Blog

Czym różni się ta noc od innych nocy?

Tym razem naszą nową odsłonę dedykujemy żydowskiemu świętu Pesach, które w tym roku rozpoczęło się 22 kwietnia po zachodzie słońca i potrwa do 30 kwietnia. Na portalu WMM brakuje eksponatów bezpośrednio związanych z żydowską Paschą. Jednak pucharek kiduszowy z Muzeum w Chrzanowie im. Ireny i Mieczysława Mazarakich może być symbolicznym wprowadzeniem do opowieści o tym niezwykle istotnym dla Żydów święcie, które upamiętnia cudowne wyzwolenie Izraelitów z niewoli egipskiej. Wszak jednym z elementów uroczystej kolacji sederowej rozpoczynającej Pesach jest wypicie czterech kielichów wina symbolizujących różne sposoby nazywania owego cudownego wyzwolenia:

„Wyprowadzę (hoceti) was spod ciężaru robót w Egipcie i wyratuję (hicalti) was z niewoli. Wybawię (gaalti) was okazując wielką moc i wielkie wyroki. Wezmę (lakachti) was dla Siebie jako naród, będę dla was Bogiem” (Księga Wyjścia 6, 6–7). Podczas sederu pojawia się jednak i piąty kielich. Czeka on na proroka Elijahu (Eliasza), który przybędzie tuż przed Mesjaszem. Żydzi również czekają. Czekają na spełnienie ostatniej obietnicy: „Zaprowadzę (heweti) was do ziemi, którą przysiągłem dać Awrahamowi, Icchakowi i Jaakowowi” (Wj 6, 8). Jest to ziemia, którą utracili. Stąd właśnie słowa wypowiadane na zakończenie sederu: Leszana haba bJiruszalaim, czyli „Na przyszły rok w Jerozolimie”.

„Czym różni się ta noc od innych nocy? We wszystkie inne noce jemy chleb, ale tej nocy tylko macę. We wszystkie inne noce je­my rozmaite zioła, ale tej nocy tylko gorzkie. We wszystkie inne noce nie maczamy w niczym jedzenia, a tej nocy maczamy dwa razy. We wszystkie inne noce możemy jeść siedząc lub polegując, ale tej nocy wszyscy polegujemy”.

Pytanie zadaje najmłodsze dziecko w rodzinie podczas sederu pierwszego wieczoru święta Pesach. Podczas tego święta wszystkie żydowskie rodziny wspominają jedno z najważniej­szych wydarzeń w historii ich narodu: wyprowadzenie Żydów z nie­woli egipskiej i początek nowego wolnego życia. Hebrajskie pesach oznacza „omijać” i odnosi się do pamiętnej nocy, gdy anioł Boży wędrował przez Egipt, zabijając wszystkich pierworodnych synów, jednak ominął domy Żydów, dzięki czemu ich pierworodni ocaleli.

Podczas Pesach wszyscy Żydzi wspominają ucieczkę z Egiptu, którą przeżyli ich przodkowie 3600 lat temu. We wspomnieniach przewija­ją się myśli o goryczy niewoli i słodyczy wyzwolenia. Podobnie jak innym świętom judaizmu, tak i temu towarzyszy zawiła symbolika, w której nawet najdrobniejsze elementy nie są pozbawione znaczenia. To święto wyraźnie się jednak różni od innych. Główna ceremonia nie odbywa się bowiem w synagodze, ale w domu każdej rodzi­ny, gdzie wszyscy jej członkowie, nawet najmłodsze dzieci, zasiadają do sederowej wieczerzy. Jest bardzo uroczyście i odświętnie. To najważniejsza kolacja w roku. Na stole pojawia się najcenniejsza zastawa. Może nasz pucharek kiduszowy z Chrzanowa był kiedyś jej elementem?

Odkrywając arrasy

Publikując arrasy, przekroczyliśmy magiczną liczbę 1000 obiektów na portalu WMM.
Z tej okazji odsłonę strony głównej w tym tygodniu poświęcamy tapiseriom, a właściwie fragmentowi jednej z tkanin. Arras z monogramem Zygmunta Augusta i globusem wykonany według kartonu artysty z kręgu Cornelisa Florisa i Cornelisa Bosa pochodzi ze zbiorów Zamku Królewskiego na Wawelu.

Arrasy zamawiane przez króla Zygmunta Augusta w Brukseli tworzą jedną z najważniejszych kolekcji europejskich. Oglądając je z bliska, możemy odkrywać zaskakujące detale. Jak chociażby hermę z popiersiem Indianina w liściastym pióropuszu na głowie. Stoi ona pod łukiem z akantowych girland oplecionych wężami. Zachęcamy do odkrywania zaskakujących niekiedy szczegółów na arrasach zwanych czule przez pracowników Wawelu oponkami. Odwzorowania cyfrowe arrasów można oglądać w 3D dzięki nowoczesnej technologii i intensywnej pracy zespołu Regionalnej Pracowni Digitalizacji.

Dodatkowo polecamy lekturę tekstów kontekstowych na portalu WMM:

W warsztacie tkackim
Historia kolekcji arrasów Zygmunta Augusta

Splendor, reprezentacja, polityka – tapiserie monogramowe i herbowe

Od późnoantycznego ornamentu do niderlandzkiej groteski

 

 

 

„Wstańcie bracia, chodźcie razem z nami...” – czyli Międzynarodowy Dzień Romów

Nowa odsłona strony głównej WMM ma związek z dniem 8 kwietnia, w którym to obchodzimy Międzynarodowy Dzień Romów. Oczywistym wyborem był zatem Wóz cygański z kolekcji Muzeum Okręgowego w Tarnowie. Na stronie głównej możecie podziwiać detal tego eksponatu, sam obiekt, interpretację podejmującą zagadnienie wielokulturowości w Małopolsce, jak i zagladnąć do muzeum, z którego kolekcji pochodzi.

W oddziale tarnowskiego muzeum – Muzeum Etnograficznym, mieszczącym się w XVIII wiecznym dworze znajduje się stała ekspozycja Romowie. Historia i Kultura. Była to pierwsza w Polsce wystawa podejmująca problematykę romską na tle dziejów europejskich. Sama eskpozycja mieści się we dworze, natomiast na jego zapleczu, w plenerze można oglądać kolekcję wozów taborowych, spośród których jeden prezentujemy Wam poniżej:


Międzynarodowy Dzień Romów jest obchodzony od 1990 roku. Święto upamiętnia I Światowy Kongres Romów, który odbył się 8 kwietnia 1971 roku nieopodal Londynu, zainaugurowany przez samych Romów, jak i ich sympatyków. Wydarzenie miało na celu podkreślić obecność tej wyjątkowej grupy etnicznej i jej praw, zaakcentować wspólnotę jej pochodzenia, bogatą tradycję i kulturę. Ustanowiono wówczas Światową Radę Cyganów (International Roman Union) oraz podstawowe symbole wspólnoty narodowej – hymn i flagę.

Flaga Romów, źródło: Wikipedia, domena publiczna

Romska flaga posiada dwa pasy: niebieski symbolizuje niebo, zielony – ziemię. W jej centrum znajduje się czerwone koło wozu. Czerwień przywołuje skojarzenie z ogniem oraz słońcem i jego wędrówką po niebie, jak koło wozu oznaczające odwieczną wędrówkę Romów.

Wstańcie bracia, chodźcie razem z nami,

By się spotkać z wszystkimi Romami.

Ciemni bracia, siostry czarnookie,

Kocham was jak winogrona słodkie.*

 

* Fragment hymnu romskiego w przekładzie Adama Bartosza, z: Małopolska wielu kultur. Romowie, Małopolski Instytut Kultury 2009, s. 5.

Czym jest czas?

 

Czas wiosenny, czas świąt, czas pracy, czas odpoczynku. Zmiana czasu z zimowego na letni. Już czas. Najwyższy czas. Szkoda czasu... Odmieniamy czas przez wszystkie przypadki, wciąż nam go brakuje, na nic go nie mamy. To dobry moment, by zapytać, czym tak właściwie czas jest, jaka jest jego istota. O próbach jej uchwycenia opowiada na naszym portalu dr Michał Choptiany. Zapraszamy na premierę jego tekstu pt. Rzeka i koło czasu, którego graficzną ilustrację przygotowała Anna Zabdyrska, a nawigację po całości prezentacji – Igor Szelest.

To podróż przez filozoficzne i naukowe usiłowania dotknięcia, zmierzenia, ujednolicenia czasu, któremu wszyscy – chcąc, nie chcąc – podlegamy, który wyznacza naszą aktywność, rytm dni, tygodni i lat. Pretekstem do opowieści stały się zgromadzone na naszym portalu eksponaty, zarówno misterne zegary wykonane w różnych stylach i pochodzące z różnych okresów historycznych, jak i prace będące przykładem religijnej i astronomicznej refleksji nad skomplikowanymi zagadnieniami opanowania zjawiska czasu, jak np. rękopis Diwrej Dawid z XVII wieku autorstwa żydowskiego astronoma i astrologa Dawida ben Jakuba.

„Tym, co niewątpliwie może połączyć nas z przodkami, jest czas – choć odmierzany za pomocą różnego rodzaju urządzeń i mechanizmów, opakowywanych według zmieniających się gustów i estetyk, był i jest strumieniem, w którym zarówno oni, jak i my jesteśmy zanurzeni, i wobec którego biegu zarówno oni, jak i my możemy jedynie stanąć i się zadziwić. Tak jak oni walczyli o wyrwanie czasowi jeszcze kilku chwil, miesięcy, lat, aby móc dłużej nacieszyć się ziemskim życiem i dokończyć podjęte przez siebie zamierzenia, tak i my pragniemy czas zaoszczędzić lub – w śmiałych marzeniach – pokonać, wiecznie czasu niesyci i wiecznie narzekający na jego brak” (M. Choptiany, Rzeka i koło czasu).

Bardzo serdecznie zapraszamy!

Czas kobiet

8 marca obchodziliśmy Święto Kobiet. Na stronie głównej WMM mozna zobaczyć fragment portretu Neny Stachurskiej autorstwa Stanisława Ignacego Witkiewicza. Co tydzień prezentujemy obiekt z  kolekcji Wirtualnych Muzeów Małopolski odnoszący się do subiektywnie wybranych wydarzeń. Obok obiektu znajdzicie artykuł z działu INTERPRETACJE oraz MUZEUM, z którego kolekcji dany artefakt pochodzi.

 

 

 

Międzynarodowy Dzień Kobiet ustanowiono podczas konferencji w Kopenhadze w sierpniu 1910 roku. Pierwsze obchody w Krakowie odbyły się 19 marca 1911 roku, kiedy to przez Rynek Główny przeszła kilkutysięczna demonstracja na rzecz praw politycznych dla kobiet.

Dzień Kobiet w roku 1911,  fot. Wikimedia Commons

W obecnych czasach dostęp do edukacji i praw politycznych wydaje się być oczywisty. Warto przeczytać, że dopiero w 1894 roku, dzięki zaangażowaniu i uporowi krakowskich emancypantek na Uniwersytecie Jagiellońskim pojawiły się pierwsze studentki. Od 1897 roku Uniwersytet Jagielloński przyjmuje na studia kobiety. Polecamy lekturę tekstu Ewy Furgał Emancypacja kobiet. Wybrane przez autorkę obiekty kryją w sobie prywatne historie kobiet ‒ artystek.

Wyświetlanie 1 - 5 z 56 rezultatów.
Pozycji na stronę 5
z 12