Blog

„Wielka Pani tej naszej POLSKIEJ OBECNOŚCI”

24 listopada 1908 roku w Starym Samborze (dzisiejsza Ukraina) urodziła się Maria Jarema, rzeźbiarka, malarka, scenografka, jedna z największych indywidualności polskiej sztuki. Tadeusz Kantor, z którym się przyjaźniła i intensywnie współpracowała, napisał o niej: 

„Wielka Pani
Tej naszej
POLSKIEJ OBECNOŚCI”.

Była artystką wywodzącą się z przedwojennej awangardy, uczennicą Ksawerego Dunikowskiego, współtwórczynią awangardowej Grupy Krakowskiej, a po wojnie członkinią Grupy Młodych Plastyków (która w 1957 roku przyjęła nazwę Grupy Krakowskiej II). Znana przede wszystkim z abstrakcyjnych obrazów i monotypii, cykli takich jak: Postacie, Figury, Głowy, Chwyty (1953), Wyrazy (1954–1957) oraz Filtry, Penetracje, Rytmy (1957–1958). Jednak zaczynała od rzeźby, do której po wojnie wracała raczej sporadycznie, jak np. w Tańcu z 1955 roku. Praca ta wspaniale oddaje fascynację artystki zjawiskiem ruchu i jego przedstawieniem w przestrzeni. Rzeźba jest abstrakcyjna w formie, ale bez trudu rozpoznajemy sylwetki przeplatających się w tańcu postaci. Niewielka (26 cm wysokości) mosiężna statuetka zdaje się wirować w naszych oczach. Wrażenie to pogłębia trójwymiarowa prezentacja rzeźby na naszym portalu.

„Wierna ideałom sztuki awangardowej, Jarema przedkładała twórczy eksperyment nad tradycyjne pojmowanie interpretowanego tematu: zerwała z definicją rzeźby jako statycznej bryły, wyrażając ekspresję tańca poprzez sugestię ruchu w przestrzeni. (…) Powyginane i zestawione ukośnie płaszczyzny nadają statuetce dynamizm. Liczne otwory płynnie wprowadzają powietrze i światło, dzięki czemu przestrzeń wokół rzeźby staje się aktywna. Niezwykła lekkość tej ażurowej kompozycji powoduje iluzję wirowania opływowych, miękkich form” (Agata Małodobry, Muzeum Narodowe w Krakowie).

W związku ze 110. rocznicą urodzin i 60. rocznicą śmierci artystki w Krakowie możemy uczestniczyć w wielu wydarzeniach, które przypominają tę wybitną osobowość artystyczną, poszerzając zarazem wiedzę o Jaremiance o mniej znane aspekty jej twórczości. W Cricotece już od 22 września funkcjonuje imponująca wystawa „Jaremianka. Zostaję w tym teatrze. Podoba mi się tu. Jej kuratorkami są Ania Batko i Ada Grzelewska. Potrwa do 17 lutego 2019 roku. Można na niej zobaczyć nie tylko słynne monotypie Marii Jaremy czy rzeźby, wśród których i nasz ukochany Taniec, ale także projektowane przez artystkę kostiumy i scenografie, jak również przybliżające jej prywatny wizerunek przedmioty osobiste – notatki, fotografie, zeszyty, farby, a nawet torebkę. Idźcie koniecznie!

Opracowanie: Kinga Kołodziejska (Redakcja WMM),Licencja Creative Commons
 

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska.

Komentarze

Ostatnie komentarze: