc w przypadku sztuki współczesnej mniej ważny niż sam proces.

Opracowanie: Mirosława Bałazy, Kinga Kołodziejska (Redakcja WMM),
Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Komentarze
URL trackback'a:

Ostatnie komentarze: